Đầu Báo Khói Lắp Dưới Mái Tôn: Những Lưu Ý Quan Trọng

Đầu báo khói lắp dưới mái tôn thường được sử dụng trong nhà xưởng, kho hàng, nhà tiền chế và khu vực sản xuất có trần cao. Tuy nhiên, mái tôn có thể được thiết kế theo dạng mái dốc, mái chữ A hoặc mái có nhiều dầm, kèo thép và hệ thống thông gió. Những yếu tố này ảnh hưởng trực tiếp đến vị trí lắp đặt và khả năng phát hiện khói.

Nếu bố trí đầu báo không phù hợp, khói từ đám cháy có thể không tiếp cận đầu báo kịp thời, làm hiệu quả phát hiện cháy bị giảm. Vì vậy, khi  lắp đặt hệ thống báo cháy dưới mái tôn, chúng ta cần xem xét hình dạng mái, chiều cao công trình, kết cấu bên dưới mái và điều kiện môi trường thực tế.

1. MÁI TÔN CÓ ẢNH HƯỞNG ĐẾN KHẢ NĂNG PHÁT HIỆN KHÓI KHÔNG?

Mái tôn không phải là vấn đề. Vấn đề là hình dạng mái, độ cao lắp đặt và đường di chuyển của khói khi xảy ra cháy.

Trong giai đoạn đầu của đám cháy, khói nóng có xu hướng bốc lên cao và lan dọc theo vùng phía dưới mái. Tuy nhiên, ở nhà xưởng có mái cao, mái dốc hoặc nhiều kết cấu thép, khói có thể phân bố không đồng đều.

Một số tình huống thường gặp gồm:

• Mái tôn cao: Khói cần di chuyển qua quãng đường dài hơn trước khi đến vị trí đầu báo, đồng thời có thể bị pha loãng trong không gian lớn.
• Mái tôn dốc hoặc mái chữ A: Khói có xu hướng tập trung gần vùng cao của mái, khiến việc xác định vị trí đầu báo cần căn cứ vào hình dạng mái.
• Mái có nhiều dầm, kèo thép: Các phần kết cấu nhô xuống có thể ảnh hưởng đến sự lan truyền của khói.
• Nhà xưởng có nhiều bụi hoặc độ ẩm cao: Bụi và hơi ẩm có thể ảnh hưởng đến hoạt động của đầu báo nếu thiết bị không phù hợp.

Theo mục 6.4 TCVN 5738:2021 – Phòng cháy chữa cháy – Hệ thống báo cháy tự động – Yêu cầu kỹ thuật, đầu báo khói và đầu báo nhiệt được lắp dưới trần nhà hoặc mái nhà. Khi không thể lắp trực tiếp tại vị trí này, tiêu chuẩn cho phép xem xét các phương án lắp trên dầm, xà, cột hoặc treo dưới trần, nhưng phải đáp ứng các điều kiện quy định.

2. XÁC ĐỊNH DẠNG MÁI TÔN TRƯỚC KHI BỐ TRÍ ĐẦU BÁO

Đây là bước cần thực hiện trước khi xác định số lượng và khoảng cách giữa các đầu báo.

• Mái tôn phẳng hoặc gần phẳng

Với mái có hình dạng gần phẳng, việc bố trí đầu báo có thể được xác định theo hình chiếu mặt bằng, kết hợp với chiều cao khu vực bảo vệ và giới hạn kỹ thuật của thiết bị. Không nên chỉ căn cứ vào diện tích nhà xưởng để chia đều đầu báo. Cần kiểm tra thêm các dầm, xà gồ, máng cáp và thiết bị có thể cản trở sự lan truyền của khói.

• Mái tôn dốc hoặc mái chữ A

Theo mục 6.4 TCVN 5738:2021, mái được xác định là mái dốc khi độ dốc lớn hơn 1/8 tính từ phía tường cao đến phía tường thấp. Mái đỉnh chữ A được xác định theo độ dốc từ điểm cao nhất về hai phía; tiêu chuẩn cũng áp dụng cách xem xét này đối với mái vòm hoặc mái cong.

