Trong quá trình thi công, vận hành và bảo trì hệ thống cấp nước, van bướm bị rò nước là một trong những sự cố khá thường gặp. Tuy nhiên, không phải cứ thấy nước rò tại van là kết luận ngay van bị hỏng. Thực tế, nguyên nhân có thể đến từ gioăng làm kín, mặt bích, bu lông, vị trí lắp đặt, cặn bẩn trong đường ống hoặc thao tác đóng mở chưa đúng.
Với van bướm, khi phát hiện rò rỉ, người kỹ thuật nên kiểm tra theo từng vị trí thay vì tháo van ngay lập tức. Cách kiểm tra có hệ thống sẽ giúp xác định đúng nguyên nhân, hạn chế thay thế linh kiện không cần thiết và tránh làm gián đoạn toàn bộ hệ thống.
Dưới đây là những nguyên nhân thường gặp và kinh nghiệm kiểm tra thực tế khi van bướm bị rò nước.
1. VAN BƯỚM BỊ RÒ NƯỚC THƯỜNG XUẤT HIỆN Ở ĐÂU?
Trước tiên, cần xác định chính xác nước đang rò ở vị trí nào. Với một van bướm lắp trên đường ống, có thể chia thành một số vị trí cần kiểm tra:
- Rò tại hai đầu kết nối với đường ống.
- Rò tại khu vực mặt bích.
- Rò qua vị trí trục van.
- Rò bên trong khi van đã đóng nhưng nước vẫn đi qua.
- Rò do thân van hoặc bộ phận làm kín bị ảnh hưởng.
Mỗi vị trí lại có nguyên nhân khác nhau.
Ví dụ, nếu nước chỉ rỉ ra ở khu vực mặt bích thì chưa chắc thân van có vấn đề. Ngược lại, nếu van đã đóng hoàn toàn nhưng phía sau vẫn có dòng nước đi qua, cần kiểm tra khả năng làm kín của van.
Kinh nghiệm thực tế: trước khi xử lý, hãy lau khô khu vực xung quanh van rồi quan sát điểm nước xuất hiện đầu tiên. Đây là cách đơn giản nhưng giúp khoanh vùng lỗi nhanh hơn.
2. NGUYÊN NHÂN ĐẦU TIÊN: GIOĂNG LÀM KÍN BỊ HỞ
Một trong những nguyên nhân phổ biến khiến van bướm rò nước là bộ phận làm kín không tiếp xúc đúng.
Trong quá trình vận hành, gioăng có thể bị ảnh hưởng bởi:
- Cặn bẩn bám trên bề mặt làm kín.
- Gioăng bị biến dạng.
- Gioăng lão hóa sau thời gian dài sử dụng.
- Van đóng chưa hoàn toàn.
- Lắp đặt khiến bộ phận làm kín chịu lực không đều.
Khi đó, dù người vận hành đã đưa van về trạng thái đóng, nước vẫn có thể đi qua.
Cách kiểm tra
Đưa van về trạng thái đóng theo đúng thao tác, sau đó kiểm tra áp lực và dòng nước phía sau van. Nếu dòng nước vẫn tiếp tục đi qua với mức đáng kể, cần kiểm tra lại bộ phận làm kín và tình trạng bên trong van.
Đặc biệt, không nên cố siết tay van thật mạnh với mục đích ép van kín hơn. Việc này không giải quyết được nguyên nhân nếu bên trong đang có cặn hoặc bộ phận làm kín đã bị hư hỏng.
3. VAN BỊ RÒ TẠI MẶT BÍCH DO LẮP ĐẶT CHƯA ĐÚNG
Đây là lỗi gặp khá nhiều ở các công trình. Van bướm được lắp giữa hai đầu đường ống. Nếu mặt bích hai bên không thẳng hàng hoặc khoảng cách không phù hợp, khi siết bu lông, thân van có thể chịu lực không đều.
Khi đó, hệ thống có thể xuất hiện tình trạng: Lúc mới thử áp không rò - sau một thời gian vận hành bắt đầu rỉ nước.
Một số nguyên nhân thường gặp gồm:
- Hai mặt bích không song song.
- Đường ống bị lệch tâm.
