Trong bối cảnh nhiều vụ cháy nhà xưởng và kho hàng xảy ra liên tiếp trong thời gian gần đây, công tác phòng cháy chữa cháy (PCCC) đang trở thành yêu cầu bắt buộc đối với mọi doanh nghiệp sản xuất, lưu trữ hàng hóa. Không chỉ gây thiệt hại lớn về tài sản, các vụ cháy còn làm gián đoạn hoạt động kinh doanh, ảnh hưởng môi trường và có thể gây thương vong nghiêm trọng.
Đặc biệt trong năm 2026, hàng loạt vụ cháy kho xưởng lớn tại Hà Nội và TP.HCM tiếp tục gióng lên hồi chuông cảnh báo về việc xem nhẹ các quy định PCCC trong doanh nghiệp.
- Cuối tháng 4/2026, một vụ hỏa hoạn lớn xảy ra tại khu kho xưởng chứa sơn và dung môi ở xã Đông Anh, Hà Nội. Theo ghi nhận của cơ quan báo chí, đám cháy bùng phát dữ dội do bên trong chứa nhiều vật liệu dễ cháy như sơn công nghiệp và dung môi hóa chất. Chỉ trong thời gian ngắn, ngọn lửa đã bao trùm toàn bộ khu xưởng rộng hàng trăm mét vuông.
- Tháng 5/2026, một kho hàng điện máy tại khu vực gần chợ đầu mối Hóc Môn, TP.HCM bất ngờ bốc cháy dữ dội giữa ban ngày. Theo thông tin ban đầu, đám cháy xuất phát từ khu vực kho chứa thiết bị điện máy với nhiều vật liệu dễ bắt lửa như nhựa, dây điện và bao bì carton. Các công nhân tại hiện trường đã cố gắng sử dụng bình chữa cháy mini để dập lửa nhưng không thành công do đám cháy lan quá nhanh. Lực lượng PCCC phải điều động nhiều xe chữa cháy chuyên dụng để ngăn cháy lan sang khu dân cư lân cận.
Vụ việc cho thấy mức độ nguy hiểm cực lớn của các kho chứa hóa chất, dung môi dễ cháy nếu không được thiết kế hệ thống PCCC đạt chuẩn theo quy định
1. CƠ SỞ PHÁP LÝ VỀ PCCC CHO KHO XƯỞNG
Hiện nay, các quy định liên quan đến an toàn cháy cho kho xưởng được áp dụng dựa trên các văn bản pháp luật quan trọng như:
- Luật Phòng cháy và chữa cháy năm 2001, sửa đổi bổ sung năm 2013
- Nghị định 136/2020/NĐ-CP
- Nghị định 50/2024/NĐ-CP
- QCVN 06:2022/BXD về an toàn cháy cho nhà và công trình
- TCVN 3890:2023 về phương tiện PCCC
- TCVN 5738 về hệ thống báo cháy tự động
- TCVN 7336 về hệ thống sprinkler tự động
Các quy định này yêu cầu doanh nghiệp phải đảm bảo đầy đủ giải pháp:
- Phát hiện cháy sớm
- Chữa cháy ban đầu
- Ngăn cháy lan
- Thoát nạn an toàn
- Cứu hộ cứu nạn
2. VÌ SAO KHO XƯỞNG CÓ NGUY CƠ CHÁY NỔ RẤT CAO?
- Kho xưởng là nơi tập trung:
- Hàng hóa số lượng lớn
- Máy móc công suất cao
- Hệ thống điện hoạt động liên tục
- Nguyên liệu dễ cháy như giấy, nhựa, vải, hóa chất
- Khi xảy ra cháy, đám cháy thường lan cực nhanh do diện tích lớn và lượng nhiệt tỏa ra cao.
