Khi thiết kế hệ thống báo cháy, nhiều người thường quan tâm đến diện tích phòng, số lượng đầu báo hoặc khoảng cách giữa các thiết bị. Tuy nhiên, chiều cao trần cũng là một yếu tố rất quan trọng nhưng lại dễ bị bỏ qua.
Một câu hỏi mà kỹ thuật thường gặp là: Trần cao bao nhiêu mét thì không nên dùng đầu báo điểm?
Câu trả lời không đơn giản là cứ trần cao trên một con số nhất định thì phải bỏ hoàn toàn đầu báo điểm. Việc lựa chọn còn phụ thuộc vào loại đầu báo, đặc điểm không gian, luồng không khí, nhiệt độ, cấu trúc mái và nguy cơ xảy ra hiện tượng phân tầng khói.
Tuy nhiên, với những không gian có trần ngày càng cao, đặc biệt là nhà xưởng, kho hàng, trung tâm logistics hoặc khu vực sản xuất, đầu báo điểm có thể không còn là giải pháp tối ưu nếu chỉ bố trí theo cách thông thường.
>> NHÀ XƯỞNG, KHO HÀNG CÓ NÊN DÙNG ĐẦU BÁO BEAM?
VÌ SAO TRẦN CÀNG CAO THÌ ĐẦU BÁO ĐIỂM CÀNG KHÓ PHÁT HIỆN CHÁY?
Đầu báo khói điểm được lắp tại một vị trí cố định trên trần. Khi xảy ra cháy, khói nóng sẽ có xu hướng bốc lên phía trên và di chuyển đến khu vực đầu báo.
Ở một căn phòng có trần cao khoảng 3–5 mét, quãng đường từ nguồn cháy đến đầu báo không quá xa. Nếu điều kiện môi trường bình thường, khói có thể nhanh chóng tập trung tại khu vực gần trần và kích hoạt đầu báo.
Nhưng khi chiều cao tăng lên, quá trình này trở nên phức tạp hơn.
Khoảng cách từ nguồn cháy đến đầu báo tăng lên
Hãy hình dung một đám cháy nhỏ bắt đầu từ một pallet hàng trong kho.
- Nếu trần cao 4 mét, khói chỉ cần di chuyển khoảng vài mét để tiếp cận đầu báo.
- Nếu trần cao 10–12 mét, khói phải di chuyển xa hơn rất nhiều.
- Trong quá trình đó, khói có thể nguội dần, bị pha loãng hoặc bị ảnh hưởng bởi hệ thống thông gió.
Điều này có thể làm thời gian phát hiện cháy kéo dài hơn so với không gian có trần thấp.
Có thể xảy ra hiện tượng phân tầng khói
Trong một số điều kiện, khói nóng bốc lên nhưng không tiếp tục di chuyển đến sát trần. Khi gặp lớp không khí có nhiệt độ khác biệt, luồng khói có thể bị trải ngang và tạo thành một lớp ở độ cao thấp hơn.
Đây là một trong những lý do khiến việc chỉ lắp đầu báo trên trần cao không phải lúc nào cũng đảm bảo khả năng phát hiện tối ưu.
Các hướng dẫn quốc tế về thiết kế hệ thống phát hiện cháy cũng đặc biệt lưu ý đến ảnh hưởng của chiều cao trần và hiện tượng phân tầng khi bố trí đầu báo trong không gian cao. Một số nghiên cứu của Fire Protection Research Foundation cho thấy khi chiều cao không gian tăng lên, việc bố trí đầu báo cần được xem xét kỹ hơn thay vì áp dụng cùng một cách bố trí cho mọi độ cao.
Khói có thể bị ảnh hưởng bởi quạt, cửa gió và hệ thống thông gió
Đây là tình huống rất phổ biến trong nhà xưởng.
Ví dụ, một kho hàng cao 9 mét có nhiều quạt thông gió công nghiệp. Khi xảy ra cháy nhỏ, khói không bốc thẳng lên phía đầu báo mà bị luồng gió đẩy sang khu vực khác.