- Bu lông siết không đều.
- Gioăng mặt bích đặt lệch.
- Khoảng cách giữa hai mặt bích không phù hợp.
- Đường ống tạo lực kéo hoặc lực đẩy lên thân van.
Cách kiểm tra
Quan sát toàn bộ hai đầu kết nối của van. Nếu nước xuất hiện ở vị trí tiếp giáp giữa van và đường ống, cần kiểm tra lại mặt bích và gioăng trước khi kết luận van bị lỗi.
Khi xử lý, cần giảm áp hoặc cô lập khu vực đường ống theo đúng quy trình an toàn rồi mới tiến hành tháo lắp.
4. CẶN BẨN TRONG ĐƯỜNG ỐNG KHIẾN VAN ĐÓNG KHÔNG KÍN
Đây là nguyên nhân rất dễ bị bỏ qua.
Trong các hệ thống cấp nước, bên trong đường ống có thể tồn tại cát, đất, rỉ sét hoặc các tạp chất phát sinh trong quá trình thi công và vận hành. Khi những tạp chất này đi qua van, chúng có thể mắc tại khu vực làm kín. Lúc này, van vẫn có thể đóng mở bình thường nhưng không kín hoàn toàn.
Đây là lý do tại các hệ thống có nguy cơ nhiều cặn, việc kiểm soát chất lượng nước và vệ sinh đường ống rất quan trọng.
Nếu hệ thống thường xuyên xuất hiện cặn, có thể cân nhắc bố trí van y lọc tại vị trí phù hợp để hỗ trợ giữ lại tạp chất trước các thiết bị cần được bảo vệ.
>> NƯỚC CÓ NHIỀU CẶN BẨN NÊN CHỌN LOẠI VAN NÀO ĐỂ TĂNG TUỔI THỌ?
5. VAN BƯỚM BỊ RÒ DO ĐÓNG MỞ KHÔNG ĐÚNG CÁCH
Van bướm có cơ cấu đóng mở tương đối đơn giản nhưng vẫn cần thao tác đúng.
Một lỗi phổ biến là người vận hành không xác định rõ trạng thái mở hoàn toàn – đóng hoàn toàn, hoặc tác động lực quá mạnh lên bộ phận điều khiển.
Ngoài ra, nếu van đã lâu không vận hành, cơ cấu có thể trở nên nặng hơn do môi trường làm việc, bụi bẩn hoặc tình trạng của hệ thống.
Kinh nghiệm kiểm tra
Không nên dùng các biện pháp như dùng thêm ống nối để tăng lực xoay tay van khi van đang bị kẹt.
Thay vào đó, nên kiểm tra:
- Van có đang ở đúng vị trí đóng hay không.
- Cơ cấu điều khiển có hoạt động bình thường không.
- Có dấu hiệu kẹt cơ khí không.
- Áp lực trước và sau van có bất thường không.
- Bên trong đường ống có khả năng chứa nhiều cặn không.
Nếu van đóng khó bất thường, cần tìm nguyên nhân trước khi tiếp tục vận hành.
6. ÁP LỰC HỆ THỐNG QUÁ CAO CŨNG CÓ THỂ LÀM LỘ RA ĐIỂM YẾU
Một hệ thống làm việc ở áp lực cao sẽ tạo yêu cầu lớn hơn đối với các điểm kết nối và bộ phận làm kín. Trong trường hợp van bướm xuất hiện rò rỉ sau khi hệ thống tăng áp, người kỹ thuật nên kiểm tra áp lực thực tế, thay vì chỉ tập trung vào bản thân van.
Cần xác định:
- Áp lực trước van.
- Áp lực sau van.
- Áp lực tại thời điểm xảy ra rò.
- Rò liên tục hay chỉ xuất hiện khi hệ thống tăng áp.
Nếu áp lực thường xuyên cao hơn điều kiện làm việc dự kiến, cần xem xét lại toàn bộ phương án kiểm soát áp lực.
Trong một số hệ thống, có thể cần kết hợp van giảm áp để kiểm soát áp lực ở khu vực phía sau.
