Trong một hệ thống báo cháy tự động, tủ trung tâm báo cháy là thiết bị tiếp nhận và xử lý tín hiệu từ đầu báo khói, đầu báo nhiệt, nút nhấn báo cháy, module giám sát… trước khi kích hoạt chuông, còi, đèn hoặc truyền tín hiệu đến các hệ thống liên quan. Vì vậy, việc duy trì nguồn điện liên tục cho tủ trung tâm có ý nghĩa trực tiếp đối với khả năng phát hiện và cảnh báo khi xảy ra cháy.
Một câu hỏi thường gặp khi thiết kế hoặc lắp đặt hệ thống là: Vì sao tủ báo cháy cần sử dụng ắc quy dự phòng nếu công trình đã có nguồn điện 220V?
Câu trả lời nằm ở nguyên tắc quan trọng của hệ thống báo cháy: khi nguồn điện chính gặp sự cố, hệ thống vẫn phải có khả năng tiếp tục hoạt động để phát hiện và cảnh báo cháy.
Theo TCVN 7568-14:2025, trung tâm của hệ thống báo cháy phải có hai nguồn điện độc lập, gồm nguồn 220V xoay chiều và nguồn ắc quy dự phòng. Ắc quy phải bảo đảm duy trì hệ thống ít nhất 24 giờ ở chế độ thường trực và 30 phút khi có cháy; đồng thời phải được nạp điện tự động.
Lưu ý: TCVN 7568-14:2025 đã thay thế TCVN 5738:2021 từ năm 2025, vì vậy khi thiết kế, lựa chọn và nghiệm thu hệ thống cần đối chiếu tiêu chuẩn hiện hành.
1. NGUỒN ĐIỆN CHÍNH CÓ THỂ BỊ MẤT BẤT CỨ LÚC NÀO
Nguồn 220V của công trình là nguồn điện chính để tủ báo cháy hoạt động trong điều kiện bình thường. Tuy nhiên, nguồn điện này không phải lúc nào cũng ổn định. Có thể xảy ra các tình huống như:
- Mất điện lưới toàn bộ công trình.
- Sự cố tại tủ điện hoặc đường dây cấp nguồn.
- Ngắt điện để bảo trì, sửa chữa.
- Chập điện hoặc sự cố kỹ thuật làm mất nguồn.
- Đám cháy ảnh hưởng đến hệ thống cấp điện của công trình.
Đặc biệt, mất điện có thể xảy ra ngay trong thời điểm cần hệ thống báo cháy nhất. Nếu tủ trung tâm chỉ sử dụng nguồn 220V mà không có nguồn dự phòng, khi nguồn chính bị ngắt, tủ có thể ngừng hoạt động. Khi đó đầu báo khói, đầu báo nhiệt hoặc nút nhấn dù phát hiện được sự cố cũng không thể truyền tín hiệu về trung tâm để xử lý và kích hoạt cảnh báo. Vì vậy, ắc quy không phải là nguồn điện sử dụng thay thế thường xuyên cho nguồn 220V. Nó đóng vai trò nguồn điện thứ hai, sẵn sàng tiếp nhận khi nguồn chính gặp sự cố.
2. ẮC QUY GIÚP HỆ THỐNG BÁO CHÁY DUY TRÌ TRẠNG THÁI THƯỜNG TRỰC
Điểm khác biệt của hệ thống báo cháy so với nhiều thiết bị điện thông thường là hệ thống phải được duy trì trạng thái sẵn sàng trong thời gian dài. Ngay cả khi công trình không có cháy, tủ trung tâm vẫn phải liên tục giám sát:
- Đầu báo cháy.
- Nút nhấn báo cháy.
- Đường dây tín hiệu.
- Module và các thiết bị liên quan.
- Tình trạng nguồn điện và các lỗi của hệ thống.
