Beam báo cháy có bị ảnh hưởng bởi ánh sáng mặt trời không? Câu trả lời là có thể, đặc biệt đối với những hệ thống beam sử dụng phương pháp phát - thu hoặc phát – phản xạ bằng tín hiệu quang học.
Tuy nhiên, cần phân biệt rõ giữa việc khu vực có nhiều ánh sáng tự nhiên và việc ánh sáng mặt trời tác động trực tiếp hoặc phản xạ vào đường quang học của beam. Không phải cứ nhà xưởng có mái kính, cửa lấy sáng hoặc nhiều nắng là đầu báo beam sẽ báo giả. Vấn đề nằm ở hướng ánh sáng, vị trí đầu báo, gương phản xạ, bề mặt kính hoặc vật liệu phản quang và độ ổn định của hệ thống trong thực tế.
Ba model thường được sử dụng để phân tích trường hợp này gồm GST DC-9105E, Horing EDB01 và Tanda TX7130. Đây đều là các dòng beam phản xạ, nhưng cách thiết kế và hướng dẫn lắp đặt của từng hãng có những điểm khác nhau.
1. BEAM BÁO CHÁY HOẠT ĐỘNG DỰA TRÊN NGUYÊN LÝ NÀO?
Khác với đầu báo khói điểm được đặt tại một vị trí, beam báo cháy sử dụng một đường tia quang học để giám sát một khoảng không gian rộng.
Với loại beam phản xạ, đầu báo được đặt ở một phía của khu vực cần bảo vệ, còn gương phản xạ đặt ở phía đối diện. Đầu báo phát tín hiệu quang học đến gương, tín hiệu được phản xạ trở lại bộ thu. Khi khói đi qua đường tia, tín hiệu nhận được thay đổi và thiết bị phân tích sự thay đổi này để xác định tình trạng cháy hoặc lỗi.
GST DC-9105E là một đầu báo khói tia phản xạ thường, tích hợp bộ phát – thu trong cùng thiết bị, có vi xử lý, laser hỗ trợ căn chỉnh và màn hình số hiển thị cường độ tín hiệu. GST công bố model này có chiều dài đường quang học 5–100 m, diện tích giám sát tối đa 1.400 m², góc lệch tối đa cho phép khoảng ±0,5° và 4 mức độ nhạy.
Chính vì beam phải phân tích tín hiệu quang học trên một khoảng cách dài nên điều kiện ánh sáng tại vị trí lắp đặt cần được tính đến ngay từ bước khảo sát.
2. ÁNH SÁNG MẶT TRỜI ẢNH HƯỞNG ĐẾN BEAM BÁO CHÁY NHƯ THẾ NÀO?
Có thể gặp ba tình huống phổ biến trong công trình.
2.1 Ánh nắng chỉ chiếu vào khu vực xung quanh beam
Đây là trường hợp cần phân biệt với ánh sáng tác động trực tiếp vào đầu báo.
Ví dụ: Nhà xưởng sử dụng mái tôn có một số tấm lấy sáng. Vào ban ngày, ánh nắng chiếu xuống nền, máy móc hoặc hàng hóa bên dưới nhưng không chiếu vào đầu báo và không đi vào vùng quang học.
Trong trường hợp này, việc khu vực sáng không đồng nghĩa beam sẽ bị ảnh hưởng. Với beam, yếu tố quan trọng hơn là mối quan hệ giữa: nguồn sáng → đầu báo → gương phản xạ → đường tia.
Nếu ánh sáng chỉ tồn tại trong khu vực bảo vệ nhưng không tác động bất lợi đến đường quang học, không thể chỉ dựa vào điều kiện “nhiều nắng” để kết luận thiết bị hoạt động không ổn định.
2.2 Ánh sáng mặt trời chiếu trực tiếp vào đầu báo
Đây là tình huống cần đặc biệt lưu ý.
Beam sử dụng tín hiệu quang học để theo dõi sự thay đổi trên đường tia. Khi một nguồn sáng mạnh đi trực tiếp vào khu vực phát hoặc thu, điều kiện tín hiệu mà thiết bị phân tích có thể thay đổi.
Đối với GST DC-9105E, tài liệu hướng dẫn lắp đặt đưa ra một yêu cầu rất cụ thể đối với những công trình có nhiều kính hoặc nhựa trong suốt: đầu báo nên được bố trí trên tường phía Nam; trong trường hợp phương án Bắc Nam không thực hiện được, có thể bố trí trên tường phía Tây. GST đồng thời yêu cầu sử dụng mái che cho đường quang học trong những trường hợp ánh sáng mặt trời phản xạ có thể chiếu vào đầu báo.
