Trong nhiều khu vực như nhà xưởng, phòng máy, bếp công nghiệp, phòng kỹ thuật, khu vực sản xuất hoặc nơi có thiết bị tỏa nhiệt, nhiệt độ thường xuyên thay đổi theo quá trình vận hành. Khi máy móc hoạt động, nhiệt độ có thể tăng; khi thiết bị dừng, nhiệt độ lại giảm. Vấn đề đặt ra là: đầu báo nhiệt có báo cháy khi nhiệt độ trong phòng thay đổi liên tục hay không?
Không phải cứ nhiệt độ tăng là đầu báo nhiệt sẽ lập tức báo cháy. Tùy từng loại đầu báo, thiết bị có thể phát hiện nhiệt độ đạt đến một ngưỡng nhất định, tốc độ tăng nhiệt, hoặc kết hợp cả hai cơ chế.
Các sản phẩm trên thị trường cũng được thiết kế theo những nguyên lý khác nhau. Chẳng hạn, Horing AHR-871 là đầu báo nhiệt gia tăng; GST DC-9103E là đầu báo nhiệt gia tăng và nhiệt độ cố định có thể lập trình; Tanda TX7110 sử dụng cảm biến nhiệt điện trở NTC và kết hợp chức năng nhiệt độ cố định với gia tăng nhiệt; trong khi Hochiki DCD-135/DCD-190 cũng sử dụng nguyên lý nhiệt độ cố định kết hợp gia tăng nhiệt.
1. ĐẦU BÁO NHIỆT PHÁT HIỆN NHIỆT ĐỘ BẰNG CÁCH NÀO?
Đầu báo nhiệt không hoạt động giống như một nhiệt kế thông thường chỉ hiển thị nhiệt độ hiện tại. Trong hệ thống báo cháy, cảm biến nhiệt được thiết kế để nhận biết sự thay đổi nhiệt tại vị trí lắp đặt và xác định liệu sự thay đổi đó có phù hợp với điều kiện báo cháy hay không.
Có thể gặp ba dạng nguyên lý chính:
- Nhiệt cố định: báo khi nhiệt độ đạt đến ngưỡng được thiết kế.
- Gia tăng nhiệt: phản ứng khi nhiệt độ tăng nhanh theo đặc tính của đầu báo.
- Nhiệt cố định + gia tăng nhiệt: kết hợp cả hai cơ chế.
Ví dụ, GST DC-9103E là đầu báo nhiệt thường có chức năng Rate of Rise + Fixed Temperature. Theo tài liệu kỹ thuật của GST, thiết bị có thể lập trình các cấp nhiệt khác nhau gồm A1R, A2S và BS. Thiết bị được thiết kế theo EN 54-5 và sử dụng bộ vi xử lý để xử lý tín hiệu báo cháy.
Trong hệ thống địa chỉ, Tanda TX7110 cũng sử dụng cả cảm biến nhiệt độ cố định và gia tăng nhiệt. Nhà sản xuất cho biết TX7110 sử dụng thermistor NTC, khi nhiệt độ tăng thì điện trở của cảm biến giảm, từ đó tạo ra sự thay đổi dòng điện bên trong thiết bị để phục vụ việc phát hiện nhiệt.
2. NẾU NHIỆT ĐỘ TRONG PHÒNG TĂNG TỪ TỪ THÌ ĐẦU BÁO CÓ BÁO CHÁY KHÔNG?
Thông thường, nhiệt độ tăng từ từ trong phạm vi điều kiện môi trường cho phép không đồng nghĩa với việc đầu báo sẽ báo cháy ngay. Đây là điểm cần phân biệt giữa “nhiệt độ đang tăng” và “nhiệt độ tăng theo đặc tính có thể được đầu báo xác định là điều kiện cháy”.
Ví dụ: nhiệt độ trong phòng tăng dần từ 28°C lên 30°C rồi 32°C trong một khoảng thời gian dài. Với đầu báo gia tăng nhiệt, sự thay đổi này không nhất thiết tạo ra tín hiệu báo cháy chỉ vì nhiệt độ đang tăng. Ngược lại, nếu nhiệt độ tăng rất nhanh do xuất hiện nguồn nhiệt lớn, đầu báo gia tăng nhiệt có thể phản ứng với tốc độ thay đổi đó tùy theo nguyên lý và cấp nhiệt của thiết bị.
