Trong hệ thống cấp nước, phòng cháy chữa cháy, HVAC hoặc đường ống công nghiệp, van xả khí thường là một thiết bị nhỏ và dễ bị xem nhẹ. Nhiều người chỉ tập trung vào máy bơm, van cổng, van bướm hay van giảm áp mà quên rằng khí tích tụ trong đường ống cũng có thể gây ra nhiều vấn đề trong quá trình vận hành.
Thực tế, không ít sự cố như áp suất dao động, lưu lượng không ổn định, tiếng ồn trên đường ống hoặc hiện tượng va đập thủy lực có thể liên quan đến lượng khí tồn tại trong hệ thống.
Tuy nhiên, việc sử dụng van xả khí cũng thường đi kèm với nhiều nhận định chưa chính xác. Có người cho rằng hệ thống kín thì không có khí. Có người nghĩ chỉ cần lắp một van xả khí ở bất kỳ vị trí nào là đủ. Cũng có trường hợp chọn van xả khí chỉ dựa vào kích thước đường ống.
Vậy van xả khí thực sự có vai trò gì và đâu là những quan niệm sai lầm thường gặp?
VAN XẢ KHÍ LÀ GÌ?
Van xả khí là thiết bị được sử dụng để thoát lượng khí tích tụ trong đường ống hoặc đưa không khí vào đường ống trong một số điều kiện nhất định, tùy theo cấu tạo và chủng loại van. Trong quá trình vận hành, không khí có thể xuất hiện trong hệ thống do nhiều nguyên nhân như:
- Không khí còn tồn tại trong đường ống khi bắt đầu cấp nước.
- Không khí hòa tan trong nước và được giải phóng khi điều kiện áp suất thay đổi.
- Không khí đi vào hệ thống trong quá trình vận hành hoặc bảo trì.
- Hệ thống bị xả nước, tạo ra vùng áp suất thấp.
- Thay đổi lưu lượng hoặc trạng thái hoạt động của máy bơm.
Nếu không được xử lý phù hợp, lượng khí này có thể tập trung tại một số vị trí trong đường ống và tạo thành túi khí. Túi khí có thể làm giảm tiết diện dòng chảy, ảnh hưởng đến lưu lượng và gây ra hiện tượng vận hành không ổn định. Đó là lý do van xả khí cần được tính toán và lựa chọn phù hợp với đặc điểm thực tế của hệ thống.
SAI LẦM SỐ 1: HỆ THỐNG ĐƯỜNG ỐNG KÍN THÌ KHÔNG CẦN VAN XẢ KHÍ
Nhiều người cho rằng khi hệ thống đường ống đã kín và chứa đầy nước thì sẽ không còn không khí bên trong.
Trên thực tế, không khí vẫn có thể xuất hiện trong quá trình:
- Nạp nước vào hệ thống.
- Khởi động hệ thống sau thời gian ngừng hoạt động.
- Thay đổi áp suất.
- Bảo trì hoặc sửa chữa.
- Thay đổi trạng thái hoạt động của máy bơm.
Ngoài ra, trong nước cũng có thể chứa một lượng khí hòa tan. Khi điều kiện áp suất thay đổi, một phần lượng khí này có thể được giải phóng và tích tụ tại các vị trí thích hợp trong đường ống. Đặc biệt, không khí thường có xu hướng tập trung tại các điểm cao của tuyến ống. Vì vậy, một hệ thống kín không đồng nghĩa với việc chắc chắn không có khí.
SAI LẦM SỐ 2: VAN XẢ KHÍ CHỈ CÓ MỘT NHIỆM VỤ LÀ XẢ KHÍ
Thực tế, tùy theo chủng loại và thiết kế, van có thể đảm nhiệm những chức năng khác nhau.Có loại được sử dụng chủ yếu để:
- Xả lượng khí lớn khi nạp đầy đường ống.
- Đưa không khí vào đường ống khi hệ thống xả nước hoặc xuất hiện áp suất âm.