Nếu chỉ tính toán vị trí đầu báo dựa trên diện tích mặt bằng mà không đánh giá luồng không khí, khả năng phát hiện cháy có thể bị ảnh hưởng.
VẬY TRẦN CAO BAO NHIÊU MÉT THÌ CẦN CÂN NHẮC LẠI ĐẦU BÁO ĐIỂM?
Không nên áp dụng một con số duy nhất cho mọi công trình. Tuy nhiên, có thể chia để dễ hình dung như sau.
Trần dưới khoảng 6 mét: đầu báo điểm thường là lựa chọn quen thuộc
Đối với văn phòng, cửa hàng, phòng làm việc, khu vực dịch vụ hoặc nhiều công trình dân dụng có chiều cao trần không quá lớn, đầu báo điểm thường dễ triển khai và bảo trì.
Lúc này, việc lựa chọn chủ yếu phụ thuộc vào môi trường:
- Khu vực sạch, ít bụi, ít hơi nước có thể phù hợp với đầu báo khói.
- Khu vực có nhiệt độ cao, hơi nước hoặc khói sinh hoạt thường xuyên cần xem xét loại đầu báo phù hợp hơn.
Ví dụ, trong một tòa nhà văn phòng cao 3,5 mét, khu vực làm việc có thể sử dụng đầu báo khói. Nhưng phòng đặt máy móc có nhiệt độ cao lại không nên lựa chọn hoàn toàn theo công năng của cả tòa nhà.
Trần từ khoảng 6–10 mét: cần đánh giá kỹ điều kiện thực tế
Đây là khoảng chiều cao không nên lựa chọn thiết bị chỉ dựa vào thói quen.
Một kho hàng cao 8 mét và một showroom cao 8 mét có thể cần cách bố trí hoàn toàn khác nhau.
Ví dụ thực tế
Kho A có chiều cao 8 mét, chứa thùng carton, hàng hóa đóng kiện và ít bụi. Trong trường hợp này, đầu báo khói điểm vẫn có thể là một phương án cần được xem xét trong thiết kế tổng thể.
Trong khi đó Xưởng B cũng cao 8 mét nhưng có:
- Máy móc hoạt động liên tục
- Nhiệt độ cao
- Bụi trong quá trình sản xuất
- Quạt hút công suất lớn
Nếu vẫn sử dụng cách bố trí đầu báo giống kho A thì chưa chắc đã phù hợp. Điểm quan trọng ở đây là chiều cao trần chỉ là một yếu tố, không phải yếu tố duy nhất.
Khi trần từ khoảng 10–12 mét trở lên: không nên mặc định dùng đầu báo điểm theo cách thông thường
Với không gian cao, việc sử dụng đầu báo điểm cần được tính toán kỹ hơn về:
- Khả năng khói đi đến vị trí đầu báo
- Nguy cơ phân tầng khói
- Khoảng cách và mật độ bố trí
- Luồng gió trong công trình
- Cấu trúc mái và dầm
- Điều kiện tiếp cận để kiểm tra, bảo trì
Nhiều hướng dẫn thiết kế quốc tế sử dụng giới hạn tham khảo khoảng 10,5 mét đối với đầu báo khói điểm trong điều kiện thông thường, trong khi các không gian cao hơn cần được đánh giá kỹ hơn theo loại đầu báo và điều kiện thiết kế. Một số hướng dẫn cũng cho phép phạm vi cao hơn trong những điều kiện cụ thể, nhưng không có nghĩa là cứ tăng chiều cao là giữ nguyên cách bố trí đầu báo.
Vì vậy, với nhà xưởng hoặc kho hàng có trần cao khoảng 12 mét, câu hỏi không nên chỉ là:
“Có dùng được đầu báo khói điểm không?” Mà nên là: “Loại đầu báo nào giúp phát hiện cháy phù hợp nhất với chiều cao, môi trường và đặc điểm vận hành của công trình?”
KHI NÀO NÊN CÂN NHẮC ĐẦU BÁO BEAM THAY VÌ ĐẦU BÁO ĐIỂM?
