Trong thiết kế hệ thống báo cháy tự động, khoảng cách lắp đặt đầu báo khói và đầu báo nhiệt là một trong những yếu tố quan trọng quyết định khả năng phát hiện cháy sớm của toàn hệ thống. Việc bố trí đầu báo quá thưa có thể tạo ra những vùng không được bảo vệ hiệu quả, trong khi lắp quá dày lại làm tăng chi phí thiết bị mà chưa chắc mang lại hiệu quả tương ứng.
Việc bố trí đầu báo cần được xác định đồng thời dựa trên chiều cao khu vực bảo vệ, diện tích phòng, đặc điểm kiến trúc, môi trường làm việc và tài liệu kỹ thuật của từng loại đầu báo.
Theo TCVN 5738:2021 – Phòng cháy chữa cháy – Hệ thống báo cháy tự động – Yêu cầu kỹ thuật, khoảng cách tối đa giữa các đầu báo và khoảng cách từ đầu báo đến tường được quy định khác nhau đối với đầu báo khói và đầu báo nhiệt.
1. KHOẢNG CÁCH LẮP ĐẦU BÁO KHÓI THEO TCVN 5738:2021
Đầu báo khói kiểu điểm được sử dụng phổ biến trong các văn phòng, hành lang, phòng làm việc, khu vực thương mại, nhà ở và nhiều loại công trình khác.
Theo TCVN 5738:2021, khoảng cách giữa các đầu báo khói không chỉ phụ thuộc vào diện tích phòng mà còn phụ thuộc vào độ cao của khu vực cần bảo vệ.
Bảng khoảng cách đầu báo khói
|
Độ cao khu vực bảo vệ |
Diện tích bảo vệ trung bình/đầu báo |
Khoảng cách tối đa giữa các đầu báo |
Khoảng cách tối đa từ đầu báo đến tường |
|---|---|---|---|
|
Đến 3,5 m |
Đến 85 m² |
9,0 m |
4,5 m |
|
> 3,5 – 6,0 m |
Đến 70 m² |
8,5 m |
4,0 m |
|
> 6,0 – 10 m |
Đến 65 m² |
8,0 m |
4,0 m |
|
> 10 – 12 m |
Đến 55 m² |
7,5 m |
3,5 m |
Các giá trị trên là khoảng cách tối đa theo bảng quy định; khi triển khai thực tế, khoảng cách không được lớn hơn giới hạn trong yêu cầu kỹ thuật và tài liệu của chính loại đầu báo được sử dụng.
Ví dụ, với một khu vực có chiều cao trần dưới 3,5 m, về nguyên tắc khoảng cách tối đa giữa các đầu báo khói có thể lên tới 9 m và khoảng cách từ đầu báo đến tường không quá 4,5 m.
Tuy nhiên, không nên hiểu rằng cứ phòng có diện tích dưới 85 m² thì chỉ cần một đầu báo. Việc bố trí còn phải xét đến hình dạng phòng, vật cản, dầm, trần giật cấp, vách ngăn và các khu vực có khả năng hình thành vùng khói riêng biệt.
>> TOP CÁC THƯƠNG HIỆU ĐẦU BÁO KHÓI ĐƯỢC TIN DÙNG HIỆN NAY
2. KHOẢNG CÁCH LẮP ĐẦU BÁO NHIỆT THEO TIÊU CHUẨN
Đầu báo nhiệt hoạt động dựa trên sự gia tăng hoặc đạt đến ngưỡng nhiệt độ được thiết kế. Loại đầu báo này thường được lựa chọn cho những khu vực mà đầu báo khói có thể phát sinh báo giả do bụi, hơi nước, khói trong quá trình sản xuất hoặc các điều kiện môi trường đặc thù.
Theo TCVN 5738:2021, khoảng cách bố trí đầu báo nhiệt nhỏ hơn đáng kể so với đầu báo khói.
