Beam báo cháy bị mất tín hiệu là một trong những lỗi cần được kiểm tra kỹ trước khi quyết định thay thiết bị. Khác với đầu báo khói dạng điểm, beam hoạt động dựa trên việc truyền tín hiệu quang qua một khoảng không gian tương đối lớn. Vì vậy, chỉ một thay đổi nhỏ ở vị trí lắp đặt, đường truyền tia, bề mặt quang học hoặc kết cấu công trình cũng có thể làm tín hiệu suy giảm và khiến thiết bị chuyển sang trạng thái lỗi.
Trong thực tế, beam mất tín hiệu không đồng nghĩa với việc đầu báo đã hỏng. Có trường hợp nguyên nhân chỉ là bụi bám trên bộ phát hoặc gương phản xạ, có vật cản mới xuất hiện trên đường tia, giá đỡ bị rung hoặc beam bị lệch sau một thời gian vận hành.
Vì vậy, cách xử lý hiệu quả nhất là khoanh vùng nguyên nhân theo từng nhóm: đường truyền quang → căn chỉnh → kết cấu lắp đặt → môi trường → nguồn và tín hiệu. Khi xác định được tín hiệu bị mất ở đâu, việc xử lý sẽ nhanh và chính xác hơn rất nhiều.
BEAM BÁO CHÁY MẤT TÍN HIỆU HOẠT ĐỘNG NHƯ THẾ NÀO?
Beam báo cháy có thể được hình dung đơn giản như một đường truyền quang liên tục giữa bộ phát và bộ thu, hoặc giữa bộ thu phát và bộ phản xạ tùy cấu hình thiết bị.
Trong điều kiện bình thường, tín hiệu quang được truyền và nhận với mức ổn định. Khi khói xuất hiện trong vùng bảo vệ, khói làm suy giảm lượng ánh sáng truyền đến bộ nhận. Thiết bị phân tích mức suy giảm này để xác định trạng thái cảnh báo. Chính nguyên lý này khiến beam có một đặc điểm rất khác: mọi yếu tố làm thay đổi tín hiệu quang đều có thể tạo ra lỗi, dù không hề có sự cố cháy.
Ví dụ: Nếu một vật thể chắn ngang đường tia, tín hiệu có thể giảm mạnh. Nếu bộ phát bị lệch vài độ, tia có thể không còn đi đúng vào bộ nhận hoặc gương phản xạ. Nếu bề mặt quang học bị bụi phủ lâu ngày, lượng tín hiệu nhận được cũng giảm dần.
Vì vậy, khi tủ báo cháy báo lỗi beam, không nên bắt đầu bằng việc thay thiết bị. Hãy kiểm tra theo trình tự từ những nguyên nhân dễ phát hiện nhất.
1. BEAM BỊ LỆCH HƯỚNG HOẶC MẤT CĂN CHỈNH
Lệch tia là nguyên nhân đầu tiên nên kiểm tra khi beam đột ngột mất tín hiệu.
Beam có thể được căn chỉnh hoàn chỉnh khi nghiệm thu nhưng không đảm bảo vị trí đó sẽ giữ nguyên trong suốt thời gian công trình vận hành. Giá đỡ có thể bị rung, kết cấu thép có thể dịch chuyển, thiết bị có thể bị va chạm hoặc quá trình cải tạo công trình có thể làm thay đổi vị trí tương đối giữa hai đầu.
Điểm đáng chú ý là với khoảng cách truyền tia lớn, một sai lệch góc rất nhỏ cũng có thể tạo ra độ dịch chuyển đáng kể ở đầu bên kia. Tài liệu kỹ thuật của thiết bị beam cho thấy với khoảng cách lớn, dịch chuyển khoảng 0,5° tại bộ phát có thể khiến tâm tia dịch chuyển gần 0,9 m ở phía xa.
Do đó, nếu beam đang hoạt động bình thường nhưng sau một thời gian xuất hiện lỗi, hãy kiểm tra:
- Bộ phát có bị xoay hoặc nghiêng không?
- Bộ thu/gương phản xạ có bị dịch chuyển không?
- Giá đỡ có chắc chắn không?
- Có dấu hiệu rung động tại vị trí lắp đặt không?
