Trong phòng có nhiều máy móc, lò gia nhiệt, máy sấy, đường ống hơi hoặc thiết bị công suất lớn, vị trí lắp đầu báo nhiệt cần được khảo sát kỹ hơn so với phòng thông thường. Nếu đặt đầu báo ngay tại vùng thường xuyên có luồng khí nóng hoặc nhiệt lượng từ máy truyền trực tiếp lên, thiết bị có thể bị tác động bởi nhiệt không liên quan đến đám cháy, làm tăng nguy cơ báo động không đúng hoặc khiến việc phát hiện cháy không đạt yêu cầu.
Theo TCVN 5738:2021, Mục 6.15.2, đầu báo cháy nhiệt phải được bố trí để loại bỏ ảnh hưởng của các hiệu ứng nhiệt không liên quan đến đám cháy. Đồng thời, Mục 4.6.6 yêu cầu khi lựa chọn đầu báo nhiệt cố định hoặc đầu báo nhiệt kép, ngưỡng tác động phải cao hơn ít nhất 20°C so với nhiệt độ tối đa của môi trường tại vị trí lắp đặt.
Vì vậy, với những khu vực có nhiều thiết bị tỏa nhiệt, câu hỏi không đơn giản là “đầu báo nhiệt lắp ở đâu trên trần?”, mà phải xác định đâu là vị trí có thể nhận biết nhiệt do đám cháy nhưng ít bị ảnh hưởng bởi nguồn nhiệt vận hành bình thường.
VÌ SAO PHÒNG NHIỀU THIẾT BỊ TỎA NHIỆT CẦN ĐẶC BIỆT CHÚ Ý VỊ TRÍ ĐẦU BÁO?
Đầu báo nhiệt hoạt động dựa trên sự gia tăng nhiệt độ hoặc đạt đến một ngưỡng nhiệt độ xác định, tùy loại đầu báo.
Trong môi trường bình thường, máy móc có thể liên tục tạo ra:
- Khí nóng.
- Bức xạ nhiệt.
- Hơi nóng.
- Luồng khí đối lưu.
- Nhiệt tích tụ phía dưới mái.
- Nhiệt độ tăng nhanh khi máy khởi động.
- Nhiệt độ cao cục bộ quanh thiết bị.
Nếu đầu báo được đặt ngay trong vùng chịu tác động thường xuyên của các nguồn nhiệt này, điều kiện môi trường tại đầu báo có thể khác rất nhiều so với nhiệt độ trung bình của cả căn phòng.
Ví dụ, khu vực làm việc có nhiệt độ khoảng 35°C, nhưng ngay phía trên một máy sấy hoặc lò gia nhiệt, luồng khí nóng có thể cao hơn đáng kể. Nếu đầu báo được đặt ngay trong vùng khí nóng đó, việc lựa chọn loại đầu báo và ngưỡng tác động không thể dựa đơn thuần vào nhiệt độ trung bình của phòng.
NGUYÊN TẮC QUAN TRỌNG: KHÔNG LẮP ĐẦU BÁO NGAY TRÊN NGUỒN NHIỆT THƯỜNG XUYÊN
Đây là nguyên tắc thực tế cần ưu tiên khi bố trí đầu báo nhiệt. Nếu trong phòng có:
- Lò sấy.
- Máy gia nhiệt.
- Lò công nghiệp.
- Máy ép nhiệt.
- Máy đúc.
- Máy hàn.
- Đường ống hơi.
- Thiết bị trao đổi nhiệt.
- Máy nén công suất lớn.
- Tủ hoặc thiết bị điện sinh nhiệt.
thì cần xác định vùng nhiệt do vận hành bình thường trước khi lựa chọn vị trí đầu báo.
TCVN 5738:2021 tại Mục 6.15.2 yêu cầu bố trí đầu báo nhiệt sao cho loại bỏ ảnh hưởng của các hiệu ứng nhiệt không liên quan đến cháy. Đây là cơ sở quan trọng để không đặt đầu báo một cách máy móc ngay phía trên thiết bị phát nhiệt.
Điều này không có nghĩa là đầu báo phải đặt thật xa nguồn nhiệt. Khoảng cách cụ thể còn phụ thuộc vào đặc điểm phát triển đám cháy, chiều cao phòng, kết cấu mái, luồng khí nóng và tài liệu kỹ thuật của đầu báo.
VỊ TRÍ ĐẦU BÁO NHIỆT NÊN ƯU TIÊN Ở ĐÂU?