Hochiki DSC-EA, chẳng hạn, là đầu báo nhiệt gia tăng được thiết kế cho những vị trí mà nhiệt độ có thể tăng đột ngột khi xảy ra cháy. Tuy nhiên, chính Hochiki cũng lưu ý không nên lắp loại này trực tiếp trên đường thổi của thiết bị tạo khí nóng, phía trên bếp, lò hoặc các nguồn phát nhiệt khác.
Điều này cho thấy khi đánh giá đầu báo nhiệt, đặc điểm biến động nhiệt của môi trường quan trọng không kém thông số của bản thân thiết bị.
3. HORING AHR-871 HOẠT ĐỘNG NHƯ THẾ NÀO?
Horing AHR-871 là một ví dụ điển hình về đầu báo nhiệt gia tăng
Theo tài liệu kỹ thuật của Horing, AHR-871 sử dụng màng cảm biến nhiệt và cơ cấu cơ khí để phát hiện sự gia tăng nhiệt. Horing cũng mô tả bộ phận cân bằng khí bằng hợp kim có các vi lỗ, giúp thoát nhiệt không phải do cháy nhằm hạn chế báo động giả. Thiết bị có cấu tạo kín và được thiết kế để hạn chế ảnh hưởng của độ ẩm, bụi và côn trùng.
AHR-871 có điện áp làm việc 12–30 VDC, nhiệt độ môi trường theo tài liệu sản phẩm là 0°C đến +55°C. Horing công bố sản phẩm có các phiên bản 2 dây, 3 dây và 4 dây, với nhiệt độ báo cháy tuân theo EN 54.
Điểm đáng chú ý ở AHR-871 là cơ chế hoạt động không đơn thuần dựa trên việc nhiệt độ phòng đạt một con số cố định. Thiết bị được thiết kế để phát hiện sự gia tăng nhiệt, vì vậy vị trí lắp đặt cần tránh những nguồn nhiệt nhân tạo có thể tạo ra biến động nhiệt bất thường.
4. GST DC-9103E XỬ LÝ SỰ THAY ĐỔI NHIỆT NHƯ THẾ NÀO?
GST DC-9103E thuộc nhóm đầu báo nhiệt gia tăng và nhiệt độ cố định.
Theo tài liệu chính thức của GST, DC-9103E có bộ vi xử lý tích hợp và chương trình xử lý tín hiệu báo cháy. Thiết bị hỗ trợ 3 cấp nhiệt có thể lập trình: A1R, A2S và BS, đồng thời đáp ứng EN 54-5 và có chứng nhận LPCB được GST công bố. Điều này có ý nghĩa khi lắp đặt trong những môi trường có đặc điểm nhiệt khác nhau.
Ví dụ: cùng là khu vực nhà xưởng nhưng một nơi có nhiệt độ tương đối ổn định, một nơi thường xuyên có máy móc sinh nhiệt. Việc lựa chọn cấp nhiệt phù hợp cần căn cứ vào điều kiện môi trường và yêu cầu thiết kế, thay vì sử dụng cùng một cấu hình cho tất cả khu vực.
Với hệ thống GST địa chỉ, DI-9103 cũng là dòng đầu báo nhiệt kép có thể lập trình cấp nhiệt. Theo tài liệu GST, mặc định thiết bị ở cấp A1R và có thể thay đổi sang các cấp khác bằng bộ lập trình.
5. TANDA TX7110 SỬ DỤNG CẢM BIẾN NHIỆT NHƯ THẾ NÀO?
Tanda TX7110 là đầu báo nhiệt địa chỉ sử dụng nguyên lý Fixed + Rate of Rise.
Theo Tanda, TX7110 sử dụng thermistor NTC. Khi nhiệt độ tăng, điện trở của cảm biến giảm, làm thay đổi dòng điện bên trong đầu báo. Tín hiệu này được xử lý bởi bộ vi xử lý và truyền về tủ trung tâm.
TX7110 thuộc cấp nhiệt A1R theo thông số nhà sản xuất, có chức năng xử lý tín hiệu nhiệt độ cố định và gia tăng nhiệt. Tanda cũng công bố thiết bị sử dụng thuật toán thời gian thực và cho phép điều chỉnh tham số tại hiện trường theo cấu hình hệ thống.
