Phòng máy là khu vực có mật độ thiết bị điện cao, thường xuyên phát sinh nhiệt và có thể chứa nhiều nguồn gây cháy như tủ điện, động cơ, máy biến áp, cáp điện, dầu bôi trơn hoặc các thiết bị cơ khí. Vì vậy, việc lựa chọn thiết bị báo cháy cho phòng máy không thể thực hiện đơn thuần dựa trên diện tích phòng mà cần xem xét đặc điểm nguồn nhiệt, loại thiết bị, điều kiện thông gió và nguy cơ cháy thực tế.
Trong quá trình thiết kế hệ thống báo cháy, một trong những yêu cầu quan trọng là lựa chọn phương pháp phát hiện phù hợp với đặc điểm đám cháy dự kiến. Đầu báo khói có khả năng phát hiện sớm trong nhiều trường hợp, nhưng có thể không phù hợp nếu môi trường thường xuyên có bụi, hơi dầu hoặc các yếu tố gây báo giả. Ngược lại, đầu báo nhiệt có độ ổn định cao hơn trong một số môi trường nhưng khả năng phát hiện cháy âm ỉ có thể không bằng đầu báo khói.
Dưới đây là những yếu tố cần lưu ý khi lựa chọn và bố trí thiết bị báo cháy cho phòng máy.
1. XÁC ĐỊNH NGUY CƠ CHÁY TRONG PHÒNG MÁY TRƯỚC KHI CHỌN ĐẦU BÁO
Không phải phòng máy nào cũng có cùng một dạng nguy cơ cháy.
Một phòng máy bơm có thể chứa động cơ điện, tủ điều khiển và hệ thống cáp. Trong khi đó, phòng máy phát điện có thêm nhiên liệu, dầu bôi trơn và nhiệt lượng lớn trong quá trình vận hành. Phòng máy biến áp lại có đặc điểm khác do liên quan đến thiết bị điện công suất lớn và khả năng phát sinh nhiệt tại các điểm tiếp xúc.
Do đó, bước đầu tiên khi thiết kế là xác định:
- Nguồn phát nhiệt chính nằm ở đâu?
- Thiết bị nào có nguy cơ chập điện hoặc quá nhiệt?
- Có dầu, nhiên liệu hoặc chất dễ cháy hay không?
- Phòng có bụi, hơi dầu hoặc khí thải không?
- Thiết bị hoạt động liên tục hay theo từng thời điểm?
- Hệ thống thông gió, điều hòa tạo luồng khí theo hướng nào?
Những thông tin này ảnh hưởng trực tiếp đến việc lựa chọn đầu báo khói, đầu báo nhiệt hoặc phương án phát hiện cháy chuyên dụng.
2. ĐẦU BÁO KHÓI CÓ PHÙ HỢP VỚI PHÒNG MÁY KHÔNG?
Đầu báo khói thường được xem xét khi yêu cầu phát hiện sớm khói từ các sự cố cháy liên quan đến cáp điện, vật liệu cách điện hoặc thiết bị điện.
Ưu điểm của đầu báo khói là có thể phát hiện dấu hiệu khói trước khi nhiệt độ trong phòng tăng lên đáng kể. Đây là yếu tố quan trọng đối với phòng máy có thiết bị giá trị cao, bởi việc phát hiện sớm có thể giúp giảm thời gian để xử lý sự cố. Tuy nhiên, không nên mặc định rằng mọi phòng máy đều sử dụng đầu báo khói.
Nếu phòng máy thường xuyên có bụi, hơi dầu, khí thải hoặc các hạt trong không khí có thể tác động đến buồng cảm biến, nguy cơ báo động không mong muốn sẽ tăng. Khi đó, cần đánh giá lại vị trí lắp đặt, loại đầu báo và điều kiện môi trường.
Ví dụ: phòng máy phát điện sử dụng động cơ diesel có thể có khí thải hoặc hơi dầu trong quá trình vận hành. Nếu đầu báo khói được bố trí ngay tại khu vực có luồng khí chứa nhiều tác nhân này, thiết bị có thể hoạt động không ổn định.
Vì vậy, đầu báo khói phù hợp khi đặc điểm môi trường và thông số kỹ thuật của thiết bị đáp ứng yêu cầu thực tế của phòng máy.
3. KHI NÀO NÊN SỬ DỤNG ĐẦU BÁO NHIỆT?
Đầu báo nhiệt có thể được cân nhắc tại những khu vực có điều kiện môi trường khiến đầu báo khói dễ phát sinh báo giả. Thiết bị hoạt động dựa trên sự gia tăng nhiệt độ hoặc nhiệt độ đạt đến ngưỡng tác động theo thiết kế. Vì vậy, đầu báo nhiệt thường phù hợp hơn ở những nơi có bụi, hơi nước hoặc một số yếu tố môi trường đặc thù.
