Trong hệ thống cấp nước, hệ thống PCCC, nhà máy, trạm bơm hoặc đường ống kỹ thuật, van giảm áp có nhiệm vụ hạ áp lực đầu vào cao xuống mức áp lực đầu ra phù hợp. Nhờ đó, đường ống, đồng hồ nước, thiết bị vệ sinh, đầu phun, máy móc và các thiết bị phía sau được bảo vệ khỏi tình trạng quá áp.
Tuy nhiên, trong quá trình vận hành, không ít hệ thống gặp hiện tượng van giảm áp bị rung, phát ra tiếng kêu lạch cạch, tiếng hú, tiếng rít hoặc áp lực đầu ra dao động liên tục. Có trường hợp kim đồng hồ áp suất nhảy lên xuống, lúc áp cao, lúc áp thấp, khiến hệ thống vận hành không ổn định.
Đây không chỉ là lỗi gây khó chịu về âm thanh. Nếu không kiểm tra sớm, hiện tượng rung và dao động áp có thể làm giảm tuổi thọ van, hư màng van, mòn đĩa van, bung mối nối, ảnh hưởng đến thiết bị phía sau và làm sai lệch áp lực thiết kế của toàn hệ thống.
Để xử lý đúng, cần xác định rõ nguyên nhân. Không nên chỉ siết chỉnh vít áp lực hoặc thay van ngay lập tức khi chưa kiểm tra điều kiện vận hành thực tế.
1. CHỌN SAI KÍCH THƯỚC VAN SO VỚI LƯU LƯỢNG THỰC TẾ
Một trong những nguyên nhân phổ biến khiến van giảm áp bị rung là chọn sai size van. Nhiều người có thói quen chọn van theo kích thước đường ống sẵn có, ví dụ đường ống DN100 thì chọn luôn van DN100. Tuy nhiên, với van giảm áp, kích thước không chỉ phụ thuộc vào đường ống mà còn phải xét đến lưu lượng làm việc thực tế.
Nếu van quá lớn so với lưu lượng sử dụng, dòng nước đi qua van quá nhỏ, đĩa van không mở ổn định. Van có thể rơi vào trạng thái đóng mở liên tục, gây rung, giật và dao động áp đầu ra.
Ngược lại, nếu van quá nhỏ so với lưu lượng cần dùng, vận tốc nước qua van tăng cao, gây tổn thất áp lớn, tiếng ồn lớn và có thể làm van nhanh mòn. Trường hợp này thường gặp ở hệ thống bơm cấp nước, nhà máy hoặc các tuyến ống chính có lưu lượng thay đổi mạnh theo từng thời điểm.
- Cách xử lý: Cần kiểm tra lại lưu lượng thiết kế, lưu lượng vận hành thực tế và dải làm việc phù hợp của van. Với hệ thống lớn, nên chọn van theo thông số kỹ thuật thay vì chỉ nhìn vào đường kính ống. Nếu lưu lượng sử dụng thường xuyên thấp hơn nhiều so với thiết kế, có thể cần dùng van size nhỏ hơn, lắp song song nhiều tuyến van hoặc dùng thêm tuyến bypass để vận hành ổn định hơn.
>> CUNG CẤP VAN CẤP NƯỚC KÍCH THƯỚC LỚN, SẢN XUẤT THEO YÊU CẦU
2. CHÊNH ÁP ĐẦU VÀO VÀ ĐẦU RA QUÁ LỚN
Van giảm áp phải làm việc trong điều kiện áp lực đầu vào cao hơn áp lực đầu ra. Tuy nhiên, nếu mức chênh áp quá lớn, dòng nước khi đi qua cửa van có thể tăng tốc đột ngột, tạo tiếng ồn, rung động và làm áp lực phía sau không ổn định.
Ví dụ, áp đầu vào 16 bar nhưng yêu cầu giảm xuống 3 bar trong một cấp duy nhất. Khi đó, van phải chịu mức giảm áp rất sâu. Nếu điều kiện dòng chảy không phù hợp, van dễ phát ra tiếng rít, tiếng hú hoặc rung mạnh tại thân van và đường ống lân cận.
Trong một số trường hợp, chênh áp quá lớn còn gây hiện tượng xâm thực. Khi áp suất cục bộ trong dòng chảy giảm mạnh, các bọt khí hình thành và vỡ nhanh bên trong thân van. Hiện tượng này có thể tạo tiếng ồn giống tiếng sỏi va đập, đồng thời làm rỗ bề mặt kim loại, mòn đĩa van và giảm tuổi thọ thiết bị.