Đầu báo Beam thường được cân nhắc cho các không gian:
- Nhà xưởng có trần cao
- Kho hàng diện tích lớn
- Nhà thi đấu
- Sảnh lớn
- Không gian thông tầng
- Công trình khó tiếp cận trần để bảo trì
Khác với đầu báo điểm chỉ giám sát tại một vị trí, đầu báo Beam hoạt động dựa trên việc giám sát chùm tia giữa các vị trí lắp đặt. Với không gian rộng và cao, giải pháp này có thể giúp giảm số lượng thiết bị cần bố trí trên trần. Tuy nhiên, trần cao không đồng nghĩa với việc cứ dùng Beam là đúng.
Ví dụ, một kho cao 15 mét nhưng có nhiều kệ hàng sát trần, nhiều dầm hoặc vật cản lớn thì việc bố trí vẫn phải khảo sát thực tế.
Các hướng dẫn quốc tế cũng cho thấy đầu báo Beam thường được áp dụng cho không gian cao hơn so với đầu báo khói điểm, nhưng việc lựa chọn vẫn phụ thuộc vào loại thiết bị, độ nhạy, nguy cơ phân tầng và yêu cầu thiết kế cụ thể.
ĐỪNG CHỈ NHÌN VÀO CHIỀU CAO TRẦN ĐỂ CHỌN ĐẦU BÁO
Trong thực tế, chúng tôi thường khuyên khách hàng kiểm tra ít nhất 5 yếu tố trước khi lựa chọn.
1. Chiều cao thực tế từ sàn đến trần
Không chỉ đo chiều cao tổng thể của công trình.
Ví dụ, nhà xưởng cao 12 mét nhưng bên dưới có hệ thống trần kỹ thuật hoặc kết cấu mái làm giảm chiều cao khu vực lắp đầu báo thì cách bố trí có thể thay đổi.
2. Công trình đang sử dụng để làm gì?
Một tòa nhà có thể có nhiều khu vực khác nhau:
- Văn phòng
- Kho nguyên liệu
- Khu sản xuất
- Phòng máy
- Phòng điện
- Khu vực đóng gói
Không nên dùng một loại đầu báo cho toàn bộ công trình chỉ vì chúng nằm trong cùng một nhà xưởng.
3. Môi trường có bụi, hơi nước hoặc nhiệt độ cao không?
Đầu báo khói có thể phù hợp với khu vực sạch và cần phát hiện khói sớm.
Nhưng nếu khu vực thường xuyên có:
- Bụi
- Hơi nước
- Khói sản xuất
- Nhiệt độ môi trường cao
thì cần đánh giá kỹ nguy cơ báo giả và lựa chọn loại đầu báo phù hợp.
>> MÔI TRƯỜNG NHIỀU BỤI, HƠI NƯỚC CÓ ẢNH HƯỞNG ĐẾN ĐẦU BÁO CHÁY KHÔNG?
4. Có quạt hoặc hệ thống thông gió mạnh không?
Luồng gió có thể làm thay đổi hướng di chuyển của khói.
Một đầu báo được đặt đúng khoảng cách trên bản vẽ nhưng lại nằm ngay gần cửa gió có thể không hoạt động hiệu quả như mong muốn.
5. Có thể bảo trì đầu báo dễ dàng không?
Đây là vấn đề rất thực tế.
Một nhà xưởng cao 14 mét lắp hàng chục đầu báo điểm trên trần. Sau một thời gian sử dụng, việc kiểm tra và bảo trì từng đầu báo có thể đòi hỏi xe nâng hoặc thiết bị hỗ trợ.
Chi phí vận hành lâu dài đôi khi cần được tính ngay từ giai đoạn lựa chọn giải pháp.
Ví dụ: cùng một nhà xưởng nhưng không nên chọn một loại đầu báo cho tất cả
Giả sử một nhà xưởng rộng 2.000 m², cao 10 mét, gồm 3 khu vực.
Khu vực 1: Văn phòng điều hành
Không gian sạch, có trần thấp hơn.
Có thể cân nhắc đầu báo khói GST DC-9102E kèm đế DB-01 để phát hiện dấu hiệu cháy từ giai đoạn có khói.