Đặc biệt, tài liệu hướng dẫn TX7110 cũng đề cập đến trường hợp loại phần tử cảm biến được lựa chọn không phù hợp với điều kiện nhiệt độ của căn phòng có thể dẫn đến trạng thái báo cháy liên tục; hướng xử lý là kiểm tra và cấu hình lại loại cảm biến phù hợp.
Đây là một điểm rất đáng lưu ý khi xử lý hiện tượng đầu báo nhiệt báo liên tục trong môi trường có nhiệt độ thay đổi.
6. HOCHIKI DCD-135 VÀ DCD-190 CÓ GÌ KHÁC?
Hochiki cũng có nhiều dòng đầu báo nhiệt dành cho những môi trường mà đầu báo khói không phải phương án phù hợp.
Ví dụ: DCD-135 và DCD-190 là các dòng đầu báo Fixed Temperature/Rate of Rise. Theo Hochiki, DCD-135 có lựa chọn nhiệt độ cố định 135°F, tương đương khoảng 57,2°C, kết hợp chức năng gia tăng nhiệt; DCD-190 có ngưỡng cố định 190°F, tương đương khoảng 87,8°C. Việc có nhiều mức nhiệt cho phép lựa chọn thiết bị phù hợp hơn với điều kiện môi trường.
Một khu vực có nhiệt độ vận hành cao không thể tùy tiện sử dụng đầu báo có ngưỡng thấp, bởi nhiệt độ bình thường của môi trường có thể tiến gần ngưỡng tác động. Hochiki cũng có DSC-EA, là đầu báo gia tăng nhiệt. Nhà sản xuất lưu ý loại này không nên đặt trên bếp, phía trên lò hoặc trực tiếp trên đường khí nóng.
7. NHIỆT ĐỘ THAY ĐỔI LIÊN TỤC CÓ LÀM ĐẦU BÁO NHIỆT BÁO GIẢ KHÔNG?
Có thể xảy ra nếu loại đầu báo và điều kiện môi trường không phù hợp.
Ví dụ: một đầu báo gia tăng nhiệt được đặt ngay phía trên máy tạo nhiệt, luồng khí nóng từ thiết bị liên tục thổi vào đầu báo hoặc nhiệt độ thay đổi rất nhanh mỗi khi máy khởi động. Trong trường hợp này, đầu báo có thể nhận được tín hiệu nhiệt khác hoàn toàn so với điều kiện nhiệt bình thường của phần còn lại trong phòng.
Hochiki đã đưa ra cảnh báo rất cụ thể đối với dòng DSC-EA về việc tránh các vị trí gần nguồn khí nóng, bếp, lò và thiết bị sinh nhiệt. Horing AHR-871 cũng được thiết kế với cơ chế cân bằng khí nhằm giúp thoát nhiệt không phải do cháy và hạn chế báo động giả, nhưng điều này không có nghĩa có thể lắp thiết bị ngay sát mọi nguồn nhiệt.
Vì vậy, chọn đúng đầu báo mới chỉ là một phần; vị trí lắp đặt cũng quyết định rất lớn đến khả năng hoạt động ổn định của thiết bị.
8. THEO TCVN 5738:2021, MÔI TRƯỜNG THAY ĐỔI NHIỆT ĐỘ CẦN LƯU Ý GÌ?
Bên cạnh tài liệu của nhà sản xuất, việc lựa chọn đầu báo cần đối chiếu với TCVN 5738:2021 – Phòng cháy chữa cháy – Hệ thống báo cháy tự động – Yêu cầu kỹ thuật.
Theo Mục 4.6.5 TCVN 5738:2021, không nên sử dụng đầu báo nhiệt gia tăng hoặc đầu báo nhiệt kép trong môi trường có biến động nhiệt độ đột ngột, bất thường vượt quá 5°C/phút.
Ngoài ra, Mục 4.6.6 TCVN 5738:2021 yêu cầu khi lựa chọn đầu báo nhiệt cố định và đầu báo nhiệt kép, ngưỡng nhiệt độ kích hoạt phải cao hơn ít nhất 20°C so với nhiệt độ tối đa của môi trường tại vị trí lắp đặt đầu báo.