Đây là điểm đáng chú ý khi sử dụng GST DC-9105E cho nhà xưởng có mái kính, vách kính hoặc cửa lấy sáng lớn. Không nên chỉ kiểm tra vị trí vào lúc lắp đặt, mà cần xem xét hướng ánh sáng trong các thời điểm khác nhau trong ngày.
2.3 Ánh sáng mặt trời phản xạ vào đường tia
Đây là trường hợp dễ bị bỏ qua nhất.
Ánh sáng có thể không chiếu thẳng từ mặt trời vào đầu báo mà phản xạ từ một bề mặt khác rồi đi vào vùng quang học. Các bề mặt thường cần chú ý gồm:
- Mái kính.
- Vách kính.
- Cửa lấy sáng.
- Tấm kim loại sáng bóng.
- Mặt dựng công trình.
- Một số kết cấu hoặc thiết bị có bề mặt phản xạ mạnh.
Đối với GST DC-9105E, tài liệu của hãng đề cập trực tiếp đến trường hợp ánh sáng mặt trời phản xạ có thể chiếu vào đầu báo và yêu cầu bố trí mái che cho đường quang học trong những ứng dụng như vậy. Điều đó cho thấy khi khảo sát beam, đừng chỉ quan tâm việc quan sát khu vực thi công này có nắng không mà quan trọng là nắng có chiếu tới đầu báo hay không.
3. GST DC-9105E – LƯU Ý ĐẶC BIỆT KHI CÔNG TRÌNH CÓ KÍNH
GST DC-9105E là beam phản xạ thường, sử dụng nguồn 24 VDC, chiều dài đường quang học 5–100 m và diện tích giám sát tối đa công bố 14 × 100 = 1.400 m². Thiết bị có 4 mức độ nhạy: 1,3 dB; 1,8 dB; 2,3 dB và 2,8 dB, trong đó mức 2,8 dB không thuộc mức được EN 54-12:2015 phê duyệt theo chứng nhận sản phẩm.
GST cũng trang bị cho DC-9105E:
- Laser hỗ trợ căn chỉnh.
- Màn hình số hiển thị cường độ tín hiệu.
- Vi xử lý tích hợp.
- Chức năng bù trôi tín hiệu do các yếu tố như bụi tích tụ, dịch chuyển vị trí và lão hóa bộ phát.
- Tự chẩn đoán lỗi.
- Điều chỉnh độ nhạy tại hiện trường. Những tính năng này giúp thiết bị xử lý các biến đổi của môi trường và hỗ trợ quá trình căn chỉnh, nhưng không có nghĩa có thể bỏ qua điều kiện ánh sáng khi bố trí beam.
Đặc biệt, nếu nhà xưởng có nhiều kính, cần kiểm tra khả năng ánh sáng phản xạ vào đầu báo và xem xét giải pháp che chắn theo hướng dẫn của GST.
4. HORING EDB01 – BEAM PHẢN XẠ HỒNG NGOẠI VỚI KHẢ NĂNG TỰ CĂN CHỈNH
Horing EDB01 là beam khói phản xạ tích hợp bộ phát và bộ thu trong cùng một thiết bị. Nhà sản xuất cho biết thiết bị phát tia hồng ngoại điều chế đến các gương phản xạ và phân tích tín hiệu để xác định tình trạng khói. EDB01 có phạm vi hoạt động 10–100 m và 4 mức độ nhạy 18%, 25%, 35% và 50%.
Một số đặc điểm đáng chú ý của EDB01 gồm:
- Tự căn chỉnh.
- Tự động bù nhiễm bẩn.
- Laser hỗ trợ căn chỉnh.
- Hỗ trợ ứng dụng Bluetooth.
- Hiển thị giá trị khói, nhiệt độ và trạng thái giám sát/báo cháy/lỗi.
- Dung sai góc của đầu báo khoảng ±0,5°.
- Nhiệt độ môi trường hoạt động -10°C đến +55°C.
Theo thông tin của Horing, từ 10–50 m sử dụng 1 gương phản xạ, còn từ 50–100 m sử dụng 4 gương.