7. CÁCH KIỂM TRA VAN BƯỚM BỊ RÒ NƯỚC THEO TỪNG BƯỚC
Nếu gặp sự cố tại công trình, tôi thường kiểm tra theo trình tự từ ngoài vào trong:
1. Xác định vị trí rò: Lau khô thân van, mặt bích và các vị trí kết nối. Sau đó quan sát điểm nước xuất hiện đầu tiên.
2. Kiểm tra áp lực: Đọc đồng hồ áp lực trước và sau van nếu hệ thống có bố trí đồng hồ. Không nên đánh giá tình trạng rò rỉ mà không biết hệ thống đang làm việc ở mức áp lực nào.
3. Kiểm tra mặt bích: Quan sát độ thẳng hàng của hai đầu ống, tình trạng gioăng và lực siết bu lông.
4. Kiểm tra trạng thái đóng mở: Xác định van có thực sự đóng kín hay chưa. Không cố dùng lực quá lớn để ép van.
5. Kiểm tra cặn bẩn
Nếu van đóng nhưng vẫn cho nước đi qua, cần xem xét khả năng có cặn nằm tại khu vực làm kín.
6. Đánh giá tình trạng van: Sau khi loại trừ các lỗi từ đường ống và kết nối, mới tiến hành đánh giá tình trạng của van và bộ phận làm kín.
Làm theo trình tự này sẽ tránh được tình trạng vừa thấy rò nước đã tháo van hoặc thay van mới.
8. KHI NÀO NÊN THAY VAN BƯỚM ?
Không phải trường hợp rò nước nào cũng cần thay van.
Nếu nguyên nhân nằm ở:
- Gioăng lắp lệch.
- Bu lông siết không đều.
- Mặt bích chưa thẳng.
- Cặn bẩn trong đường ống.
- Van chưa đóng đúng trạng thái.
thì có thể xử lý nguyên nhân trước.
Ngược lại, nếu bộ phận làm kín đã xuống cấp, van bị hư hỏng hoặc không còn đáp ứng yêu cầu vận hành của hệ thống, việc sửa chữa hoặc thay thế cần được cân nhắc.
Điều quan trọng là xác định nguyên nhân trước khi quyết định thay van.
9. KINH NGHIỆM CHỌN VAN BƯỚM ĐỂ HẠN CHẾ SỰ CỐ
Một chiếc van tốt chưa đủ. Van phải phù hợp với hệ thống và được lắp đúng cách.Trước khi đặt van bướm nên xác định:
- Đường kính đường ống.
- Áp lực làm việc.
- Kiểu kết nối.
- Môi trường sử dụng.
- Điều kiện lắp đặt.
- Tần suất đóng mở.
- Không gian thao tác và bảo trì.
Đừng chỉ nói với người bán rằng “tôi cần van DN100”.
Thông tin DN mới chỉ là điểm bắt đầu. Khi có đầy đủ thông tin về hệ thống, đơn vị cung cấp mới có cơ sở tư vấn loại van phù hợp hơn.
SÔNG XANH CUNG CẤP VAN BƯỚM SHINYI
Nếu công trình của bạn đang cần thay mới hoặc bổ sung Van Bướm ShinYi, Sông Xanh hiện đang cung cấp các dòng van ShinYi phục vụ hệ thống cấp nước và các nhu cầu kỹ thuật phù hợp.
Khách hàng có thể cung cấp DN đường ống, áp lực làm việc và kiểu kết nối để Sông Xanh kiểm tra, tư vấn sản phẩm phù hợp.
Liên hệ Sông Xanh để nhận báo giá Van Bướm ShinYi và được tư vấn lựa chọn theo thông số thực tế của hệ thống.
CÔNG TY TNHH THƯƠNG MẠI XUẤT NHẬP KHẨU SÔNG XANH
Chuyên cung cấp: Van cấp nước ShinYi, Máy bơm Windy, Vật tư PCCC, bình chữa cháy, đầu phun, lăng vòi phun và các thiết bị phục vụ công trình.
- Hotline: 0988 814 153 - 0971 037 040
- Email: info@songxanhvietnam.com
- Địa chỉ: 15 đường 179, Phường Tăng Nhơn Phú, TP. Hồ Chí Minh