Theo TCVN 7568-14:2025, thời gian dự phòng ở chế độ thường trực được tính tối thiểu 24 giờ. Khi hệ thống chuyển sang trạng thái báo cháy, nguồn dự phòng tiếp tục phải đáp ứng thời gian hoạt động theo yêu cầu của tiêu chuẩn. Điều này có nghĩa là nếu công trình mất điện trong vài giờ, hệ thống báo cháy không được đơn giản là “tắt theo”.
Ắc quy sẽ cung cấp điện để tủ trung tâm tiếp tục giám sát hệ thống cho đến khi nguồn điện chính được khôi phục.
3. KHI XẢY RA CHÁY, NGUỒN ĐIỆN DỰ PHÒNG CÀNG QUAN TRỌNG
Đây là lý do quan trọng nhất để tủ báo cháy phải có ắc quy.
Giả sử một nhà xưởng đang hoạt động và xảy ra cháy. Đám cháy làm mất nguồn điện của một khu vực hoặc toàn bộ công trình. Nếu tủ báo cháy chỉ phụ thuộc vào nguồn 220V, hệ thống có thể mất khả năng hoạt động đúng vào thời điểm cần phát hiện cháy. Ngược lại, khi được trang bị nguồn ắc quy dự phòng, tủ trung tâm có thể tiếp tục nhận tín hiệu từ các thiết bị đầu vào và kích hoạt thiết bị cảnh báo.
Khi xảy ra báo cháy, mức tiêu thụ điện của hệ thống cũng có thể tăng do nhiều thiết bị cùng hoạt động như: Đầu báo - Tủ trung tâm - Chuông/còi - Đèn báo cháy - Module và thiết bị liên quan.
Vì vậy, việc lựa chọn ắc quy không thể chỉ dựa vào điện áp. Dung lượng phải được tính toán dựa trên dòng điện tiêu thụ ở trạng thái thường trực và dòng điện khi báo cháy. Phụ lục C của TCVN 7568-14:2025 đưa ra phương pháp tính toán dung lượng ắc quy dựa trên các thông số này.
4. KHÔNG PHẢI CỨ LẮP ẮC QUY LÀ ĐỦ
Một sai sót khá phổ biến khi thi công là chỉ quan tâm đến việc “tủ có gắn ắc quy hay không”, trong khi vấn đề quan trọng hơn là ắc quy có đáp ứng được nhu cầu của toàn bộ hệ thống hay không.
Ví dụ, cùng là tủ báo cháy 24V nhưng hai công trình có thể có nhu cầu nguồn rất khác nhau. Một hệ thống nhỏ gồm vài đầu báo và chuông có mức tiêu thụ điện khác với hệ thống lớn có hàng trăm đầu báo, nhiều module, còi đèn và thiết bị ngoại vi. Do đó, khi lựa chọn ắc quy cần xem xét:
|
Yếu tố |
Ý nghĩa |
|---|---|
|
Điện áp ắc quy |
Phải phù hợp với yêu cầu của tủ trung tâm |
|
Dung lượng Ah |
Quyết định khả năng duy trì hệ thống |
|
Dòng tiêu thụ thường trực |
Cơ sở tính thời gian hoạt động khi không báo cháy |
|
Dòng tiêu thụ khi báo cháy |
Cơ sở tính tải khi chuông, còi, đèn hoạt động |
|
Điều kiện nhiệt độ |
Có thể ảnh hưởng đến dung lượng thực tế |
|
Khả năng nạp |
Tủ phải có khả năng tự động nạp lại ắc quy |
Tiêu chuẩn cũng yêu cầu ắc quy được nạp điện tự động và việc bố trí, lắp đặt phải phù hợp với hướng dẫn của nhà sản xuất. (Cán bộ Cảnh sát PCCC)
5. ẮC QUY DỰ PHÒNG GIÚP HẠN CHẾ “ĐIỂM MẤT AN TOÀN” CỦA HỆ THỐNG
Một hệ thống báo cháy có thể được trang bị đầu báo tốt, tủ trung tâm hiện đại, chuông đèn đầy đủ nhưng nếu nguồn điện không được bảo đảm thì toàn bộ hệ thống vẫn có thể mất chức năng.