- Có công trình, máy móc hoặc thiết bị mới tác động đến vị trí beam không?
Nếu các bộ phận vẫn nguyên vẹn nhưng tín hiệu yếu hoặc không ổn định, bước tiếp theo thường là thực hiện lại quá trình căn chỉnh theo đúng hướng dẫn của model đang sử dụng.
2. CÓ VẬT CẢN NẰM TRÊN ĐƯỜNG TRUYỀN TIA
Đây là lỗi rất dễ xảy ra sau khi công trình đưa vào sử dụng.
Lúc nghiệm thu, đường tia có thể hoàn toàn thông thoáng. Nhưng sau đó, công trình có thể bổ sung kệ hàng, đường ống, máng cáp, biển hiệu, thiết bị cơ khí hoặc các kết cấu phụ. Một vật thể mới xuất hiện đúng trên đường truyền có thể làm tín hiệu bị suy giảm. Điều quan trọng là phải kiểm tra toàn bộ tuyến tia, không chỉ kiểm tra ngay trước mặt beam.
TCVN 5738:2021, Mục 6.14.3, quy định trong khoảng giữa bộ phát với bộ thu hoặc giữa bộ thu phát với gương phản xạ của đầu báo khói tia chiếu không được có vật chắn che khuất tia chiếu. Khoảng cách làm việc cũng phải căn cứ vào tài liệu kỹ thuật của từng loại đầu báo.
Trong thực tế, cần đặc biệt chú ý những vật thể có thể di chuyển. Ví dụ, xe nâng, cần cẩu, cửa cuốn hoặc thiết bị nâng hạ có thể tạm thời đi vào đường tia. Nếu lỗi xuất hiện không liên tục, hãy xem xét khả năng có vật thể di động gây che chắn.
Ngoài ra, không nên chỉ tìm vật cản lớn. Một vật thể nhỏ nhưng nằm đúng vị trí nhạy cảm của đường tia cũng có thể làm tín hiệu thay đổi.
3. BỀ MẶT QUANG HỌC BỊ BỤI BẨN
Ở nhà xưởng, kho hàng hoặc khu vực có nhiều bụi, bụi bẩn là nguyên nhân cần kiểm tra thường xuyên.
Sau một thời gian vận hành, bụi có thể bám lên bộ phát, bộ thu hoặc gương phản xạ. Khi đó, tín hiệu quang truyền đi hoặc phản hồi về bộ nhận bị suy giảm. Ban đầu thiết bị vẫn có thể hoạt động, nhưng khi mức bám bẩn tăng lên, hệ thống có thể bắt đầu báo lỗi.
Điểm đáng chú ý là lỗi do bụi thường không xuất hiện đột ngột như lỗi mất nguồn. Tín hiệu có thể suy giảm từ từ trong thời gian dài. Vì vậy, nếu beam hoạt động ổn định trong nhiều tháng rồi bắt đầu báo lỗi, cần đưa tình trạng vệ sinh quang học vào danh sách kiểm tra.
Một số thiết bị có khả năng tự động bù mức suy giảm tín hiệu do bụi hoặc nhiễm bẩn, nhưng chức năng này chỉ giúp thiết bị thích nghi trong phạm vi thiết kế, không thay thế cho việc bảo trì. Tài liệu bảo trì của thiết bị beam cũng hướng dẫn kiểm tra độ sạch của đường quang và thực hiện vệ sinh khi tín hiệu không đạt yêu cầu.
Khi vệ sinh, không nên dùng vật liệu thô ráp hoặc hóa chất tùy ý. Bề mặt quang học bị xước hoặc để lại lớp cặn cũng có thể tiếp tục làm tín hiệu suy giảm.
4. GIÁ ĐỠ BỊ RUNG HOẶC KẾT CẤU LẮP ĐẶT KHÔNG ỔN ĐỊNH
Đây là nguyên nhân có tính kỹ thuật cao hơn và thường bị bỏ qua.
Beam không chỉ cần được đặt đúng vị trí mà còn phải duy trì vị trí đó ổn định trong quá trình vận hành. Nếu giá đỡ bị rung hoặc kết cấu nơi lắp đặt bị dịch chuyển, quá trình căn chỉnh ban đầu có thể mất tác dụng.