- Xả lượng khí nhỏ tích tụ trong quá trình vận hành.
- Kết hợp nhiều chức năng trong cùng một thiết bị.
Chính vì vậy, không nên hiểu đơn giản rằng tất cả van xả khí đều hoạt động giống nhau.
Ví dụ, một hệ thống có thể cần xử lý lượng không khí lớn khi bắt đầu nạp nước. Trong khi đó, sau khi hệ thống đi vào vận hành ổn định, nhu cầu lại là xả những lượng khí nhỏ tích tụ liên tục. Nếu chọn sai loại van, thiết bị có thể không đáp ứng được yêu cầu vận hành thực tế.
SAI LẦM SỐ 3: CỨ LẮP VAN XẢ KHÍ Ở ĐÂU CŨNG ĐƯỢC
Vị trí lắp đặt có ảnh hưởng rất lớn đến hiệu quả hoạt động của van. Không khí trong đường ống không phân bố đồng đều. Do đặc tính của nó, khí thường có xu hướng di chuyển và tích tụ tại các vị trí cao. Vì vậy, trong quá trình thiết kế hệ thống, van xả khí thường được xem xét tại những vị trí như:
- Điểm cao của tuyến ống.
- Những đoạn thay đổi cao độ.
- Một số vị trí có nguy cơ tích tụ khí.
- Các khu vực có điều kiện vận hành đặc biệt.
Tuy nhiên, không phải cứ thấy điểm cao là lắp van.
Việc xác định vị trí cần căn cứ vào:
- Sơ đồ tuyến ống.
- Cao độ.
- Chiều dòng chảy.
- Lưu lượng vận hành.
- Áp suất.
- Chế độ hoạt động của hệ thống.
- Đặc tính của thiết bị được sử dụng.
Lắp đúng loại nhưng sai vị trí vẫn có thể khiến van không phát huy hiệu quả như mong muốn.
SAI LẦM SỐ 4: VAN XẢ KHÍ CÀNG LỚN CÀNG TỐT
Nhiều người có suy nghĩ rằng chọn van có kích thước lớn hơn sẽ giúp xả khí nhanh hơn và an toàn hơn. Tuy nhiên, việc lựa chọn van không nên chỉ dựa vào đường kính. Khả năng xả khí của van còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như:
- Lượng khí cần xử lý.
- Áp suất trong hệ thống.
- Điều kiện vận hành.
- Kích thước và cấu tạo của van.
- Yêu cầu xả khí lớn hay nhỏ.
- Vị trí lắp đặt.
Một van quá lớn hoặc lựa chọn không phù hợp có thể gây khó khăn trong việc kiểm soát quá trình vận hành. Ngược lại, van có khả năng xả khí không đủ cũng có thể khiến khí tích tụ trong đường ống. Do đó, kích thước đường ống không phải là yếu tố duy nhất để quyết định loại van xả khí cần sử dụng.
SAI LẦM SỐ 5: VAN XẢ KHÍ KHÔNG ẢNH HƯỞNG ĐẾN HIỆN TƯỢNG VA ĐẬP THỦY LỰC
Va đập thủy lực là hiện tượng áp suất thay đổi đột ngột trong hệ thống đường ống. Đây là vấn đề có thể gây tiếng ồn, rung động và tạo áp lực bất thường lên các thiết bị. Không khí trong đường ống có thể ảnh hưởng đến quá trình này theo nhiều cách.
Đặc biệt, trong quá trình xả nước hoặc thay đổi trạng thái vận hành, nếu không khí được đưa vào hoặc thoát ra không phù hợp, điều kiện áp suất trong đường ống có thể thay đổi nhanh.
Một số trường hợp, khi lượng khí tích tụ bị nén và sau đó di chuyển hoặc bị đẩy đi đột ngột, hệ thống có thể xảy ra hiện tượng áp suất dao động mạnh.
Điều này không có nghĩa rằng chỉ cần lắp van xả khí là có thể giải quyết toàn bộ vấn đề va đập thủy lực.
