Nút nhấn khẩn cấp báo cháy là thiết bị cho phép con người chủ động phát tín hiệu báo cháy khi phát hiện sự cố, thay vì phải chờ đầu báo khói hoặc đầu báo nhiệt tác động. Vì vậy, độ cao và vị trí lắp đặt nút nhấn có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tiếp cận và thao tác khi xảy ra cháy.
Theo Mục 7.1 TCVN 5738:2021 – Phòng cháy chữa cháy – Hệ thống báo cháy tự động – Yêu cầu kỹ thuật, nút ấn báo cháy phải được lắp trên tường hoặc các cấu kiện xây dựng ở độ cao 1,4 ± 0,2 m tính từ mặt sàn hoặc mặt đất. Như vậy, khoảng cao độ được phép nằm trong khoảng 1,2–1,6 m.
Tuy nhiên, trong thực tế thi công, chỉ lắp đúng cao độ là chưa đủ. Vị trí nút nhấn còn phải đảm bảo dễ nhìn, dễ tiếp cận, không bị che khuất và phù hợp với phương án thoát nạn của công trình.
NÚT NHẤN BÁO CHÁY NÊN LẮP Ở ĐỘ CAO BAO NHIÊU?
Câu trả lời ngắn gọn là: 1,4 ± 0,2 m tính từ mặt sàn hoặc mặt đất, tương đương khoảng 1,2–1,6 m. Đây là yêu cầu được quy định tại Mục 7.1 của TCVN 5738:2021.
Tiêu chuẩn quy định nút ấn báo cháy được lắp bên trong cũng như bên ngoài nhà và công trình, trên tường hoặc các cấu kiện xây dựng. Cao độ được tính từ mặt sàn hoặc mặt đất đến vị trí lắp đặt nút ấn.
VÌ SAO TIÊU CHUẨN LỰA CHỌN KHOẢNG CAO ĐỘ NÀY?
Về mặt kỹ thuật sử dụng, nút nhấn báo cháy phải được thiết kế để người đang ở trong công trình có thể nhìn thấy, tiếp cận và tác động nhanh bằng tay.
Nếu đặt quá thấp, thiết bị có thể:
- Bị che bởi hàng hóa hoặc vật dụng;
- Dễ bị va chạm;
- Khó quan sát trong khu vực có nhiều thiết bị, kệ hàng.
Nếu đặt quá cao, người sử dụng có thể gặp khó khăn khi thao tác, đặc biệt trong tình huống khẩn cấp.
Do đó, cao độ 1,4 ± 0,2 m không nên được hiểu đơn giản là “một con số để thợ lắp đặt”, mà là một yêu cầu liên quan trực tiếp đến khả năng tiếp cận thiết bị.
PHÍA TRƯỚC NÚT NHẤN PHẢI CÓ KHOẢNG TRỐNG
Một điểm khá dễ bị bỏ qua khi thi công là không gian phía trước nút nhấn. Theo Mục 7.1 TCVN 5738:2021, phía trước nút ấn báo cháy phải có không gian trống dạng nửa đường tròn với bán kính 0,6 m.
Điều này có nghĩa là không nên chỉ quan tâm đến việc: “Nút đã được lắp đúng cao độ chưa?” mà còn phải kiểm tra:“Có người đứng trước nút và thao tác được ngay hay không?”
Ví dụ thực tế tại nhà xưởng
Một nút nhấn được lắp ở cao độ 1,4 m nhưng phía trước lại đặt:
- Thùng carton;
- Kệ hàng;
- Máy móc;
- Tủ điện;
- Vật tư PCCC;
- Hàng hóa tạm thời.
thì về mặt sử dụng thực tế, khả năng tiếp cận thiết bị đã bị ảnh hưởng. Đặc biệt tại kho hàng và nhà xưởng, đây là lỗi khá dễ xảy ra sau khi công trình đưa vào vận hành.