Điều này đặc biệt đáng chú ý tại:
- Nhà xưởng có máy móc rung động.
- Kho hàng sử dụng nhiều thiết bị nâng hạ.
- Công trình có kết cấu thép dễ dao động.
- Khu vực gần quạt công nghiệp hoặc thiết bị cơ khí lớn.
- Những vị trí mà giá đỡ được liên kết vào kết cấu không đủ ổn định.
Tài liệu hướng dẫn kỹ thuật của thiết bị beam cũng nhấn mạnh yêu cầu về bề mặt lắp đặt ổn định, bởi sự dịch chuyển hoặc rung động theo thời gian có thể dẫn đến tình trạng báo lỗi hoặc báo giả.
Một dấu hiệu rất đáng chú ý là: beam vừa căn chỉnh xong thì hoạt động bình thường, nhưng sau một thời gian lại mất tín hiệu.
Nếu tình trạng này lặp lại nhiều lần, đừng chỉ tiếp tục căn chỉnh. Cần kiểm tra nguyên nhân cơ khí của vị trí lắp đặt.
5. KHOẢNG CÁCH HOẶC CẤU HÌNH LẮP ĐẶT KHÔNG PHÙ HỢP
Beam không phải thiết bị có thể lắp ở bất kỳ khoảng cách nào rồi chỉ cần căn chỉnh là hoạt động. Mỗi loại beam có phạm vi hoạt động, yêu cầu căn chỉnh và cấu hình phản xạ khác nhau. Nếu khoảng cách thực tế vượt quá giới hạn thiết kế, tín hiệu nhận được có thể không đủ ổn định. Ngược lại, việc sử dụng cấu hình không phù hợp với khoảng cách hoặc phụ kiện cũng có thể gây lỗi.
TCVN 5738:2021, Mục 6.14.3, không đưa ra một khoảng cách hoạt động chung cho tất cả beam mà yêu cầu khoảng cách tối thiểu và tối đa giữa các bộ phận của đầu báo phải căn cứ vào tài liệu kỹ thuật của loại đầu báo cụ thể. Vì vậy, khi beam mất tín hiệu, nên kiểm tra lại hồ sơ thiết bị thay vì chỉ nhìn vào khoảng cách trên bản vẽ.
Cần đối chiếu:
- Model beam đang sử dụng.
- Khoảng cách thực tế giữa hai đầu.
- Phạm vi hoạt động cho phép của thiết bị.
- Cấu hình bộ phát – bộ thu hoặc bộ phát – gương.
- Số lượng và vị trí gương nếu thiết bị yêu cầu.
- Góc lệch cho phép trong quá trình lắp đặt.
- Điều kiện môi trường tương ứng với cấu hình đó.
Đây là lý do không nên lấy thông số của một loại beam để áp dụng cho tất cả các loại beam khác.
6. ÁNH SÁNG, PHẢN XẠ VÀ ĐIỀU KIỆN MÔI TRƯỜNG LÀM THAY ĐỔI TÍN HIỆU
Vì beam sử dụng tín hiệu quang nên môi trường xung quanh có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng tín hiệu. Ánh sáng mạnh chiếu trực tiếp vào bộ thu, ánh sáng phản xạ từ các bề mặt gần đường tia, hơi nước, ngưng tụ hoặc sương có thể làm thay đổi điều kiện quang học mà thiết bị đang làm việc.
Một số trường hợp lỗi còn có tính thời điểm. Chẳng hạn, ban ngày beam thường xuyên báo lỗi nhưng ban đêm hoạt động bình thường. Khi đó, cần nghĩ đến khả năng ánh sáng môi trường tác động đến hệ thống thay vì lập tức kết luận thiết bị bị hỏng.
Tài liệu kỹ thuật của các hệ thống beam cũng yêu cầu xem xét ánh sáng môi trường, vật thể phản xạ và điều kiện như ngưng tụ khi xác định vị trí lắp đặt. Khi kiểm tra, nên quan sát:
- Ánh sáng mặt trời có chiếu trực tiếp vào bộ phát/bộ thu không?
- Có bề mặt kim loại hoặc kính phản xạ gần đường tia không?