Thực tế, việc kiểm soát hiện tượng này cần xem xét tổng thể:
- Máy bơm.
- Tốc độ thay đổi lưu lượng.
- Thời gian đóng mở van.
- Áp suất hệ thống.
- Tuyến đường ống.
- Thiết bị bảo vệ.
- Điều kiện xả và nạp khí.
Van xả khí chỉ là một phần trong giải pháp thiết kế và vận hành hệ thống.
SAI LẦM SỐ 6: VAN XẢ KHÍ LẮP XONG LÀ KHÔNG CẦN KIỂM TRA
Giống như nhiều thiết bị cơ khí khác, van xả khí cũng có thể cần được kiểm tra và bảo trì. Trong quá trình vận hành, một số vấn đề có thể xảy ra như:
- Cặn bẩn bám vào bộ phận bên trong.
- Phao bị kẹt.
- Gioăng bị lão hóa.
- Van bị rò rỉ.
- Cơ cấu đóng mở hoạt động không ổn định.
Nếu van bị kẹt ở trạng thái không phù hợp, chức năng xả hoặc nạp khí có thể bị ảnh hưởng.
Do đó, hệ thống cần có kế hoạch kiểm tra định kỳ, đặc biệt đối với những công trình hoạt động liên tục hoặc có yêu cầu cao về độ ổn định.
Một số nội dung cần kiểm tra có thể bao gồm:
- Tình trạng rò rỉ.
- Khả năng đóng mở.
- Tình trạng cặn bẩn.
- Bộ phận phao và cơ cấu bên trong.
- Gioăng và các vị trí làm kín.
CẦN KIỂM TRA GÌ KHI CHỌN VAN XẢ KHÍ?
Trước khi lựa chọn van xả khí, nên xác định một số thông tin cơ bản sau:
- Đường kính đường ống: Xác định kích thước tuyến ống và vị trí dự kiến lắp đặt.
- Áp suất làm việc: Van cần phù hợp với điều kiện áp suất thực tế của hệ thống.
- Loại hệ thống: Hệ thống cấp nước, tưới tiêu, HVAC, PCCC hoặc công nghiệp có thể có điều kiện vận hành khác nhau.
- Lưu lượng và chế độ vận hành: Cần xác định hệ thống hoạt động liên tục hay theo chu kỳ, có thay đổi lưu lượng thường xuyên hay không.
- Lượng khí cần xử lý: Đây là yếu tố quan trọng để xác định yêu cầu về khả năng xả hoặc nạp khí.
- Vị trí lắp đặt: Cần xem xét cao độ tuyến ống và nguy cơ hình thành túi khí.
- Điều kiện bảo trì: Van cần được bố trí tại vị trí có thể kiểm tra, tháo lắp và bảo trì khi cần thiết.
Van xả khí có thể là một thiết bị nhỏ trong hệ thống đường ống, nhưng vai trò của nó không hề nhỏ.Việc lựa chọn đúng chủng loại ngay từ đầu sẽ giúp hệ thống vận hành ổn định hơn, hạn chế tình trạng tích tụ khí và thuận tiện hơn trong quá trình bảo trì.
Nếu bạn đang cần lựa chọn van xả khí cho hệ thống cấp nước, PCCC hoặc công trình công nghiệp, Sông Xanh có thể hỗ trợ tư vấn chủng loại và kích thước phù hợp với điều kiện vận hành thực tế.
CÔNG TY TNHH THƯƠNG MẠI XUẤT NHẬP KHẨU SÔNG XANH
Chuyên cung cấp: Van cấp nước ShinYi, Máy bơm Windy, Vật tư PCCC, bình chữa cháy, đầu phun, lăng vòi phun và các thiết bị phục vụ công trình.
- Hotline: 0988 814 153 - 0971 037 040
- Email: info@songxanhvietnam.com
- Địa chỉ: 15 đường 179, Phường Tăng Nhơn Phú, TP. Hồ Chí Minh