Bảng khoảng cách đầu báo nhiệt
|
Độ cao khu vực bảo vệ |
Diện tích bảo vệ trung bình/đầu báo |
Khoảng cách tối đa giữa các đầu báo |
Khoảng cách tối đa từ đầu báo đến tường |
|---|---|---|---|
|
Đến 3,5 m |
Đến 25 m² |
5,0 m |
2,5 m |
|
> 3,5 – 6,0 m |
Đến 20 m² |
4,5 m |
2,0 m |
|
> 6,0 – 9,0 m |
Đến 15 m² |
4,0 m |
2,0 m |
TCVN 5738:2021 cũng yêu cầu đầu báo nhiệt phải được bố trí để hạn chế ảnh hưởng của những nguồn nhiệt không liên quan đến đám cháy.
Điều này đặc biệt quan trọng khi thiết kế hệ thống cho nhà bếp, phòng máy, khu vực sản xuất hoặc những nơi có thiết bị phát nhiệt trong điều kiện hoạt động bình thường.
3. VÌ SAO KHOẢNG CÁCH ĐẦU BÁO KHÓI LỚN HƠN ĐẦU BÁO NHIỆT?
Đây là câu hỏi khá thường gặp khi lắp đặt hệ thống báo cháy.
Về nguyên lý, khói sinh ra từ đám cháy có xu hướng lan truyền và tích tụ dưới trần trước khi lan rộng trong khu vực. Đầu báo khói có khả năng phát hiện các sản phẩm cháy dạng khói ở giai đoạn tương đối sớm.
Trong khi đó, đầu báo nhiệt cần chờ nhiệt độ tại vị trí đầu báo đạt đến điều kiện tác động. Vì vậy, phạm vi bảo vệ của một đầu báo nhiệt theo tiêu chuẩn thường nhỏ hơn đầu báo khói.
Có thể thấy rõ sự khác biệt:
- Đầu báo khói: khoảng cách giữa các đầu báo có thể lên đến 9 m ở khu vực cao không quá 3,5 m.
- Đầu báo nhiệt: khoảng cách tối đa tương ứng là 5 m.
- Diện tích bảo vệ trung bình của đầu báo khói có thể đạt 85 m²/đầu báo ở độ cao đến 3,5 m.
- Đầu báo nhiệt ở cùng độ cao có diện tích bảo vệ trung bình tối đa 25 m²/đầu báo.
Do đó, không thể lấy khoảng cách của đầu báo khói để áp dụng cho đầu báo nhiệt.
>> NÊN DÙNG ĐẦU BÁO NHIỆT HAY ĐẦU BÁO KHÓI? GÓC NHÌN TỪ THỰC TẾ THI CÔNG
4. NGUYÊN TẮC BỐ TRÍ ĐẦU BÁO KHÓI VÀ ĐẦU BÁO NHIỆT
Trong quá trình khảo sát và thiết kế hệ thống báo cháy, cần lưu ý một số nguyên tắc quan trọng sau.
4.1 Lắp đầu báo trên trần hoặc vị trí phù hợp
Đầu báo khói và đầu báo nhiệt kiểu điểm thường được bố trí tại khu vực phía trên, nơi sản phẩm cháy hoặc nhiệt có khả năng tập trung.
Không nên lắp đầu báo ở vị trí bị che khuất bởi các kết cấu hoặc thiết bị khiến khói và nhiệt khó tiếp cận đầu báo.
4.2 Không chỉ tính khoảng cách giữa các đầu báo
Một sai lầm phổ biến là chỉ quan tâm đến khoảng cách giữa hai đầu báo mà bỏ qua khoảng cách từ đầu báo đến tường.
Theo TCVN 5738:2021, cả hai thông số đều được quy định. Ví dụ, với đầu báo khói tại khu vực cao đến 3,5 m:
4.3 Khoảng cách giữa các đầu báo ≤ 9 m và khoảng cách từ đầu báo đến tường ≤ 4,5 m.
Vì vậy, khi triển khai bản vẽ cần kiểm tra đồng thời cả hai điều kiện.