1. Khu vực trần có khả năng tích tụ nhiệt do cháy
Đầu báo nhiệt dạng điểm thường được bố trí ở phía trên khu vực cần bảo vệ để phát hiện sự gia tăng nhiệt khi đám cháy phát triển. Tuy nhiên, với phòng có nhiều thiết bị tỏa nhiệt, cần tránh vị trí mà nhiệt vận hành bình thường liên tục tác động trực tiếp.
Ví dụ: Không nên: đặt đầu báo ngay phía trên miệng thoát khí nóng của máy sấy.
Nên xem xét: bố trí đầu báo tại vùng trần có khả năng nhận dòng khí nóng do đám cháy nhưng nằm ngoài luồng khí nóng vận hành thường xuyên của máy.
Cách bố trí này giúp đầu báo phân biệt tốt hơn giữa nhiệt phát sinh do quá trình sản xuất và nhiệt bất thường do cháy.
2. Không đặt ngay trước miệng thổi khí nóng
Nếu phòng có hệ thống thông gió, điều hòa hoặc quạt công nghiệp, cần xem xét hướng chuyển động của không khí. Luồng khí mạnh có thể làm thay đổi cách nhiệt từ đám cháy di chuyển đến đầu báo. Vì vậy, không nên chỉ nhìn vào vị trí hình học trên bản vẽ mà bỏ qua hướng luồng khí thực tế. Đặc biệt với phòng có:
- Quạt hút công nghiệp.
- Quạt cấp khí nóng.
- Hệ thống sấy.
- Ống gió.
- Máy thổi.
- Thiết bị tạo luồng khí nóng.
Cần khảo sát hướng dòng khí trước khi chốt vị trí đầu báo.
TCVN 5738:2021 YÊU CẦU GÌ KHI CHỌN ĐẦU BÁO NHIỆT?
Có hai nội dung đặc biệt quan trọng.
Thứ nhất: loại bỏ tác động nhiệt không liên quan đến cháy
Theo Mục 6.15.2 TCVN 5738:2021, đầu báo nhiệt phải được bố trí để loại bỏ ảnh hưởng của các hiệu ứng nhiệt không liên quan đến đám cháy. Đây chính là cơ sở để khi thiết kế phòng có nhiều máy tỏa nhiệt, cần khảo sát: Nguồn nhiệt → hướng truyền nhiệt → vùng khí nóng → vị trí đầu báo.Không nên xác định vị trí đầu báo chỉ dựa vào khoảng cách hình học giữa các đầu báo.
Thứ hai: nhiệt độ môi trường tối đa
Theo Mục 4.6.6 TCVN 5738:2021, ngưỡng tác động của đầu báo nhiệt cố định và đầu báo nhiệt kép phải cao hơn ít nhất 20°C so với nhiệt độ tối đa của môi trường tại vị trí lắp đặt.
Ví dụ: Nếu nhiệt độ môi trường tối đa thực tế tại vị trí dự kiến lắp đầu báo có thể đạt 50°C, việc lựa chọn đầu báo có ngưỡng tác động chỉ 55°C sẽ không đáp ứng khoảng chênh lệch 20°C nêu trên. Khi đó cần đánh giá lại vị trí lắp đặt hoặc loại đầu báo. Đây là lý do việc đo nhiệt độ thực tế tại vị trí lắp đặt có ý nghĩa rất lớn trong các phòng có máy móc sinh nhiệt.
KHÔNG NÊN DÙNG ĐẦU BÁO NHIỆT GIA TĂNG Ở MỌI VỊ TRÍ CÓ MÁY NÓNG
Một hiểu nhầm khá phổ biến là: “Phòng có máy nóng thì cứ dùng đầu báo nhiệt gia tăng.” Không hoàn toàn đúng.
Theo Mục 4.6.5 TCVN 5738:2021, không nên sử dụng đầu báo nhiệt gia tăng hoặc đầu báo nhiệt kép trong môi trường có biến động nhiệt độ đột ngột, bất thường vượt quá 5°C/phút. Tiêu chuẩn cũng yêu cầu cân nhắc trường hợp đầu báo nhiệt cố định không đạt được ngưỡng tác động trong thời gian phù hợp.
Vì vậy cần xác định đặc tính nhiệt của khu vực trước:
- Nhiệt độ có ổn định không?
- Máy có bật/tắt thường xuyên không?
- Khi khởi động nhiệt độ tăng nhanh đến mức nào?
- Có luồng khí nóng đột ngột không?
- Có hơi nóng xả trực tiếp lên trần không?
Sau đó mới lựa chọn loại đầu báo phù hợp.