3. QUY ĐỊNH VỀ THẨM DUYỆT VÀ NGHIỆM THU PCCC
Theo Nghị định 136/2020/NĐ-CP, nhiều loại hình kho xưởng bắt buộc phải thực hiện:
- Thẩm duyệt thiết kế PCCC
- Nghiệm thu PCCC trước khi đưa vào hoạt động
- Các công trình thuộc diện này bao gồm:
- Nhà xưởng sản xuất
- Kho logistics
- Kho chứa hàng hóa dễ cháy
- Kho hóa chất
- Nhà kho công nghiệp
- Nội dung thẩm duyệt thường gồm:
- Giải pháp thoát nạn
- Hệ thống báo cháy
- Hệ thống chữa cháy
- Chống cháy lan
- Hệ thống cấp nước chữa cháy
- Bố trí giao thông cho xe chữa cháy
Nếu công trình chưa được nghiệm thu nhưng đã đưa vào sử dụng, doanh nghiệp có thể bị đình chỉ hoạt động hoặc xử phạt nghiêm trọng.
4. QUY ĐỊNH TRANG BỊ THIẾT BỊ PCCC CHO KHO XƯỞNG
Theo TCVN 3890:2023, kho xưởng phải được trang bị đầy đủ phương tiện chữa cháy phù hợp với diện tích và tính chất nguy hiểm cháy nổ.
Bình chữa cháy xách tay
Các loại bình phổ biến gồm:
- Bình bột ABC
- Bình CO2
- Bình chữa cháy gốc nước
- Bình chữa cháy cần được bố trí:
- Dễ thấy
- Dễ lấy
- Có biển chỉ dẫn
- Không bị che khuất
>> BÌNH CHỮA CHÁY BỘT VÀ CO2: NÊN TRANG BỊ LOẠI NÀO?
Tuy nhiên thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp chỉ trang bị bình chữa cháy mang tính đối phó, không kiểm tra áp suất định kỳ hoặc đặt sai vị trí khiến việc xử lý ban đầu không hiệu quả.
Trong vụ cháy kho điện máy gần chợ đầu mối Hóc Môn – TP.HCM vào tháng 5/2026, công nhân đã cố sử dụng bình chữa cháy mini để dập lửa nhưng không thành công vì đám cháy lan quá nhanh. Nguyên nhân được nhận định là khu vực chứa nhiều dây điện, nhựa và bao bì carton dễ bắt cháy.
Đây là lý do các hệ thống chữa cháy tự động hiện nay ngày càng trở nên quan trọng với kho xưởng quy mô lớn.
Hệ thống báo cháy tự động
Theo TCVN 5738, nhiều nhà kho bắt buộc phải lắp hệ thống báo cháy tự động gồm:
Trung tâm báo cháy
- Đầu báo nhiệt
- Đầu báo khói
- Chuông báo cháy
- Nút nhấn khẩn cấp
- Hệ thống này giúp phát hiện cháy từ giai đoạn đầu để xử lý kịp thời trước khi cháy lan rộng.
5. HỆ THỐNG CHỮA CHÁY SPRINKLER TỰ ĐỘNG
Đối với kho hàng diện tích lớn hoặc chứa vật liệu dễ cháy, sprinkler gần như là giải pháp bắt buộc theo tiêu chuẩn thiết kế hiện nay. Theo TCVN 7336, sprinkler hoạt động theo nguyên lý:
- Khi nhiệt độ tăng cao
- Bóng thủy tinh đầu phun vỡ
- Nước tự động phun vào vùng cháy
- Đây là hệ thống có khả năng kiểm soát cháy cực kỳ hiệu quả trong giai đoạn đầu.
Nhiều chuyên gia nhận định rằng, nếu các kho xưởng xảy ra cháy lớn thời gian qua được trang bị sprinkler đúng chuẩn, thiệt hại có thể đã giảm đi đáng kể.
>> CÁC THÀNH PHẦN CỦA HỆ THỐNG SPRINKLER BAO GỒM NHỮNG GÌ?