- Chú ý dầm, xà và trần giật cấp
Các dầm, xà hoặc cấu kiện nhô xuống có thể ảnh hưởng đến sự lan truyền của khói. Trong thực tế, không nên đơn giản xem toàn bộ mặt bằng là một không gian đồng nhất.
Nếu kết cấu trần tạo thành những khoang hoặc vùng riêng biệt, việc bố trí đầu báo cần được xem xét lại theo cấu tạo thực tế của công trình.
- Khoảng cách phải phù hợp với tài liệu kỹ thuật của đầu báo
Một nguyên tắc rất quan trọng trong TCVN 5738:2021 là các giá trị trong bảng tiêu chuẩn là giới hạn cần tham chiếu, nhưng không được vượt quá các trị số được quy định trong yêu cầu kỹ thuật và tài liệu kỹ thuật của loại đầu báo cụ thể.
Vì vậy, khi lựa chọn các dòng đầu báo Horing như đầu báo khói hoặc đầu báo nhiệt, kỹ thuật cần đối chiếu thêm catalogue, datasheet và hướng dẫn lắp đặt của đúng model.
5. VÍ DỤ BỐ TRÍ ĐẦU BÁO KHÓI CHO PHÒNG 10 × 10 M
Giả sử cần bảo vệ một căn phòng có kích thước 10 × 10 m, chiều cao trần 3 m.
Diện tích phòng là 100 m².
Theo TCVN 5738:2021, tại độ cao đến 3,5 m, diện tích bảo vệ trung bình của một đầu báo khói là đến 85 m² và khoảng cách tối đa giữa các đầu báo là 9 m.
Tuy nhiên, không nên chỉ lấy phép tính 100/85 để kết luận rằng phòng chỉ cần 2 đầu báo rồi bố trí tùy ý.
Kỹ thuật cần kiểm tra vị trí từng đầu báo, khoảng cách đến tường, hình dạng phòng và khả năng bao phủ toàn bộ khu vực. Với mặt bằng cụ thể, phương án bố trí có thể cần nhiều đầu báo hơn con số tính toán diện tích tối thiểu.
Nguyên tắc quan trọng là đảm bảo toàn bộ khu vực được giám sát hiệu quả, không chỉ đáp ứng phép chia diện tích.
6. NHỮNG VỊ TRÍ CẦN ĐẶC BIỆT LƯU Ý KHI LẮP ĐẦU BÁO
Trong thực tế công trình, có một số vị trí không thể áp dụng máy móc khoảng cách tiêu chuẩn mà cần khảo sát kỹ hơn.
6.1 Khu vực có nhiều bụi
Nếu môi trường có nhiều bụi, việc sử dụng đầu báo khói thông thường có thể làm tăng nguy cơ báo giả hoặc yêu cầu bảo trì thường xuyên.
TCVN 5738:2021 yêu cầu tại khu vực có độ ẩm cao và/hoặc nhiều bụi phải sử dụng đầu báo phù hợp với điều kiện môi trường.
6.2 Khu vực có hơi nước
Không nên bố trí đầu báo khói ngay tại vị trí thường xuyên xuất hiện hơi nước nếu điều kiện môi trường có thể gây ảnh hưởng đến hoạt động của thiết bị.
Trong trường hợp này, kỹ thuật cần đánh giá lại loại đầu báo và vị trí lắp đặt.
6.3 Phòng có thiết bị sinh nhiệt
Đối với những khu vực thường xuyên có nguồn nhiệt không liên quan đến cháy, cần đặc biệt thận trọng khi lựa chọn đầu báo nhiệt. TCVN 5738:2021 yêu cầu bố trí đầu báo nhiệt nhằm loại bỏ ảnh hưởng của các hiệu ứng nhiệt không liên quan đến đám cháy.
7. CÓ NÊN LẮP ĐẦU BÁO KHÓI VÀ ĐẦU BÁO NHIỆT THEO CÙNG MỘT KHOẢNG CÁCH?
Không nên.
Đây là điểm cần đặc biệt lưu ý khi thi công hệ thống báo cháy.