Tuy nhiên, cần lưu ý một vấn đề quan trọng: đầu báo nhiệt không phải là lựa chọn thay thế cho đầu báo khói trong mọi phòng máy.
Nếu sự cố cháy có khả năng bắt đầu bằng quá trình cháy âm ỉ, tạo ra lượng khói đáng kể trước khi nhiệt độ tăng nhanh, đầu báo nhiệt có thể phát hiện muộn hơn.
Ví dụ: một bó cáp điện bị quá nhiệt có thể bắt đầu tạo khói trong khi nhiệt độ môi trường xung quanh chưa đạt ngưỡng tác động của đầu báo nhiệt. Nếu mục tiêu thiết kế là phát hiện sớm sự cố này, cần xem xét giải pháp phát hiện khói thay vì chỉ lựa chọn đầu báo nhiệt để tránh báo giả.
4. ĐẶC BIỆT LƯU Ý VỊ TRÍ TỦ ĐIỆN VÀ CÁP ĐIỆN
Trong nhiều phòng máy, tủ điện và hệ thống cáp là những khu vực cần được quan tâm khi bố trí thiết bị báo cháy. Nguy cơ có thể xuất hiện tại:
- Tủ phân phối điện.
- Tủ điều khiển động cơ.
- Điểm đấu nối cáp.
- Máng cáp.
- Khu vực tập trung nhiều dây dẫn.
- Thiết bị có tải điện lớn.
- Động cơ hoặc máy móc hoạt động liên tục.
Nếu sử dụng đầu báo khói, vị trí lắp đặt cần tạo điều kiện để khói có thể tiếp cận buồng cảm biến. Không nên bố trí thiết bị tại vị trí bị luồng gió mạnh thổi trực tiếp hoặc nơi có vật cản làm hạn chế sự di chuyển của khói.
Đối với phòng máy có trần cao, nhiều dầm hoặc hệ thống máng cáp dày đặc, việc xác định vị trí đầu báo càng cần được thể hiện rõ trên bản vẽ. Không nên chỉ chia diện tích phòng thành các ô rồi đặt đầu báo theo khoảng cách hình học mà bỏ qua kết cấu thực tế.
5. PHÒNG MÁY CÓ ĐIỀU HÒA VÀ THÔNG GIÓ CẦN CHÚ Ý HƯỚNG GIÓ
Đây là một trong những yếu tố thường bị bỏ qua khi triển khai hệ thống báo cháy cho phòng máy.
Phòng máy thường có hệ thống thông gió hoặc điều hòa để kiểm soát nhiệt độ. Luồng khí có thể làm thay đổi hướng di chuyển của khói khi xảy ra cháy.
Nếu đầu báo được đặt ngay dưới cửa cấp gió hoặc tại vị trí có luồng khí thổi mạnh, khói có thể bị phân tán trước khi tiếp cận đầu báo.
Do đó, khi triển khai bản vẽ cần xem xét đồng thời vị trí đầu báo – cửa cấp gió – cửa hồi gió – quạt thông gió – thiết bị sinh nhiệt và kết cấu trần.
Trong phòng máy có hệ thống thông gió lớn, việc bố trí đầu báo cần được kiểm tra theo điều kiện thực tế thay vì áp dụng máy móc một sơ đồ cho mọi công trình.
>> XEM THÊM: CÓ NÊN LẮP ĐẦU BÁO KHÓI TRONG PHÒNG CÓ ĐIỀU HÒA?
6. PHÒNG MÁY CÓ NHIỆT ĐỘ CAO CẦN CHỌN THIẾT BỊ PHÙ HỢP
Một số phòng máy duy trì nhiệt độ cao do động cơ, máy phát điện hoặc các thiết bị công suất lớn hoạt động liên tục.Trong trường hợp này, cần kiểm tra dải nhiệt độ hoạt động của đầu báo trong tài liệu kỹ thuật của nhà sản xuất.
Đặc biệt, cần phân biệt giữa nhiệt độ môi trường thông thường và nhiệt độ tại vị trí lắp đặt. Ví dụ, khu vực ngay phía trên động cơ có thể nóng hơn đáng kể so với phần còn lại của căn phòng.
Nếu sử dụng đầu báo nhiệt, việc lựa chọn ngưỡng tác động cũng cần dựa trên nhiệt độ vận hành bình thường của khu vực. Nếu nhiệt độ hoạt động thường xuyên tiến gần ngưỡng tác động, nguy cơ báo động không mong muốn sẽ tăng.
Ngược lại, nếu lựa chọn ngưỡng quá cao, thiết bị có thể phản ứng chậm khi xảy ra cháy.