- Có hơi nước hoặc ngưng tụ tại khu vực lắp đặt không?
- Điều kiện môi trường có thay đổi so với thời điểm nghiệm thu không?
- Lỗi xuất hiện cố định hay chỉ xảy ra vào một khoảng thời gian nhất định?
Nếu lỗi có tính chu kỳ, thời điểm xuất hiện lỗi chính là một dữ kiện chẩn đoán rất quan trọng.
7. NGUỒN ĐIỆN, DÂY TÍN HIỆU HOẶC MODULE KẾT NỐI GẶP VẤN ĐỀ
Nếu đã kiểm tra đường tia, căn chỉnh, vệ sinh và kết cấu lắp đặt nhưng beam vẫn mất tín hiệu, cần chuyển sang kiểm tra phần điện. Một lỗi ở nguồn cấp hoặc đường truyền tín hiệu có thể khiến thiết bị không giao tiếp ổn định với tủ báo cháy. Trong trường hợp này, nhìn vào beam bằng mắt thường có thể không phát hiện được vấn đề.
Cần kiểm tra lần lượt:
- Điện áp cấp tại thiết bị.
- Đầu nối nguồn.
- Đầu nối tín hiệu.
- Tình trạng dây dẫn.
- Điểm đấu nối trung gian.
- Module kết nối nếu hệ thống có sử dụng.
- Trạng thái tương ứng trên tủ báo cháy.
Một số tài liệu xử lý sự cố beam cũng đưa kiểm tra nguồn và toàn bộ kết nối dây vào các bước đầu tiên trước khi kết luận thiết bị bị hỏng.
Đặc biệt, nếu nhiều beam cùng lúc xuất hiện lỗi, cần ưu tiên kiểm tra phần nguồn hoặc đường truyền chung. Ngược lại, nếu chỉ một beam bị lỗi trong khi các thiết bị khác hoạt động bình thường, có thể tập trung kiểm tra vị trí và thiết bị đó trước.
QUY TRÌNH KIỂM TRA BEAM MẤT TÍN HIỆU NÊN THỰC HIỆN NHƯ THẾ NÀO?
Khi nhận được thông báo lỗi, kỹ thuật viên không nên tháo beam xuống ngay. Có thể thực hiện theo trình tự sau để nhanh chóng khoanh vùng nguyên nhân:
Bước 1: Đọc chính xác trạng thái lỗi trên tủ báo cháy.
Xác định đó là lỗi beam, lỗi mất tín hiệu, lỗi đường truyền hay trạng thái cảnh báo khác.
Bước 2: Quan sát toàn bộ đường tia.
Kiểm tra xem có người, hàng hóa, kệ, đường ống, máng cáp hoặc kết cấu mới xuất hiện trên tuyến truyền hay không.
Bước 3: Kiểm tra bộ phát, bộ thu và gương phản xạ.
Quan sát bụi bẩn, hơi nước, dấu hiệu va chạm hoặc dịch chuyển.
Bước 4: Kiểm tra giá đỡ.
Dùng quan sát thực tế để xác định thiết bị có rung, nghiêng hoặc liên kết cơ khí bị lỏng không.
Bước 5: Thực hiện căn chỉnh lại.
Nếu đường tia thông thoáng và thiết bị vẫn trong tình trạng tốt, thực hiện quy trình căn chỉnh theo tài liệu kỹ thuật.
Bước 6: Kiểm tra nguồn và dây tín hiệu.
Đo kiểm tại thiết bị thay vì chỉ kiểm tra tại tủ.
Bước 7: Thực hiện kiểm tra chức năng.
Sau khi xử lý, cần kiểm tra lại trạng thái báo cháy và báo lỗi để chắc chắn hệ thống đã trở về trạng thái bình thường.
Tài liệu bảo trì của thiết bị beam cũng đưa ra trình tự tương tự: kiểm tra nguồn và dây, kiểm tra đường ngắm quang học, thực hiện bảo trì, sau đó căn chỉnh lại trước khi kết luận thiết bị cần sửa chữa hoặc thay thế.