Khoảng cách lắp đặt đầu báo khói và đầu báo nhiệt được quy định khác nhau do đặc tính phát hiện cháy khác nhau.
Ví dụ tại khu vực có chiều cao đến 3,5 m:
|
Tiêu chí |
Đầu báo khói |
Đầu báo nhiệt |
|---|---|---|
|
Diện tích bảo vệ trung bình |
Đến 85 m² |
Đến 25 m² |
|
Khoảng cách giữa các đầu báo |
≤ 9,0 m |
≤ 5,0 m |
|
Khoảng cách đến tường |
≤ 4,5 m |
≤ 2,5 m |
Như vậy, nếu thay đầu báo khói bằng đầu báo nhiệt nhưng vẫn giữ nguyên sơ đồ và khoảng cách của đầu báo khói thì có thể làm giảm phạm vi bảo vệ thực tế của hệ thống.
8. KHUYẾN NGHỊ KHI THIẾT KẾ VÀ LẮP ĐẶT?
Từ góc độ kỹ thuật, khuyến nghị không nên lựa chọn đầu báo chỉ dựa trên giá thành hoặc số lượng thiết bị cần sử dụng.
Một phương án đúng cần được thực hiện theo trình tự:
Khảo sát công trình → xác định nguy cơ cháy → xác định chiều cao và kết cấu trần → lựa chọn loại đầu báo → tính toán khoảng cách → kiểm tra vùng phủ → đối chiếu tài liệu kỹ thuật của model → triển khai bản vẽ và thi công.
Đặc biệt đối với nhà kho, nhà xưởng, phòng kỹ thuật hoặc công trình có trần cao, cần đánh giá kỹ điều kiện thực tế trước khi quyết định sử dụng đầu báo khói điểm, đầu báo nhiệt, đầu báo khói tia chiếu hay giải pháp phát hiện cháy khác.
Đối với đầu báo khói tia chiếu, TCVN 5738:2021 quy định khu vực bảo vệ có độ cao đến 21 m; khoảng cách giữa các tia chiếu không lớn hơn 9 m và từ tia chiếu đến tường không lớn hơn 4,5 m, đồng thời phải tuân thủ các yêu cầu lắp đặt cụ thể của thiết bị.
Khoảng cách lắp đầu báo khói và đầu báo nhiệt theo tiêu chuẩn không giống nhau. Theo TCVN 5738:2021, tại khu vực cao đến 3,5 m, đầu báo khói có khoảng cách tối đa giữa các đầu báo là 9 m, khoảng cách đến tường tối đa 4,5 m; trong khi đầu báo nhiệt tương ứng là 5 m và 2,5 m. Khi chiều cao khu vực tăng, khoảng cách và diện tích bảo vệ cho phép cũng giảm theo.
Tuy nhiên, các thông số tiêu chuẩn không nên được sử dụng một cách máy móc. Việc bố trí cuối cùng cần xét đến chiều cao trần, kết cấu dầm/xà, hình dạng phòng, vật cản, môi trường làm việc, nguy cơ cháy và tài liệu kỹ thuật của từng model đầu báo.
Nếu cần xác định chính xác số lượng đầu báo cho một công trình cụ thể, kỹ thuật nên dựa trên mặt bằng thực tế và triển khai bản vẽ bố trí thay vì chỉ tính theo diện tích phòng.
--------------------
Nếu bạn đang có nhu cầu tìm kiếm các thiết bị báo khói và báo nhiệt có thể liên hệ Sông Xanh
CÔNG TY TNHH THƯƠNG MẠI XUẤT NHẬP KHẨU SÔNG XANH
Chuyên cung cấp: Van cấp nước ShinYi, Máy bơm Windy, Vật tư PCCC, bình chữa cháy, đầu phun, lăng vòi phun và các thiết bị phục vụ công trình.
- Hotline: 0988 814 153 - 0971 037 040
- Email: info@songxanhvietnam.com
- Địa chỉ: 15 đường 179, Phường Tăng Nhơn Phú, TP. Hồ Chí Minh