Cách xử lý: Không nên giảm áp quá sâu trong một cấp nếu hệ thống có áp lực đầu vào quá cao. Có thể chia thành hai cấp giảm áp, mỗi van giảm một phần áp lực để dòng chảy ổn định hơn. Ngoài ra, cần kiểm tra lại áp lực thực tế tại đầu vào, áp lực mong muốn đầu ra và điều kiện lưu lượng tại thời điểm vận hành.
3. LƯU LƯỢNG QUÁ THẤP HOẶC HỆ THỐNG ÍT SỬ DỤNG NƯỚC
Van giảm áp có thể bị dao động khi lưu lượng qua van quá thấp. Điều này thường xảy ra vào ban đêm, vào giờ thấp điểm hoặc ở các nhánh đường ống ít thiết bị sử dụng nước.
Khi nhu cầu nước phía sau van rất nhỏ, van chỉ mở hé. Dòng chảy không đủ ổn định để giữ đĩa van ở một vị trí cân bằng. Kết quả là van liên tục tự điều chỉnh, tạo ra hiện tượng nhấp nhả, rung nhẹ hoặc kim áp suất đầu ra dao động.
Với các hệ thống cấp nước cho tòa nhà, nhà xưởng hoặc khu dân cư, hiện tượng này có thể xuất hiện theo thời điểm. Ban ngày hệ thống hoạt động bình thường, nhưng ban đêm van lại kêu hoặc áp lực tăng giảm bất thường.
Cách xử lý: Cần xác định hiện tượng xảy ra vào thời điểm nào, khi hệ thống có tải hay không tải. Nếu van chỉ rung khi lưu lượng thấp, nên kiểm tra lại dải lưu lượng tối thiểu của van. Có thể cần điều chỉnh lại áp lực cài đặt, lắp thêm tuyến van nhỏ cho lưu lượng thấp hoặc thiết kế cụm giảm áp theo nhiều nhánh để phù hợp với từng chế độ vận hành.
4. CẶN BẨN, RÁC HOẶC DỊ VẬT LÀM KẸT PILOT VÀ ĐƯỜNG ĐIỀU KHIỂN
Đối với van giảm áp thủy lực, bộ pilot và các đường ống điều khiển nhỏ đóng vai trò rất quan trọng. Nếu nước trong hệ thống có cặn, rỉ sét, cát, bùn hoặc dị vật, các chi tiết này có thể bị nghẹt hoặc kẹt.
Khi pilot không phản hồi chính xác, van chính sẽ đóng mở không đều. Áp lực đầu ra có thể lúc cao, lúc thấp, kim đồng hồ nhảy liên tục. Trong nhiều trường hợp, van còn phát ra tiếng gõ, tiếng rung hoặc đóng mở bất thường.
Nguyên nhân này đặc biệt dễ gặp ở hệ thống mới thi công chưa súc rửa đường ống kỹ, hệ thống đường ống thép lâu ngày bị rỉ sét hoặc khu vực nguồn nước có nhiều tạp chất.
Cách xử lý: Cần vệ sinh y lọc, kiểm tra bộ lọc trên đường điều khiển, vệ sinh pilot và xả cặn trong thân van. Trước khi lắp van giảm áp, hệ thống nên được súc rửa đường ống để loại bỏ xỉ hàn, cát, rác và cặn kim loại. Với hệ thống đã vận hành lâu ngày, nên lập lịch bảo trì định kỳ để tránh cặn bẩn làm van hoạt động sai.
5. CÓ KHÍ TRONG ĐƯỜNG ỐNG
Không khí tồn tại trong đường ống cũng có thể khiến van giảm áp rung và phát ra tiếng kêu. Khi bọt khí đi qua van, dòng chảy bị gián đoạn, áp lực thay đổi bất thường và van phải liên tục điều chỉnh để cân bằng áp suất.
Hiện tượng này thường xảy ra sau khi hệ thống mới được lắp đặt, sau khi sửa chữa đường ống, sau khi xả cạn nước hoặc khi bơm hút lẫn khí. Nếu không khí bị giữ lại tại các điểm cao trong hệ thống, nó có thể gây rung, kêu, búa nước nhẹ và làm đồng hồ áp suất dao động.
Cách xử lý: Cần xả khí đúng cách tại các điểm cao của hệ thống. Nên kiểm tra van xả khí tự động, vị trí lắp đặt đường ống và quy trình nạp nước lại sau bảo trì. Khi khởi động hệ thống, nên tăng áp từ từ, tránh mở van quá nhanh làm khí và nước di chuyển đột ngột trong đường ống.