Khuyến nghị thực tế: sau khi lắp đặt, cần kiểm tra lại khoảng không phía trước nút nhấn và duy trì khu vực này thông thoáng trong suốt quá trình sử dụng công trình.
NÚT NHẤN BÁO CHÁY NÊN LẮP Ở VỊ TRÍ NÀO?
Độ cao chỉ là một phần của yêu cầu lắp đặt.
Theo Mục 7.2 TCVN 5738:2021, nút ấn báo cháy phải được lắp tại các lối thoát nạn và chiếu nghỉ cầu thang, ở vị trí dễ thấy, dễ thao tác. Trong trường hợp cần thiết, có thể bố trí nút ấn trong từng phòng. Như vậy, khi triển khai bản vẽ hoặc thi công thực tế, không nên bố trí nút nhấn theo kiểu: “Còn vị trí tường trống nào thì đặt vào đó.” Mà phải xem xét luồng di chuyển và phương án thoát nạn của công trình.
Các vị trí thường được ưu tiên
- Gần cửa ra vào và lối thoát nạn;
- Khu vực hành lang;
- Chiếu nghỉ cầu thang;
- Các vị trí giao nhau của tuyến thoát nạn;
- Khu vực mà người sử dụng thường xuyên đi qua;
- Vị trí dễ quan sát khi di chuyển trong công trình.
Đối với nhà xưởng, có thể cần xem xét thêm các tuyến di chuyển của công nhân, khu vực sản xuất, kho hàng và các cửa thoát hiểm.
KHOẢNG CÁCH GIỮA CÁC NÚT NHẤN BÁO CHÁY TỐI ĐA BAO NHIÊU?
Đây là một thông số rất quan trọng khi bố trí hệ thống. Theo Mục 7.2 TCVN 5738:2021, khoảng cách giữa các nút ấn báo cháy không được quá 45 m. Đồng thời, khoảng cách từ nút ấn báo cháy đến lối ra của mọi gian phòng không được quá 30 m. Có thể hiểu đơn giản:
|
Yêu cầu |
Giá trị |
|---|---|
|
Cao độ lắp đặt |
1,4 ± 0,2 m |
|
Khoảng cao độ tương ứng |
1,2–1,6 m |
|
Khoảng trống phía trước |
Bán kính 0,6 m |
|
Khoảng cách giữa các nút |
≤ 45 m |
|
Từ nút đến lối ra gian phòng |
≤ 30 m |
|
Nút ngoài nhà |
Khoảng cách tối đa 150 m |
Điểm cần lưu ý là 45 m không phải khoảng cách duy nhất cần kiểm tra. Một công trình có thể đáp ứng khoảng cách giữa hai nút nhưng vẫn cần xem xét yêu cầu 30 m từ nút đến lối ra của gian phòng. Vì vậy, khi bố trí thiết bị trên mặt bằng, nên kiểm tra đồng thời cả hai điều kiện.
NẾU LẮP NÚT NHẤN BÁO CHÁY NGOÀI NHÀ THÌ SAO?
Đối với nút ấn báo cháy đặt ngoài tòa nhà, TCVN 5738:2021 có yêu cầu riêng. Theo Mục 7.3 TCVN 5738:2021, khoảng cách tối đa giữa các nút ấn báo cháy ngoài nhà là 150 m và vị trí phải có ký hiệu, chỉ thị rõ ràng. Ngoài ra, nút nhấn đặt ngoài nhà phải:
- Là loại chống thấm nước hoặc có biện pháp chống mưa hắt;
- Có biện pháp bảo vệ trước tác động của môi trường;
- Vị trí lắp đặt phải được chiếu sáng liên tục vào ban đêm.
Điều này đặc biệt cần lưu ý với:
- Nhà xưởng;
- Kho ngoài trời;
- Khu vực sân bãi;
- Công trình có diện tích lớn;
- Khu vực có tuyến thoát nạn hoặc điểm tập trung người ở bên ngoài công trình.
TẠI SAO KHÔNG NÊN CHỈ LẮP NÚT NHẤN THEO ĐÚNG CHIỀU CAO?