Đối với chủ đề ánh sáng mặt trời, cần lưu ý rằng tài liệu sản phẩm Horing EDB01 được kiểm tra không nêu cảnh báo trực tiếp về hướng ánh sáng mặt trời giống như GST DC-9105E hoặc Tanda TX7130. Vì vậy, không nên gán cho EDB01 một yêu cầu chống nắng cụ thể mà nhà sản xuất không công bố. Thay vào đó, khi triển khai thực tế vẫn phải kiểm tra đường quang học, khả năng căn chỉnh và môi trường xung quanh theo đúng tài liệu của thiết bị.
5. TANDA TX7130 – NHÀ SẢN XUẤT YÊU CẦU TRÁNH HƯỚNG NẮNG VÀ BỀ MẶT PHẢN XẠ
Tanda TX7130 là beam khói phản xạ thông thường, được công bố đạt EN 54-12, phạm vi hoạt động 8–100 m, có laser chỉ hướng, màn hình hiển thị số, tự chẩn đoán và thuật toán bù tín hiệu. Điểm đặc biệt liên quan trực tiếp đến ánh sáng mặt trời nằm trong hướng dẫn lựa chọn vị trí.
Tanda yêu cầu vị trí lắp đặt phải sạch, khô, tránh rung động và không nằm theo hướng ánh sáng mặt trời, không gần tường kính hoặc các bề mặt phản xạ. Đồng thời, đường tia phải không bị vật thể chuyển động che khuất.
TX7130 có 4 khoảng cách làm việc được hãng công bố:
- 8–20 m.
- 20–40 m.
- 40–70 m.
- 70–100 m.
Theo tài liệu của Tanda, khoảng 8–40 m sử dụng 1 gương, còn khoảng 40–100 m sử dụng 4 gương phản xạ. Với công trình sử dụng nhiều mái kính, cửa lấy sáng hoặc các bề mặt có khả năng phản xạ, yêu cầu này cần được kiểm tra ngay từ bước khảo sát vị trí.
6. SO SÁNH 3 MODEL BEAM KHI XÉT YẾU TỐ ÁNH SÁNG MẶT TRỜI
|
Model |
Đặc điểm chính |
Điểm cần lưu ý về ánh sáng |
|---|---|---|
|
GST DC-9105E |
Beam phản xạ, 5–100 m, tối đa 1.400 m², laser căn chỉnh, bù trôi, tự chẩn đoán |
GST có hướng dẫn cụ thể về công trình có kính và trường hợp ánh sáng mặt trời phản xạ; có thể sử dụng mái che đường quang học |
|
Horing EDB01 |
Beam phản xạ hồng ngoại, 10–100 m, tự căn chỉnh, tự bù nhiễm bẩn |
Tài liệu sản phẩm được kiểm tra không nêu yêu cầu tránh nắng trực tiếp cụ thể; vẫn phải kiểm tra điều kiện quang học thực tế |
|
Tanda TX7130 |
Beam phản xạ, 8–100 m, laser căn chỉnh, tự chẩn đoán, bù tín hiệu |
Nhà sản xuất yêu cầu tránh hướng ánh sáng mặt trời, tường kính và bề mặt phản xạ |
Các thông số và hướng dẫn trên được đối chiếu từ tài liệu sản phẩm của từng nhà sản xuất.
7. TCVN 5738:2021 QUY ĐỊNH GÌ VỀ BEAM BÁO CHÁY?
Theo TCVN 5738:2021 – Phòng cháy chữa cháy – Hệ thống báo cháy tự động – Yêu cầu kỹ thuật, Mục 6.14.1, đầu báo cháy khói tia chiếu được sử dụng cho khu vực bảo vệ có độ cao đến 21 m. Khoảng cách giữa tia chiếu với tường không lớn hơn 4,5 m, còn khoảng cách giữa các tia chiếu không lớn hơn 9,0 m. Với mái dốc hoặc mái chữ A, khoảng cách được xác định theo phương ngang.
Theo Mục 6.14.2, khoảng cách từ tia chiếu đến trần phải trong khoảng 0,025–0,6 m. Trường hợp tia chiếu cách trần lớn hơn 0,6 m chỉ được áp dụng khi đáp ứng các điều kiện hình học được quy định trong mục này.
Đặc biệt, Mục 6.14.3 quy định khoảng cách tối thiểu và tối đa giữa bộ phát – bộ thu hoặc bộ thu – phát với gương phản xạ phải căn cứ vào tài liệu kỹ thuật của loại đầu báo cụ thể; đồng thời phải xác định khoảng cách phù hợp để tránh ảnh hưởng lẫn nhau giữa các tia và các vật thể xung quanh.