Có thể hình dung đơn giản:Nguồn 220V - Tủ trung tâm - Thiết bị báo cháy
Và Ắc quy dự phòng - Tủ trung tâm - Thiết bị báo cháy
Hai nguồn điện giúp hệ thống có phương án duy trì hoạt động khi nguồn chính gặp sự cố.
Đây cũng phù hợp với nguyên tắc thiết kế hệ thống báo cháy phải có khả năng hoạt động tin cậy và không bị tê liệt khi xảy ra các sự cố ảnh hưởng đến hệ thống.
6. NHỮNG LƯU Ý KHI CHỌN ẮC QUY CHO TỦ BÁO CHÁY
Khi thay thế hoặc lắp mới ắc quy, không nên chọn theo kinh nghiệm kiểu “tủ này trước đây dùng bình bao nhiêu Ah thì lắp lại như vậy”. Cần kiểm tra tài liệu kỹ thuật của tủ trung tâm báo cháy, số lượng thiết bị đang kết nối và tổng tải thực tế.
Đối với công trình lớn, việc tính toán nên được thực hiện ngay từ giai đoạn thiết kế. Cần xác định dòng điện ở chế độ thường trực, dòng điện khi báo cháy và thời gian duy trì yêu cầu để xác định dung lượng ắc quy phù hợp.
Ngoài ra, cần kiểm tra tình trạng ắc quy định kỳ. Một ắc quy bị chai, suy giảm dung lượng hoặc không còn khả năng giữ điện có thể khiến hệ thống vẫn báo “nguồn bình thường” trong một số thời điểm nhưng không đảm bảo thời gian hoạt động thực tế khi mất điện.
SÔNG XANH CUNG CẤP TỦ TRUNG TÂM VÀ THIẾT BỊ BÁO CHÁY
Đối với các công trình nhà xưởng, kho hàng, văn phòng, tòa nhà và hệ thống PCCC, việc lựa chọn tủ báo cháy, đầu báo khói, đầu báo nhiệt, nút nhấn, chuông đèn và ắc quy dự phòng cần được thực hiện đồng bộ.
Sông Xanh hiện cung cấp nhiều dòng thiết bị báo cháy phục vụ các hệ thống báo cháy thường và báo cháy địa chỉ, từ các thiết bị đầu vào đến tủ trung tâm và thiết bị cảnh báo. Nhà thầu có thể tham khảo danh mục thiết bị báo cháy của Sông Xanh để lựa chọn theo quy mô và cấu hình hệ thống.
Ngoài ra, Sông Xanh cũng cung cấp các thiết bị báo cháy GST, gồm tủ trung tâm, đầu báo khói, đầu báo nhiệt, nút nhấn, chuông, đèn và các phụ kiện liên quan.
Xem thiết bị báo cháy Horing tại Sông Xanh
Xem thiết bị báo cháy GST tại Sông Xanh
------------------
Sông Xanh hỗ trợ cung cấp tủ trung tâm và thiết bị báo cháy cho công trình. Nhà thầu có thể gửi số lượng đầu báo, chuông đèn, module và cấu hình tủ để được tư vấn phương án nguồn dự phòng phù hợp.
CÔNG TY TNHH THƯƠNG MẠI XUẤT NHẬP KHẨU SÔNG XANH
Chuyên cung cấp: Van cấp nước ShinYi, Máy bơm Windy, Vật tư PCCC, bình chữa cháy, đầu phun, lăng vòi phun và các thiết bị phục vụ công trình.
- Hotline: 0988 814 153
- Email: info@songxanhvietnam.com
- Địa chỉ: 15 đường 179, Phường Tăng Nhơn Phú, TP. Hồ Chí Minh