Trong thực tế thi công PCCC, một lỗi thường gặp là kiểm tra thiết bị theo kiểu: “Cao độ đúng → đạt.” Cách kiểm tra này chưa đầy đủ. Một nút nhấn có thể nằm đúng cao độ 1,4 m nhưng vẫn không thuận tiện sử dụng nếu:
- Bị tủ điện che;
- Bị kệ hàng che;
- Nằm phía sau cánh cửa;
- Bị bảng quảng cáo hoặc biển hiệu che khuất;
- Đặt trong khu vực ít người đi qua;
- Phía trước có vật cản;
- Không nhìn thấy rõ khi mất điện hoặc điều kiện ánh sáng kém.
Vì vậy, khi nghiệm thu thực tế nên kiểm tra theo hai nhóm tiêu chí:
Nhóm 1 – Kiểm tra theo tiêu chuẩn
- Cao độ 1,4 ± 0,2 m;
- Khoảng trống phía trước 0,6 m;
- Vị trí tại lối thoát nạn/chiếu nghỉ;
- Khoảng cách giữa các nút ≤45 m;
- Khoảng cách từ nút đến lối ra gian phòng ≤30 m.
Các thông số trên căn cứ Mục 7.1 và 7.2 TCVN 5738:2021.
Nhóm 2 – Kiểm tra khả năng sử dụng thực tế
- Có dễ nhìn thấy không?
- Có bị vật tư che khuất không?
- Có dễ tiếp cận không?
- Có bị xe nâng hoặc thiết bị vận chuyển va vào không?
- Người đang di chuyển theo lối thoát nạn có thể nhanh chóng nhận biết vị trí nút không?
Nhóm thứ hai là khuyến nghị về thực tế bố trí và vận hành, không nên gọi đây là những “con số bắt buộc của TCVN” nếu tiêu chuẩn không quy định cụ thể.
LƯU Ý KHI LẮP NÚT NHẤN TRONG NHÀ XƯỞNG VÀ KHO HÀNG
Đối với nhà xưởng, cao độ 1,2–1,6 m cần được kết hợp với điều kiện vận hành thực tế.
Ví dụ, một nhà xưởng có:
- Kệ hàng cao;
- Xe nâng hoạt động thường xuyên;
- Máy móc đặt sát tường;
- Lối đi hẹp;
- Hàng hóa thường xuyên thay đổi vị trí.
Trong trường hợp này, vị trí nút nhấn phải được xem xét ngay từ giai đoạn triển khai mặt bằng.
Không nên để nút nhấn nằm ngay tại khu vực có nguy cơ bị hàng hóa che phủ hoặc phương tiện va chạm.
Đặc biệt, sau khi nhà xưởng đi vào hoạt động, cần kiểm tra lại vị trí nút vì bố trí hàng hóa thực tế có thể khác với thời điểm nghiệm thu hệ thống.
CÓ NÊN LẮP NÚT NHẤN CAO HƠN ĐỂ TRÁNH TRẺ EM HOẶC NGƯỜI KHÔNG PHẬN SỰ BẤM NHẦM?
Không nên tự ý thay đổi cao độ lắp đặt chỉ vì lý do này. TCVN 5738:2021 quy định cao độ 1,4 ± 0,2 m tại Mục 7.1.
Đối với trường hợp cần hạn chế tác động ngoài ý muốn, tiêu chuẩn có quy định riêng tại Mục 7.5 TCVN 5738:2021: tại nhà chung cư và cơ sở giáo dục, sử dụng nút ấn báo cháy có nắp trong suốt có bản lề bảo vệ.
Do đó, giải pháp kỹ thuật không nhất thiết là đưa nút nhấn lên cao hơn quy định. Thay vào đó, có thể sử dụng loại nút có nắp bảo vệ phù hợp với yêu cầu của công trình.