Như vậy, khi dùng GST DC-9105E, Horing EDB01 hoặc Tanda TX7130, không nên lấy thông số của model này áp dụng cho model khác. Khoảng cách và cách bố trí cuối cùng phải căn cứ đồng thời vào TCVN 5738:2021 và tài liệu kỹ thuật của chính model được lựa chọn.
8. KHẢO SÁT BEAM Ở NHÀ XƯỞNG CÓ MÁI KÍNH CẦN KIỂM TRA GÌ?
Đây là phần rất quan trọng nhưng thường bị bỏ qua khi thi công.
- Buổi sáng: Kiểm tra hướng ánh nắng từ cửa sổ, cửa lấy sáng và mái kính. Xác định có tia sáng trực tiếp đi vào đầu báo hoặc gương phản xạ hay không.
- Buổi trưa: Kiểm tra lại khi cường độ ánh sáng thay đổi. Đặc biệt quan sát các bề mặt kính và kim loại có khả năng tạo ánh sáng phản xạ.
- Buổi chiều: Kiểm tra ánh sáng xiên từ vách kính hoặc cửa bên. Một vị trí hoàn toàn không có nắng vào buổi sáng có thể chịu ánh sáng trực tiếp vào buổi chiều.
Ngoài ánh sáng, cần kiểm tra đồng thời: Đầu báo → gương phản xạ → đường tia → vật cản → giá đỡ → rung động → bụi bẩn → khoảng cách → độ nhạy.
Không nên chỉ kiểm tra bằng mắt tại một thời điểm rồi kết luận vị trí đó hoàn toàn phù hợp.
8. KHI BEAM BÁO LỖI VÀO LÚC TRỜI NẮNG, CẦN KIỂM TRA GÌ?
Nếu hiện tượng lỗi chỉ xảy ra vào một số thời điểm trong ngày, có thể kiểm tra theo trình tự:
- Thứ nhất, kiểm tra ánh sáng trực tiếp. Xác định ánh sáng có đi vào khu vực quang học của đầu báo hay không.
- Thứ hai, kiểm tra ánh sáng phản xạ. Đặc biệt quan sát mái kính, vách kính và các bề mặt kim loại sáng.
- Thứ ba, kiểm tra căn chỉnh. Beam bị lệch giữa đầu báo và gương có thể làm tín hiệu thay đổi.
- Thứ tư, kiểm tra giá đỡ. Rung động, kết cấu không ổn định hoặc xê dịch sau bảo trì có thể làm đường tia thay đổi.
- Thứ năm, kiểm tra bụi bẩn. Bụi trên cửa quang học hoặc gương phản xạ có thể làm suy giảm tín hiệu.
- Thứ sáu, kiểm tra lại cấu hình khoảng cách và độ nhạy. Các thông số phải phù hợp với khoảng cách lắp đặt và điều kiện thực tế của công trình.
Beam báo cháy có thể bị ảnh hưởng bởi ánh sáng mặt trời, nhưng nguyên nhân cần được hiểu chính xác là ánh sáng trực tiếp hoặc ánh sáng phản xạ tác động đến hệ thống quang học, chứ không phải cứ công trình có nhiều nắng thì beam sẽ báo giả.
Vì vậy, khi thiết kế beam cho nhà xưởng, nhà kho, trung tâm thương mại hoặc công trình có mái kính, việc lựa chọn vị trí không nên chỉ dựa vào diện tích phủ hoặc khoảng cách giữa các đầu báo. Cần khảo sát cả hướng nắng, khả năng phản xạ ánh sáng, đường tia, kết cấu lắp đặt và thông số kỹ thuật của đúng model.
Đây mới là cơ sở để beam hoạt động ổn định và hạn chế các tình trạng báo lỗi do điều kiện môi trường trong quá trình vận hành.
---------
Sông Xanh cung cấp beam, đầu báo khói, đầu báo nhiệt, nút nhấn báo cháy, chuông báo cháy, tủ trung tâm và các thiết bị PCCC cho nhà xưởng, nhà máy và công trình.
CÔNG TY TNHH THƯƠNG MẠI XUẤT NHẬP KHẨU SÔNG XANH
Chuyên cung cấp: Van cấp nước ShinYi, Máy bơm Windy, Vật tư PCCC, bình chữa cháy, đầu phun, lăng vòi phun và các thiết bị phục vụ công trình.
-
Hotline: 0988 814 153
-
Email: info@songxanhvietnam.com
-
Địa chỉ: 15 đường 179, Phường Tăng Nhơn Phú, TP. Hồ Chí Minh