Ví dụ: phòng có máy sấy công nghiệp
Giả sử một phòng sản xuất có máy sấy hoạt động liên tục.Máy sấy tạo ra luồng khí nóng hướng lên phía trên. Nếu đầu báo nhiệt được đặt ngay trong vùng khí nóng này, nhiệt độ tại đầu báo có thể thường xuyên cao hơn đáng kể so với phần còn lại của phòng.Cách xử lý không nên đơn giản là tăng ngưỡng nhiệt của đầu báo.
Cần thực hiện:
Bước 1: đo nhiệt độ tối đa tại vị trí dự kiến lắp đầu báo.
Bước 2: xác định hướng thoát khí nóng của máy.
Bước 3: xác định vùng khí nóng có thường xuyên tác động lên trần hay không.
Bước 4: lựa chọn vị trí khác nếu vị trí ban đầu chịu tác động nhiệt quá lớn.
Bước 5: đối chiếu ngưỡng tác động của đầu báo với nhiệt độ môi trường tối đa theo TCVN 5738:2021.
Đây là cách tiếp cận phù hợp hơn so với việc chỉ dựa vào nhiệt độ trung bình của phòng.
HORING AHR-871 PHÙ HỢP VỚI NHỮNG KHU VỰC NÀO?
Một ví dụ đáng chú ý là Horing AHR-871, dòng đầu báo nhiệt gia tăng cơ khí.
Theo tài liệu của Horing, AHR-871 sử dụng màng cảm biến nhiệt và cơ cấu cân bằng khí bằng hợp kim. Cấu tạo này cho phép giải phóng nhiệt không do cháy thông qua các vi lỗ của bộ cân bằng khí, giúp hạn chế báo động không mong muốn. Nhà sản xuất công bố thiết bị có nhiệt độ môi trường làm việc 0°C đến +55°C và đáp ứng EN 54.
AHR-871 có thể được xem xét cho những khu vực mà đám cháy có khả năng tạo ra sự gia tăng nhiệt rõ rệt, nhưng việc lựa chọn cuối cùng vẫn phải dựa trên điều kiện môi trường thực tế.
Đặc biệt, không nên hiểu thông số 0–55°C là “cứ môi trường dưới 55°C thì có thể lắp ở bất kỳ vị trí nào”. Đây là dải nhiệt độ môi trường làm việc của thiết bị, còn việc bố trí vẫn phải đáp ứng yêu cầu về loại bỏ ảnh hưởng nhiệt không liên quan đến cháy theo TCVN 5738:2021
GST DC-9103E – ĐẦU BÁO NHIỆT GIA TĂNG VÀ NHIỆT CỐ ĐỊNH
Một lựa chọn khác là GST DC-9103E.
Theo tài liệu chính thức của GST, DC-9103E là đầu báo nhiệt thường, kết hợp nhiệt gia tăng và nhiệt cố định, có thể lập trình 3 cấp A1R, A2S và BS, đồng thời đáp ứng EN 54-5. Thiết bị sử dụng cảm biến nhiệt bán dẫn và được thiết kế để kết nối với trung tâm báo cháy.
GST mô tả DC-9103E phù hợp với những nơi đám cháy có thể tạo ra sự gia tăng nhiệt độ nhanh, đồng thời có thể sử dụng kết hợp với đầu báo khói để tăng độ tin cậy phát hiện cháy.
Điểm đáng chú ý của DC-9103E là có thể lựa chọn A1R, A2S hoặc BS. Vì vậy, khi sử dụng trong phòng có nhiều thiết bị tỏa nhiệt, không nên chỉ nhìn vào tên “đầu báo nhiệt” mà cần lựa chọn đúng cấp đầu báo dựa trên điều kiện môi trường và phương án thiết kế.
GST cũng công bố DC-9103E trong danh mục các thiết bị có chứng nhận CE và LPCB.
BỐ TRÍ ĐẦU BÁO NHIỆT TRONG PHÒNG CÓ NHIỀU MÁY: 6 ĐIỂM CẦN KIỂM TRA
Trước khi khoan lỗ và cố định đầu báo, nên kiểm tra ít nhất:
1. Nhiệt độ tối đa: Đo hoặc xác định nhiệt độ tối đa thực tế tại vị trí dự kiến lắp đặt.
2. Nguồn nhiệt gần nhất: Xác định máy nào tạo nhiệt lớn nhất và nhiệt truyền theo hướng nào.
3. Luồng khí nóng: Kiểm tra xem đầu báo có nằm trong luồng khí nóng thường xuyên hay không.
4. Biến động nhiệt độ: Xem nhiệt độ có tăng nhanh khi máy khởi động hoặc thay đổi chế độ sản xuất không.
5. Chiều cao và kết cấu trần
Khoảng cách giữa các đầu báo nhiệt và khoảng cách từ đầu báo đến tường phải được xác định theo Bảng 2 của TCVN 5738:2021, đồng thời không được vượt quá giới hạn trong tài liệu kỹ thuật của chính đầu báo. Theo Mục 6.15.1, đây là nguyên tắc bắt buộc khi xác định phạm vi bảo vệ của đầu báo nhiệt kiểu điểm.