Đối với mái dốc, tiêu chuẩn quy định xác định các điểm trên trần trong phạm vi 0,9 m tính từ phía tường cao. Vị trí đầu báo đầu tiên được bố trí trong phạm vi này, đồng thời phải loại trừ vùng không khí chết theo điều kiện nêu tại mục 6.4. Các đầu báo còn lại được xác định theo hình chiếu bằng của mái và nguyên tắc bố trí đối với trần phẳng.

Điều này có nghĩa là không nên mặc định lắp toàn bộ đầu báo theo một hàng ngang tùy ý hoặc chỉ tập trung tại đỉnh mái mà bỏ qua các điều kiện cụ thể của tiêu chuẩn.

3. KHOẢNG CÁCH GIỮA CÁC ĐẦU BÁO KHÓI DƯỚI MÁI TÔN

Khoảng cách lắp đặt phải căn cứ vào chiều cao khu vực bảo vệ và tài liệu kỹ thuật của thiết bị. Theo mục 6.13 và Bảng 1 TCVN 5738:2021, đầu báo khói điểm có các giới hạn tham khảo sau:

Nguồn: TCVN 5738:2021, mục 6.13

Các con số trên là giới hạn trong bảng của tiêu chuẩn, không phải khoảng cách mặc định áp dụng cho mọi loại mái tôn. Mục 6.13 yêu cầu khoảng cách và diện tích bảo vệ không được vượt quá thông số kỹ thuật, tài liệu kỹ thuật của đầu báo.

Đối với nhà xưởng có mái cao hơn 12 m, không nên tự loại suy các giá trị trong bảng. Cần xác định giải pháp theo yêu cầu thiết kế, đặc điểm công trình và tài liệu kỹ thuật phù hợp.

4. CHÚ Ý DẦM, KÈO THÉP VÀ CÁC PHẦN NHÔ XUỐNG DƯỚI MÁI

Nhà xưởng thường có hệ thống dầm, kèo, xà gồ và đường ống chạy sát mái. Nếu không khảo sát kỹ, một số vị trí có thể bị che khuất hoặc không nhận được khói như dự kiến.

Theo mục 6.5 TCVN 5738:2021, việc bố trí đầu báo phải xem xét chiều cao và chiều rộng của các phần kết cấu nhô xuống từ trần. Cụ thể, tiêu chuẩn yêu cầu lắp bổ sung đầu báo bên dưới cấu trúc có chiều cao lớn hơn 0,4 m tính từ trần đến điểm thấp nhất của phần nhô ra và chiều rộng từ 0,75 m trở lên.

Với các phần nhô xuống có kích thước khác, diện tích bảo vệ phải được xem xét điều chỉnh theo điều kiện trong mục này.

Trong thực tế, cần khảo sát các vị trí có dầm lớn, máng cáp, ống kỹ thuật hoặc thiết bị treo gần mái. Không nên lắp đầu báo ngay sát kết cấu rồi mặc định khói sẽ tiếp cận thiết bị bình thường.

5. KHÔNG LẮP ĐẦU BÁO NGAY TRƯỚC MIỆNG GIÓ

Nhà xưởng có thể sử dụng quạt thông gió, hệ thống hút khói, điều hòa hoặc thiết bị cấp khí để duy trì điều kiện sản xuất. Luồng khí có thể làm thay đổi hướng di chuyển của khói và ảnh hưởng đến khả năng phát hiện.

Theo mục 6.10 TCVN 5738:2021, khoảng cách từ đầu báo cháy đến mép ngoài của miệng thổi của hệ thống thông gió hoặc điều hòa không khí không được nhỏ hơn 1 m. Không được lắp đầu báo trực tiếp trước miệng thổi; đồng thời, các thiết bị gần đó không được cản trở tác động của hiện tượng cháy lên đầu báo.

Vì vậy, khi khảo sát mái tôn, cần đánh dấu vị trí quạt, miệng cấp khí và đường ống thông gió trước khi chốt vị trí đầu báo.