6. ÁP LỰC BƠM KHÔNG ỔN ĐỊNH HOẶC CÓ HIỆN TƯỢNG BÚA NƯỚC
Van giảm áp không hoạt động độc lập mà chịu ảnh hưởng trực tiếp từ bơm, bình tích áp, van một chiều, tủ điều khiển và các thiết bị khác trong hệ thống. Nếu bơm đóng ngắt liên tục, áp lực đầu vào thay đổi mạnh hoặc hệ thống có búa nước, van giảm áp cũng có thể rung và dao động theo.
Trong hệ thống PCCC hoặc hệ thống cấp nước có bơm bù áp, nếu áp lực duy trì không ổn định, van giảm áp phía sau có thể liên tục phản ứng với sự thay đổi áp lực. Điều này làm người vận hành nhầm tưởng van giảm áp bị lỗi, trong khi nguyên nhân gốc lại đến từ cụm bơm hoặc cách điều khiển áp suất.
Cách xử lý: Cần kiểm tra toàn bộ hệ thống thay vì chỉ kiểm tra riêng van. Hãy đo áp lực đầu vào trước van, áp lực đầu ra sau van, tần suất đóng ngắt bơm và tình trạng bình tích áp. Nếu có búa nước, cần xem lại van một chiều, tốc độ đóng mở van, cách vận hành bơm và các điểm thay đổi dòng chảy đột ngột trong hệ thống.
7. LẮP ĐẶT VAN CHƯA ĐÚNG KỸ THUẬT
Van giảm áp có thể bị rung nếu lắp sai chiều dòng chảy, lắp quá gần co, tê, bơm, van chặn hoặc các vị trí gây nhiễu dòng. Dòng nước xoáy mạnh trước khi đi vào van sẽ khiến van khó điều tiết ổn định.
Ngoài ra, nếu không lắp đồng hồ áp suất trước và sau van, người vận hành sẽ khó xác định chính xác van đang bị lỗi hay hệ thống đang bị biến động áp. Một số công trình cũng bỏ qua van y lọc, khiến cặn bẩn đi trực tiếp vào van và làm kẹt bộ điều khiển.
Cụm van giảm áp nên được lắp ở vị trí dễ quan sát, dễ thao tác, có van chặn hai đầu, có đồng hồ áp, có lọc rác và có không gian bảo trì. Nếu lắp trong khu vực quá chật, việc kiểm tra sau này sẽ rất khó khăn.
Cách xử lý: Kiểm tra lại chiều lắp đặt theo mũi tên trên thân van. Đảm bảo có đoạn ống thẳng hợp lý trước và sau van để dòng chảy ổn định hơn. Bổ sung đồng hồ áp suất, lọc Y và van chặn nếu cụm lắp đặt hiện tại chưa đầy đủ. Với hệ thống quan trọng, nên có tuyến bypass để dễ bảo trì mà không làm gián đoạn vận hành.
8. CÀI ĐẶT ÁP LỰC CHƯA PHÙ HỢP
Một lỗi khá thường gặp là chỉnh áp lực đầu ra quá sát với áp lực đầu vào hoặc chỉnh quá thấp so với nhu cầu sử dụng thực tế. Khi áp lực cài đặt không phù hợp, van phải làm việc trong trạng thái không ổn định, dẫn đến rung hoặc dao động áp.
Ngoài ra, việc chỉnh vít áp lực quá nhanh cũng có thể làm hệ thống phản ứng đột ngột. Người vận hành nhìn thấy áp chưa đúng liền tiếp tục chỉnh, khiến van chưa kịp cân bằng đã bị thay đổi cài đặt liên tục.
Cách xử lý: Khi chỉnh van giảm áp, nên thao tác từ từ, theo dõi đồng hồ áp suất sau mỗi lần điều chỉnh. Không nên chỉnh liên tục trong thời gian quá ngắn. Cần xác định rõ áp lực đầu ra mong muốn dựa trên yêu cầu của thiết bị phía sau, không chỉnh theo cảm tính.
9. MÀNG VAN, LÒ XO, ĐĨA VAN HOẶC SEAT BỊ MÒN
Sau thời gian dài vận hành, các chi tiết bên trong van có thể bị mòn, chai cứng, rách, kẹt hoặc bám cặn. Nếu màng van bị hư, van sẽ phản hồi chậm hoặc không giữ áp ổn định. Nếu đĩa van và seat bị mòn, nước có thể rò qua ngay cả khi van cần đóng bớt, làm áp đầu ra tăng bất thường.
Dấu hiệu thường gặp là van đã vệ sinh, đã chỉnh áp nhưng vẫn không ổn định; áp đầu ra không giữ được mức cài đặt; van có tiếng kêu lạ dù điều kiện hệ thống không thay đổi.