7. NHỮNG THIẾT BỊ BÁO CHÁY NÀO THƯỜNG ĐƯỢC XEM XÉT CHO PHÒNG MÁY?
Tùy đặc điểm công trình, hệ thống có thể sử dụng một hoặc kết hợp nhiều phương pháp phát hiện.
|
Thiết bị |
Trường hợp có thể xem xét |
|---|---|
|
Đầu báo khói quang điện |
Phòng sạch, nguy cơ cháy tạo khói, yêu cầu phát hiện sớm |
|
Đầu báo nhiệt |
Khu vực có bụi, hơi dầu hoặc điều kiện khiến đầu báo khói dễ báo giả |
|
Đầu báo khói hút mẫu |
Phòng máy lớn, trần cao, yêu cầu phát hiện sớm |
|
Đầu báo nhiệt gia tăng |
Khu vực có sự thay đổi nhiệt độ nhanh khi xảy ra cháy |
|
Đầu báo chuyên dụng |
Công trình có điều kiện môi trường hoặc nguy cơ cháy đặc biệt |
Việc sử dụng kết hợp nhiều loại đầu báo cần dựa trên phân vùng nguy cơ và yêu cầu của thiết kế, không nên bố trí nhiều loại thiết bị chỉ để tăng số lượng điểm phát hiện.
8. NGOÀI ĐẦU BÁO, CẦN LƯU Ý CÁC THIẾT BỊ LIÊN QUAN
Một hệ thống báo cháy cho phòng máy không chỉ gồm đầu báo.
Tùy quy mô công trình, cần xem xét đồng bộ tủ trung tâm báo cháy, module giám sát, nút nhấn báo cháy, chuông/đèn báo cháy, nguồn điện, ắc quy dự phòng và hệ thống truyền tín hiệu.
Đối với phòng máy có hệ thống chữa cháy tự động, tín hiệu báo cháy còn có thể được liên động với các thiết bị khác theo thiết kế. Khi đó, việc xác định logic hoạt động, tín hiệu cảnh báo và điều kiện kích hoạt cần được thực hiện ngay từ giai đoạn thiết kế.
Đặc biệt, không nên để hệ thống báo cháy và hệ thống chữa cháy được thiết kế độc lập mà không kiểm tra khả năng phối hợp tín hiệu.
9. CHECKLIST KHI THIẾT KẾ BÁO CHÁY CHO PHÒNG MÁY
Trước khi chốt thiết bị, kỹ sư thiết kế nên kiểm tra tối thiểu các yếu tố sau:
Môi trường: nhiệt độ, độ ẩm, bụi, hơi dầu, khí thải và điều kiện thông gió.
- Nguy cơ cháy: thiết bị điện, cáp, động cơ, nhiên liệu, dầu và vật liệu dễ cháy.
- Đặc điểm phòng: chiều cao trần, dầm, máng cáp, tủ điện và các vật cản.
- Luồng khí: vị trí quạt, cửa cấp gió, cửa hồi gió và hướng lưu thông không khí.
- Thiết bị: phạm vi nhiệt độ, độ ẩm, phương pháp phát hiện và các thông số môi trường trong tài liệu kỹ thuật.
- Bảo trì: khả năng tiếp cận, kiểm tra, vệ sinh và thay thế thiết bị sau khi đưa hệ thống vào vận hành.
------------------
Nếu công trình đang cần lựa chọn thiết bị báo cháy cho phòng máy, Sông Xanh cung cấp đa dạng đầu báo khói, đầu báo nhiệt, thiết bị báo cháy và phụ kiện hệ thống PCCC phù hợp với nhiều điều kiện lắp đặt khác nhau. Đội ngũ kỹ thuật có thể hỗ trợ xác định loại đầu báo dựa trên diện tích, chiều cao phòng, nhiệt độ, độ ẩm, bụi, nguồn nhiệt, hệ thống thông gió và nguy cơ cháy thực tế.
Liên hệ Sông Xanh để được tư vấn model, thông số kỹ thuật, báo giá và phương án thiết bị phù hợp cho phòng máy, nhà xưởng, trạm bơm, phòng điện và các khu vực kỹ thuật.
CÔNG TY TNHH THƯƠNG MẠI XUẤT NHẬP KHẨU SÔNG XANH
Chuyên cung cấp: Van cấp nước ShinYi, Máy bơm Windy, Vật tư PCCC, bình chữa cháy, đầu phun, lăng vòi phun và các thiết bị phục vụ công trình.
- Hotline: 0988 814 153
- Email: info@songxanhvietnam.com
- Địa chỉ: 15 đường 179, Phường Tăng Nhơn Phú, TP. Hồ Chí Minh