6. CHỌN ĐẦU BÁO KHÓI PHÙ HỢP VỚI MÔI TRƯỜNG NHÀ XƯỞNG

Không phải tất cả các loại đầu báo khói đều phù hợp với môi trường sản xuất. Ngoài nguyên lý phát hiện, cần kiểm tra khả năng làm việc trong điều kiện bụi, độ ẩm, nhiệt độ và yêu cầu tương thích với tủ trung tâm báo cháy.

Một số dòng có thể tham khảo gồm:

• Horing AH-0311-2: Đầu báo khói kiểu điểm, có thể xem xét cho hệ thống báo cháy thông thường nếu thông số thiết bị phù hợp với thiết kế.
• GST: Có các dòng đầu báo khói cho hệ thống báo cháy thường và hệ thống địa chỉ; cần xác định chính xác mã sản phẩm, loại tủ trung tâm và điều kiện lắp đặt trước khi lựa chọn.

​​​​​​​

Theo mục 6.12 TCVN 5738:2021, khu vực có độ ẩm cao hoặc nhiều bụi phải sử dụng đầu báo có khả năng chống ẩm hoặc chống bụi phù hợp. Việc chọn thiết bị vì vậy cần căn cứ vào môi trường thực tế, không chỉ dựa trên giá bán hay thương hiệu.

7. KIỂM TRA VÀ BẢO TRÌ SAU KHI LẮP ĐẶT

Sau khi hoàn thành lắp đặt, cần kiểm tra khả năng hoạt động của từng đầu báo, tín hiệu truyền về tủ trung tâm, trạng thái lỗi và khả năng phát cảnh báo theo thiết kế.

Đối với nhà xưởng có nhiều bụi, cần xây dựng kế hoạch kiểm tra và vệ sinh định kỳ theo tài liệu của nhà sản xuất và điều kiện vận hành. Không nên tự ý che đầu báo, tháo bỏ thiết bị hoặc vệ sinh bằng phương pháp có thể làm hỏng bộ phận cảm biến.

Nếu nhà xưởng thay đổi dây chuyền sản xuất, bổ sung kệ cao, lắp thêm đường ống hoặc thay đổi hệ thống thông gió, cần đánh giá lại sự phù hợp của vị trí đầu báo hiện hữu.

Lắp đầu báo khói dưới mái tôn cần xem xét đồng thời hình dạng mái, chiều cao nhà xưởng, khoảng cách giữa các đầu báo, kết cấu nhô xuống, luồng gió và điều kiện môi trường. Đặc biệt, với mái dốc hoặc mái chữ A, cần áp dụng đúng hướng dẫn tại mục 6.4 TCVN 5738:2021 thay vì bố trí theo kinh nghiệm ước lượng.

Việc lựa chọn đầu báo Horing, GST hoặc dòng thiết bị phù hợp khác phải dựa trên thông số kỹ thuật, khả năng tương thích hệ thống và điều kiện thực tế. Thiết kế đúng ngay từ đầu giúp hệ thống phát hiện cháy hiệu quả hơn, giảm nguy cơ báo giả và thuận tiện cho công tác kiểm tra, bảo trì sau này.

------------

Sông Xanh cung cấp beam,  đầu báo khói, đầu báo nhiệt, nút nhấn báo cháy, chuông báo cháy, tủ trung tâm và các thiết bị PCCC cho nhà xưởng, nhà máy và công trình.

CÔNG TY TNHH THƯƠNG MẠI XUẤT NHẬP KHẨU SÔNG XANH

Chuyên cung cấp: Van cấp nước ShinYi, Máy bơm Windy, Vật tư PCCC, bình chữa cháy, đầu phun, lăng vòi phun và các thiết bị phục vụ công trình.

• Hotline: 0988 814 153 

• Email: info@songxanhvietnam.com 

• Địa chỉ: 13 - 15 đường 179, Phường Tăng Nhơn Phú, TP. Hồ Chí Minh