Cách xử lý: Cần tháo kiểm tra tình trạng bên trong van. Nếu màng, gioăng, seat, đĩa van hoặc các chi tiết điều khiển bị hư, nên thay thế phụ kiện đúng chủng loại. Không nên cố vận hành van khi các chi tiết kín nước đã xuống cấp, vì có thể làm lỗi lan rộng và gây mất kiểm soát áp lực.
10. CÁCH KIỂM TRA NHANH KHI VAN GIẢM ÁP BỊ RUNG HOẶC KÊU
Khi phát hiện van giảm áp có dấu hiệu bất thường, có thể kiểm tra theo trình tự sau:
- Đầu tiên, quan sát đồng hồ áp suất trước và sau van. Nếu áp đầu vào cũng dao động mạnh, nguyên nhân có thể đến từ bơm hoặc hệ thống phía trước van. Nếu áp đầu vào ổn định nhưng áp đầu ra dao động, cần tập trung kiểm tra van giảm áp, pilot, lọc rác và lưu lượng qua van.
- Tiếp theo, kiểm tra thời điểm xảy ra lỗi. Nếu van chỉ rung vào giờ thấp điểm, nguyên nhân có thể do lưu lượng quá thấp. Nếu van rung khi bơm khởi động hoặc dừng, cần kiểm tra thêm búa nước và cụm bơm.
- Sau đó, kiểm tra y lọc, đường điều khiển, pilot và khả năng có khí trong đường ống. Nếu hệ thống mới thi công, cần ưu tiên kiểm tra cặn bẩn, xỉ hàn và rác trong đường ống.
Cuối cùng, kiểm tra lại thông số chọn van. Nếu van được chọn chỉ theo size ống mà chưa tính lưu lượng, áp đầu vào, áp đầu ra và chênh áp, rất có thể van đang không phù hợp với điều kiện vận hành thực tế.
11. KHI NÀO NÊN THAY VAN GIẢM ÁP MỚI?
Không phải trường hợp van bị rung hoặc kêu đều cần thay mới. Nếu nguyên nhân đến từ cặn bẩn, khí trong đường ống, cài đặt sai hoặc lắp đặt chưa đúng, chỉ cần vệ sinh, xả khí, chỉnh lại áp hoặc cải thiện cụm lắp đặt.
Tuy nhiên, nên cân nhắc thay van mới khi van đã xuống cấp nặng, thân van bị rò rỉ, màng van hư nhiều lần, seat mòn, phụ kiện khó thay thế hoặc van được chọn sai ngay từ đầu so với lưu lượng và áp lực hệ thống.
Với các công trình yêu cầu vận hành ổn định như hệ thống PCCC, nhà máy, tòa nhà cao tầng, khu công nghiệp hoặc trạm bơm, việc chọn đúng van giảm áp ngay từ đầu rất quan trọng. Một van phù hợp sẽ giúp hệ thống giữ áp tốt hơn, giảm rủi ro hư hỏng thiết bị và hạn chế chi phí bảo trì về sau.
SÔNG XANH CUNG CẤP VAN GIẢM ÁP H200 SHINYI CHO CÔNG TRÌNH VÀ DỰ ÁN
Nếu công trình của bạn đang cần tìm van giảm áp cho hệ thống cấp nước, hệ thống PCCC, nhà máy, khu công nghiệp, tòa nhà hoặc trạm bơm, Sông Xanh hiện có cung cấp dòng van giảm áp H200 của ShinYi.
Van giảm áp H200 ShinYi là dòng van dùng để giảm áp lực đường ống và cài đặt áp lực đầu ra phù hợp cho hệ thống nước. Sản phẩm hoạt động theo nguyên tắc thủy lực, sử dụng bộ điều khiển áp lực pilot để hỗ trợ quá trình điều chỉnh áp. Đây là lựa chọn phù hợp cho các công trình cần kiểm soát áp lực ổn định, bảo vệ đường ống và thiết bị phía sau.
Khi mua van giảm áp tại Sông Xanh, khách hàng có thể được hỗ trợ tư vấn chọn size, kiểm tra nhu cầu sử dụng theo áp lực và lưu lượng thực tế, đồng thời hỗ trợ báo giá cho công trình, dự án, nhà thầu và đơn vị thi công.
Liên hệ Sông Xanh để được tư vấn và báo giá van giảm áp ShinYi H200:
CÔNG TY TNHH THƯƠNG MẠI XUẤT NHẬP KHẨU SÔNG XANH
Địa chỉ: 15 đường 179, Phường Tăng Nhơn Phú, TP. Hồ Chí Minh
Hotline/Zalo: 0971.037.040
Email: info@songxanhvietnam.com
Website: songxanhvietnam.com