BẢNG KHOANH VÙNG LỖI NHANH
|
Dấu hiệu |
Khả năng cần kiểm tra trước |
|---|---|
|
Beam mất tín hiệu ngay sau khi lắp |
Căn chỉnh, đấu dây, cấu hình |
|
Đang chạy bình thường rồi mất tín hiệu |
Lệch tia, rung, vật cản, bụi |
|
Lỗi xuất hiện sau khi cải tạo |
Vật cản hoặc thay đổi kết cấu |
|
Lỗi tăng dần theo thời gian |
Bụi bẩn, suy giảm tín hiệu |
|
Chỉ lỗi khi máy móc hoạt động |
Rung động hoặc nhiễu môi trường |
|
Chỉ lỗi vào một thời điểm trong ngày |
Ánh sáng, nhiệt độ, môi trường |
|
Một beam lỗi, các beam khác bình thường |
Thiết bị hoặc tuyến dây riêng |
|
Nhiều beam cùng lỗi |
Nguồn cấp hoặc đường truyền chung |
KHI NÀO MỚI NÊN THAY BEAM BÁO CHÁY?
Không nên thay beam chỉ vì tủ báo cháy đang hiển thị lỗi.
Thiết bị chỉ nên được xem xét thay thế sau khi đã loại trừ các nguyên nhân bên ngoài như đường truyền bị che chắn, bụi bẩn, lệch tia, rung động, khoảng cách không phù hợp, ánh sáng môi trường, nguồn điện và dây tín hiệu.
Nếu đã vệ sinh, kiểm tra đường tia, xác nhận vị trí lắp đặt ổn định, căn chỉnh đúng theo tài liệu kỹ thuật nhưng thiết bị vẫn không thể duy trì tín hiệu hoặc không vượt qua được bài kiểm tra chức năng, lúc đó mới có cơ sở để kiểm tra sâu hơn phần điện tử hoặc xem xét thay thế.
Một nguyên tắc rất hữu ích trong bảo trì là:
Không thay thiết bị trước khi xác định được tín hiệu bị mất ở đâu.
Nếu tín hiệu không đến được bộ nhận vì có vật cản thì thay beam mới cũng không giải quyết được vấn đề. Nếu beam bị rung do giá đỡ thì căn chỉnh lại nhiều lần cũng chỉ là giải pháp tạm thời. Nếu lỗi nằm ở nguồn hoặc dây tín hiệu thì thay đầu báo hoàn toàn không xử lý được nguyên nhân gốc.
Beam báo cháy bị mất tín hiệu có thể xuất phát từ rất nhiều nguyên nhân và không phải trường hợp nào cũng là lỗi thiết bị. Đặc điểm quan trọng nhất của beam là phụ thuộc vào một đường truyền quang ổn định, vì vậy việc kiểm tra phải bao gồm cả thiết bị, đường tia, kết cấu lắp đặt và điều kiện môi trường.
Trong quá trình xử lý, nên ưu tiên kiểm tra theo thứ tự: Đường tia → vật cản → bụi bẩn → căn chỉnh → giá đỡ → khoảng cách/cấu hình → môi trường → nguồn và dây tín hiệu.
Cách kiểm tra này giúp kỹ thuật viên nhanh chóng xác định nguyên nhân thực tế, hạn chế thay thiết bị không cần thiết và quan trọng hơn là đảm bảo beam sau khi xử lý không chỉ hết lỗi trên tủ mà thực sự hoạt động ổn định trong điều kiện vận hành của công trình.
--------------
Sông Xanh cung cấp beam, đầu báo khói, đầu báo nhiệt, nút nhấn báo cháy, chuông báo cháy, tủ trung tâm và các thiết bị PCCC cho nhà xưởng, nhà máy và công trình.
CÔNG TY TNHH THƯƠNG MẠI XUẤT NHẬP KHẨU SÔNG XANH
Chuyên cung cấp: Van cấp nước ShinYi, Máy bơm Windy, Vật tư PCCC, bình chữa cháy, đầu phun, lăng vòi phun và các thiết bị phục vụ công trình.
-
Hotline: 0988 814 153
-
Email: info@songxanhvietnam.com
-
Địa chỉ: 15 đường 179, Phường Tăng Nhơn Phú, TP. Hồ Chí Minh