Khu vực 2: Khu sản xuất có nhiệt độ cao
Tại đây, việc lựa chọn đầu báo cần xem xét nhiệt độ và điều kiện vận hành thực tế.
Tùy đặc điểm khu vực, đầu báo nhiệt GST DC-9103E kèm đế DB-01 có thể là một phương án phù hợp hơn đầu báo khói.
Khu vực 3: Kho chứa hàng có trần cao
Nếu không gian rộng, cao và khó tiếp cận, cần đánh giá liệu đầu báo điểm có còn là phương án tối ưu hay nên chuyển sang giải pháp phát hiện phù hợp hơn cho không gian cao.
Điểm quan trọng là: không phải cứ một công trình là dùng một loại đầu báo cho toàn bộ các khu vực.
NẾU VẪN SỬ DỤNG ĐẦU BÁO ĐIỂM, NÊN CHỌN HỆ THỐNG NHƯ THẾ NÀO?
Đối với các công trình có quy mô nhỏ và vừa, hệ thống báo cháy thường vẫn là một lựa chọn được nhiều đơn vị thi công cân nhắc.
Sông Xanh hiện có sẵn các thiết bị GST để xây dựng hệ thống đồng bộ, bao gồm:
- Đầu báo khói GST DC-9102E + đế DB-01
- Đầu báo nhiệt GST DC-9103E + đế DB-01
- Nút ấn báo cháy GST DC-9204E
- Đèn báo cháy GST C-9314P
- Trung tâm báo cháy GST-108A 8 kênh
- Trung tâm báo cháy GST116A 16 kênh
Việc lựa chọn tủ 8 kênh hay 16 kênh không nên chỉ dựa vào diện tích công trình. Cần xem xét cách chia khu vực báo cháy, số lượng khu vực cần giám sát và khả năng mở rộng sau này.
Ví dụ, một công trình hiện tại chỉ sử dụng 7 khu vực báo cháy có thể phù hợp với tủ 8 kênh. Nhưng nếu dự kiến mở rộng thêm kho hoặc xây thêm khu vực sản xuất, phương án tủ 16 kênh có thể giúp chủ động hơn.
Kết luận: không có một mốc chiều cao duy nhất cho mọi công trình
Vậy trần cao bao nhiêu mét thì không nên dùng đầu báo điểm?
Nếu trần cao ở mức thấp đến trung bình, đầu báo điểm vẫn là giải pháp phổ biến khi được lựa chọn và bố trí phù hợp. Khi chiều cao tăng lên, đặc biệt với các không gian từ khoảng 10–12 mét trở lên, không nên tiếp tục áp dụng cách bố trí đầu báo điểm một cách máy móc.
Lúc này cần đánh giá thêm:
- Khói có khả năng di chuyển đến vị trí đầu báo hay không?
- Có nguy cơ phân tầng khói không?
- Công trình có quạt và luồng gió mạnh không?
- Trần có dầm, mái dốc hoặc vật cản không?
- Việc bảo trì đầu báo có thuận tiện không?
- Có cần xem xét giải pháp phát hiện khác cho không gian cao không?
Nếu bạn đang tìm mua thiết bị cho hệ thống báo cháy cho nhà xưởng, kho hàng hoặc công trình có trần cao, Sông Xanh hàng sẵn để cung cấp, từ đầu báo khói GST DC-9102E, đầu báo nhiệt GST DC-9103E đến tủ trung tâm GST-108A 8 kênh và GST116A 16 kênh.
Liên hệ ngay để được hỗ trợ:
CÔNG TY TNHH THƯƠNG MẠI XUẤT NHẬP KHẨU SÔNG XANH
Chuyên cung cấp: Van cấp nước ShinYi, Máy bơm Windy, Vật tư PCCC, bình chữa cháy, đầu phun, lăng vòi phun và các thiết bị phục vụ công trình.
- Hotline: 0988 814 153 - 0971 037 040
- Email: info@songxanhvietnam.com
- Địa chỉ: 15 đường 179, Phường Tăng Nhơn Phú, TP. Hồ Chí Minh