Như vậy, khi một khu vực thường xuyên thay đổi nhiệt độ, cần khảo sát cả: Nhiệt độ tối đa → tốc độ thay đổi nhiệt → nguồn phát nhiệt → loại đầu báo → ngưỡng tác động → vị trí lắp đặt. Không nên chỉ dựa vào tên gọi “đầu báo nhiệt” để lựa chọn thiết bị.
9. KHI NÀO NÊN SỬ DỤNG ĐẦU BÁO NHIỆT?
Đầu báo nhiệt thường được xem xét tại những khu vực mà đầu báo khói có thể không phù hợp do đặc điểm môi trường, chẳng hạn nơi có bụi, hơi nước, khói công nghệ hoặc các yếu tố gây ảnh hưởng đến phương pháp phát hiện khói.
Tuy nhiên, không phải cứ khu vực nóng là lắp đầu báo nhiệt. Nếu nhiệt độ thay đổi quá mạnh hoặc có nguồn nhiệt nhân tạo tác động trực tiếp, cần đánh giá lại loại đầu báo và vị trí lắp đặt.
10. CÁCH KIỂM TRA KHI ĐẦU BÁO NHIỆT BÁO CHÁY LIÊN TỤC
Khi một đầu báo nhiệt liên tục báo cháy trong khi không có sự cố, không nên lập tức kết luận thiết bị bị hỏng. Trước tiên cần kiểm tra nhiệt độ thực tế tại vị trí đầu báo. Sau đó xác định xem có thiết bị nào tạo ra luồng khí nóng hoặc nhiệt độ tăng đột ngột hay không.
Tiếp theo kiểm tra loại đầu báo đang sử dụng. Ví dụ, Horing AHR-871 là loại gia tăng nhiệt; GST DC-9103E có chức năng gia tăng nhiệt và nhiệt cố định; Tanda TX7110 là đầu báo nhiệt cố định/gia tăng nhiệt; còn Hochiki có cả dòng gia tăng nhiệt như DSC-EA và dòng kết hợp cố định/gia tăng như DCD-135, DCD-190.
Sau đó kiểm tra cấu hình cấp nhiệt, vị trí lắp đặt và điều kiện môi trường theo đúng tài liệu của model.
Đối với Tanda TX7110, tài liệu của hãng cũng đưa ra hướng xử lý trường hợp trạng thái báo cháy liên tục do loại phần tử cảm biến được chọn không phù hợp với điều kiện nhiệt độ phòng.
>> KHI NÀO DÙNG ĐẦU BÁO KHÓI, KHI NÀO DÙNG ĐẦU BÁO NHIỆT? HƯỚNG DẪN LỰA CHỌN
Đầu báo nhiệt không phải cứ thấy nhiệt độ tăng là báo cháy. Tùy từng thiết bị, đầu báo có thể phát hiện nhiệt độ đạt ngưỡng cố định, tốc độ tăng nhiệt hoặc kết hợp cả hai.
Vì vậy, khi lựa chọn đầu báo nhiệt cho công trình, nên bắt đầu từ đặc điểm môi trường thực tế, sau đó đối chiếu với model cụ thể của Horing, GST, Tanda, Hochiki và tài liệu kỹ thuật của nhà sản xuất, thay vì chỉ lựa chọn dựa trên một mức nhiệt ghi trên vỏ thiết bị.
--------------
Sông Xanh cung cấp beam, đầu báo khói, đầu báo nhiệt, nút nhấn báo cháy, chuông báo cháy, tủ trung tâm và các thiết bị PCCC cho nhà xưởng, nhà máy và công trình.
CÔNG TY TNHH THƯƠNG MẠI XUẤT NHẬP KHẨU SÔNG XANH
Chuyên cung cấp: Van cấp nước ShinYi, Máy bơm Windy, Vật tư PCCC, bình chữa cháy, đầu phun, lăng vòi phun và các thiết bị phục vụ công trình.
-
Hotline: 0988 814 153
-
Email: info@songxanhvietnam.com
-
Địa chỉ: 15 đường 179, Phường Tăng Nhơn Phú, TP. Hồ Chí Minh