6. Loại đầu báo
Sau khi xác định môi trường mới lựa chọn giữa:
- Đầu báo nhiệt cố định.
- Đầu báo nhiệt gia tăng.
- Đầu báo nhiệt kép.
- Hoặc kết hợp đầu báo nhiệt với đầu báo khói khi cần.
Sơ đồ bố trí thực tế dễ hình dung
Có thể hình dung một phòng sản xuất như sau:
Máy gia nhiệt → vùng nhiệt cao → không đặt đầu báo ngay phía trên
↓
Vùng làm việc → vùng nhiệt ổn định hơn → bố trí đầu báo theo thiết kế
↓
Trần → đầu báo được phân bố theo diện tích bảo vệ và chiều cao phòng
Cách bố trí cuối cùng phải tính đến cả vùng phát triển của đám cháy chứ không chỉ né nguồn nhiệt.
Nếu đặt đầu báo quá xa nguồn nhiệt chỉ để tránh báo động không mong muốn, có thể làm giảm khả năng phát hiện sớm. Ngược lại, đặt ngay trong luồng nhiệt vận hành có thể khiến thiết bị thường xuyên chịu điều kiện nhiệt không phù hợp.
Do đó, mục tiêu là tìm vị trí cân bằng giữa khả năng phát hiện cháy và khả năng loại bỏ tác động nhiệt không liên quan.
KHI NÀO NÊN CÂN NHẮC KẾT HỢP ĐẦU BÁO KHÓI VÀ ĐẦU BÁO NHIỆT?
TCVN 5738:2021 tại Mục 4.6.7 nêu rằng khi không xác định được hiện tượng đặc trưng của sự cháy trong khu vực bảo vệ, nên sử dụng kết hợp các đầu báo nhạy với những hiện tượng cháy khác nhau hoặc sử dụng đầu báo hỗn hợp.
Điều này đặc biệt đáng lưu ý trong phòng có thiết bị công nghiệp.
Ví dụ, nếu một khu vực vừa có:
- Máy móc sinh nhiệt thường xuyên.
- Vật liệu dễ cháy.
- Khói có thể xuất hiện sớm khi cháy.
- Nhiệt độ môi trường biến động.
thì không nên mặc định rằng chỉ sử dụng đầu báo nhiệt là phương án phù hợp nhất. Có thể cần đánh giá sự kết hợp giữa đầu báo khói và đầu báo nhiệt, tùy tính chất nguy cơ cháy và thiết kế hệ thống.
Đầu báo nhiệt trong phòng có nhiều thiết bị tỏa nhiệt không nên đặt ngay tại vị trí chịu nhiệt trực tiếp từ máy móc, lò sấy, đường ống hơi hoặc luồng khí nóng thường xuyên. Vị trí phù hợp phải vừa bảo đảm khả năng nhận biết nhiệt do cháy, vừa hạn chế tác động của nhiệt sinh ra trong quá trình vận hành.
Nguyên tắc quan trọng nhất: không chọn vị trí đầu báo chỉ dựa vào khoảng cách trên bản vẽ. Với phòng có nhiều thiết bị tỏa nhiệt, cần khảo sát nhiệt độ tối đa, hướng truyền nhiệt, luồng khí nóng, mức độ biến động nhiệt và đặc tính đám cháy dự kiến trước khi quyết định vị trí lắp đặt.
---------------------
Sông Xanh cung cấp beam, đầu báo khói, đầu báo nhiệt, nút nhấn báo cháy, chuông báo cháy, tủ trung tâm và các thiết bị PCCC cho nhà xưởng, nhà máy và công trình.
CÔNG TY TNHH THƯƠNG MẠI XUẤT NHẬP KHẨU SÔNG XANH
Chuyên cung cấp: Van cấp nước ShinYi, Máy bơm Windy, Vật tư PCCC, bình chữa cháy, đầu phun, lăng vòi phun và các thiết bị phục vụ công trình.
-
Hotline: 0988 814 153
-
Email: info@songxanhvietnam.com
-
Địa chỉ: 15 đường 179, Phường Tăng Nhơn Phú, TP. Hồ Chí Minh