CẦN PHÂN BIỆT TCVN 5738:2001 VÀ TCVN 5738:2021
Trong TCVN 5738:2001, yêu cầu cũ quy định hộp nút ấn báo cháy được lắp ở độ cao 0,8–1,5 m và khoảng cách giữa các hộp không quá 50 m. Trong khi đó, TCVN 5738:2021 quy định:
- Cao độ: 1,4 ± 0,2 m;
- Khoảng cách giữa các nút: không quá 45 m;
- Khoảng cách từ nút đến lối ra gian phòng: không quá 30 m.
Các yêu cầu này nằm tại Mục 7.1 và 7.2 TCVN 5738:2021.
TCVN 5738:2021 được công bố để thay thế TCVN 5738:2001, vì vậy khi triển khai nội dung kỹ thuật hiện nay cần tránh lấy các thông số của phiên bản 2001 rồi trình bày như yêu cầu của phiên bản 2021.
CHECKLIST KIỂM TRA NÚT NHẤN BÁO CHÁY SAU KHI LẮP ĐẶT
Trước khi bàn giao hệ thống, có thể kiểm tra nhanh theo bảng sau:
|
Hạng mục |
Yêu cầu |
|---|---|
|
Cao độ |
1,4 ± 0,2 m |
|
Mặt trước thiết bị |
Có không gian trống bán kính 0,6 m |
|
Vị trí |
Lối thoát nạn, chiếu nghỉ cầu thang |
|
Khả năng quan sát |
Dễ thấy |
|
Khả năng thao tác |
Dễ tiếp cận |
|
Khoảng cách giữa các nút |
≤45 m |
|
Từ nút đến lối ra gian phòng |
≤30 m |
|
Nút ngoài nhà |
Khoảng cách tối đa 150 m |
|
Nút ngoài nhà |
Chống nước/mưa hắt, có chỉ dẫn rõ |
|
Ban đêm |
Vị trí ngoài nhà được chiếu sáng liên tục |
Nếu hỏi “Nút nhấn khẩn cấp báo cháy nên lắp ở độ cao bao nhiêu?”, thông số cần nhớ là: 1,4 ± 0,2 m tính từ mặt sàn hoặc mặt đất, tức khoảng 1,2–1,6 m.
Đây là yêu cầu tại Mục 7.1 TCVN 5738:2021. Tuy nhiên, để hệ thống thực sự thuận tiện khi có sự cố, cần đồng thời kiểm tra khoảng trống phía trước 0,6 m, vị trí tại lối thoát nạn, khoảng cách giữa các nút không quá 45 m và khoảng cách từ nút đến lối ra gian phòng không quá 30 m theo Mục 7.1 và 7.2 của tiêu chuẩn.
Đối với nhà xưởng, kho hàng và công trình có mật độ thiết bị cao, việc bố trí nút nhấn nên được kiểm tra cả trên bản vẽ thiết kế lẫn hiện trạng thi công, bởi một thiết bị lắp đúng cao độ nhưng bị hàng hóa, máy móc hoặc kết cấu khác che khuất vẫn có thể làm giảm khả năng tiếp cận khi cần báo cháy.
------------------------
Nếu công trình đang cần lựa chọn nút nhấn báo cháy và các thiết bị báo cháy khác như đầu báo khói, đầu báo nhiệt, thiết bị báo cháy và phụ kiện hệ thống PCCC có thể liên hệ Sông Xanh để được tư vấn model, thông số kỹ thuật, báo giá và phương án thiết bị phù hợp cho phòng máy, nhà xưởng, trạm bơm, phòng điện và các khu vực kỹ thuật.
CÔNG TY TNHH THƯƠNG MẠI XUẤT NHẬP KHẨU SÔNG XANH
Chuyên cung cấp: Van cấp nước ShinYi, Máy bơm Windy, Vật tư PCCC, bình chữa cháy, đầu phun, lăng vòi phun và các thiết bị phục vụ công trình.
- Hotline: 0988 814 153
- Email: info@songxanhvietnam.com
- Địa chỉ: 15 đường 179, Phường Tăng Nhơn Phú, TP. Hồ Chí Minh