6. QUY ĐỊNH VỀ LỐI THOÁT NẠN TRONG KHO XƯỞNG
Theo QCVN 06:2022/BXD:
- Kho xưởng phải có đủ cửa thoát hiểm
- Lối thoát nạn không được bị che chắn
- Cửa thoát hiểm mở theo chiều thoát
- Có đèn exit và chiếu sáng sự cố
- Tuy nhiên, trên thực tế vẫn tồn tại nhiều nhà kho:
- Chặn kín lối thoát bằng hàng hóa
- Khóa cửa thoát hiểm
- Không bảo trì đèn exit
Đây là nguyên nhân khiến nhiều vụ cháy trở nên đặc biệt nguy hiểm khi người bên trong không thể thoát nạn kịp thời.
7. QUY ĐỊNH VỀ AN TOÀN HỆ THỐNG ĐIỆN
Theo thống kê của cơ quan chức năng, phần lớn các vụ cháy kho xưởng hiện nay xuất phát từ sự cố điện như:
- Chập điện
- Quá tải
- Dây dẫn xuống cấp
- Đấu nối sai kỹ thuật
- Doanh nghiệp cần:
- Kiểm tra điện định kỳ
- Thiết kế điện đúng công suất
- Không câu mắc điện tạm bợ
- Sử dụng aptomat phù hợp
- Bảo trì tủ điện thường xuyên
Đặc biệt trong mùa nắng nóng, nguy cơ cháy do quá tải điện tăng rất mạnh. Đây cũng là nội dung được lực lượng chức năng liên tục cảnh báo trong các đợt cao điểm kiểm tra PCCC năm 2026.
8. THÀNH LẬP ĐỘI PCCC CƠ SỞ THEO QUY ĐỊNH
Theo Luật PCCC, doanh nghiệp phải:
- Thành lập đội PCCC cơ sở
- Tổ chức huấn luyện định kỳ
- Thực tập phương án chữa cháy
- Có hồ sơ quản lý công tác PCCC
- Lực lượng PCCC cơ sở đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc xử lý cháy ban đầu trước khi lực lượng chuyên nghiệp đến hiện trường.
Nhiều vụ cháy nhỏ nếu được phát hiện và xử lý ngay từ đầu hoàn toàn có thể tránh được thiệt hại nghiêm trọng.
9. MỨC XỬ PHẠT VI PHẠM QUY ĐỊNH PCCC
Các hành vi vi phạm có thể bị:
- Phạt hành chính hàng chục đến hàng trăm triệu đồng
- Tạm đình chỉ hoạt động
- Đình chỉ vĩnh viễn
- Truy cứu trách nhiệm hình sự nếu gây hậu quả nghiêm trọng
- Các lỗi phổ biến gồm:
- Không nghiệm thu PCCC
- Không bảo trì hệ thống
- Thiếu thiết bị chữa cháy
- Khóa cửa thoát hiểm
- Không tổ chức huấn luyện PCCC
Các vụ cháy kho xưởng nghiêm trọng xảy ra liên tiếp trong thời gian gần đây cho thấy công tác PCCC không còn là vấn đề mang tính hình thức. Với doanh nghiệp, đầu tư hệ thống PCCC đạt chuẩn chính là đầu tư cho sự an toàn và sự tồn tại lâu dài của hoạt động sản xuất kinh doanh.
Việc tuân thủ đúng quy định pháp luật, trang bị đầy đủ hệ thống báo cháy chữa cháy, kiểm tra điện định kỳ và đào tạo nhân sự thường xuyên sẽ giúp doanh nghiệp giảm thiểu tối đa rủi ro hỏa hoạn.
Trong bối cảnh quy định PCCC ngày càng được siết chặt, các kho xưởng cần chủ động rà soát toàn bộ hệ thống để đảm bảo đáp ứng đúng tiêu chuẩn hiện hành, tránh những hậu quả đáng tiếc có thể xảy ra bất cứ lúc nào.
