Van phao là thiết bị được sử dụng rất phổ biến trong hệ thống cấp nước, bồn chứa, bể mái, bể ngầm, nhà máy, công trình dân dụng và công nghiệp. Nhiệm vụ chính của van phao là tự động đóng, mở dòng nước dựa theo mực nước trong bồn hoặc bể chứa. Khi nước xuống thấp, phao hạ xuống và van mở để cấp nước vào. Khi nước dâng đến mức cài đặt, phao nổi lên và tác động để van đóng lại.
Tuy nhiên, trong quá trình lắp đặt và sử dụng thực tế, tình trạng van phao bị đóng không kín xảy ra khá thường xuyên. Biểu hiện dễ nhận thấy là nước vẫn tiếp tục rỉ qua van dù bồn đã đầy, nước tràn qua ống xả tràn, máy bơm đóng ngắt liên tục hoặc khu vực quanh bồn luôn bị ẩm ướt.
Dưới góc nhìn của thợ kỹ thuật lắp đặt van, lỗi này không chỉ đến từ bản thân van phao mà còn có thể liên quan đến áp lực nước, cách lắp đặt, chất lượng nước, đường ống và quá trình sử dụng lâu ngày. Nếu không kiểm tra đúng nguyên nhân, việc xử lý có thể chỉ mang tính tạm thời và lỗi rò nước sẽ tiếp tục lặp lại.
VAN PHAO ĐÓNG KHÔNG KÍN LÀ GÌ?
Van phao đóng không kín là tình trạng van đã ở trạng thái đóng nhưng nước vẫn tiếp tục chảy qua thân van. Lượng nước rò có thể rất nhỏ, chỉ nhỏ giọt hoặc chảy thành tia nhẹ. Nhưng cũng có trường hợp nước chảy liên tục, khiến bồn chứa bị đầy quá mức và tràn ra ngoài.
Nhiều người cho rằng chỉ cần phao nổi lên là van sẽ tự động khóa nước hoàn toàn. Trên thực tế, để van đóng kín, các bộ phận như quả phao, cần phao, trục van, đĩa van, gioăng làm kín và đế van phải hoạt động đồng bộ. Chỉ cần một chi tiết bị kẹt, mòn, lệch hoặc lắp sai vị trí, van sẽ không thể đóng kín như ban đầu.
1. CẶN BẨN, RÁC HOẶC DỊ VẬT KẸT TRONG ĐẾ VAN
Đây là nguyên nhân rất thường gặp khi kiểm tra hệ thống bồn nước và cụm van phao tại công trình. Trong nước cấp luôn có thể lẫn cát, rỉ sét, cặn đường ống, mạt kim loại hoặc rác nhỏ. Khi các dị vật này đi vào bên trong van phao, chúng có thể mắc kẹt ở vị trí đế van hoặc bề mặt làm kín.
Khi phao nâng lên để đóng van, đĩa van không thể ép sát hoàn toàn vào đế van vì bị cặn chặn lại. Kết quả là nước vẫn còn khe hở để rò rỉ qua. Ban đầu có thể chỉ là dòng nước nhỏ, nhưng nếu để lâu, dòng chảy này sẽ làm mòn thêm bề mặt làm kín và khiến van ngày càng rò rỉ nặng hơn.
Dấu hiệu nhận biết thường là van lúc đóng kín, lúc không, nước chảy yếu nhưng liên tục hoặc sau khi gõ nhẹ vào thân van thì nước ngưng rò rỉ trong thời gian ngắn rồi lại bị rò rỉ. Với trường hợp này, cần khóa nước, tháo van ra vệ sinh bên trong, làm sạch đế van và kiểm tra lại gioăng làm kín. Nếu hệ thống nước nhiều cặn, nên lắp thêm lọc Y phía trước để hạn chế rác đi vào van.
2. GIOĂNG CAO SU HOẶC ĐĨA LÀM KÍN BỊ MÒN
Van phao sau một thời gian sử dụng sẽ bị lão hóa ở phần gioăng cao su, ron làm kín hoặc đĩa van. Đây là bộ phận trực tiếp tiếp xúc với nước và chịu lực đóng mở liên tục. Khi gioăng còn tốt, bề mặt mềm và đàn hồi, nó có thể ép sát vào đế van để ngăn nước. Nhưng khi gioăng bị chai cứng, nứt, mòn mép hoặc biến dạng, van sẽ không còn khả năng đóng kín.
Lỗi này thường gặp ở những hệ thống hoạt động nhiều, áp lực nước cao hoặc nước có nhiều tạp chất. Có những van nhìn bên ngoài vẫn còn khá mới, cần phao vẫn nâng hạ bình thường, nhưng bên trong gioăng đã bị lõm một đường do ép lâu ngày. Khi đó dù phao đã nổi hết mức, nước vẫn lọt qua khe hở nhỏ trên bề mặt gioăng.
Cách xử lý là tháo van kiểm tra trực tiếp phần gioăng. Nếu gioăng chỉ bám bẩn thì có thể vệ sinh. Nếu gioăng đã chai, mòn, rách hoặc biến dạng thì nên thay gioăng mới. Với một số dòng van phao nhỏ, nếu chi phí sửa chữa không đáng kể so với giá van mới, thay mới toàn bộ van sẽ nhanh và ổn định hơn.
3. CẦN PHAO BỊ CONG, LỆCH HOẶC CHỈNH SAI GÓC
Cần phao có nhiệm vụ truyền lực từ quả phao đến cơ cấu đóng mở van. Nếu cần phao bị cong, lỏng, lệch góc hoặc điều chỉnh sai, lực đóng sẽ không đủ mạnh để ép van kín hoàn toàn. Đây là lỗi hay gặp sau khi lắp đặt, sửa chữa hoặc khi người dùng tự bẻ cần phao để chỉnh mực nước.
Trong thực tế, nhiều bồn nước đặt ở vị trí chật, khi lắp phao, người thợ phải xoay cần phao để tránh thành bồn, ống cấp hoặc nắp bồn. Nếu chỉnh không đúng, phao có thể nổi lên nhưng không tạo đủ hành trình đóng van. Nhìn bằng mắt thường, tưởng van đã đóng, nhưng thực chất đĩa van chỉ mới khép một phần.
Dấu hiệu dễ nhận biết là khi dùng tay nâng cần phao cao hơn thì nước ngưng chảy, nhưng khi thả theo vị trí phao tự nhiên thì nước lại rò. Trường hợp này cần chỉnh lại góc cần phao, siết lại các khớp nối và đảm bảo phao có đủ không gian để di chuyển tự do từ vị trí mở đến vị trí đóng.
4. QUẢ PHAO BỊ VÔ NƯỚC, NỨT HOẶC KHÔNG CÒN ĐỦ LỰC NỔI
Quả phao là bộ phận tưởng đơn giản nhưng lại ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng đóng kín của van. Nếu quả phao bị nứt, thủng hoặc vô nước bên trong, lực nổi sẽ giảm. Khi nước trong bồn dâng lên, phao không nổi đủ mạnh để kéo cần đóng van hoàn toàn. Lúc này van có thể đóng lưng chừng và gây rò nước liên tục.
Lỗi này thường xảy ra với phao nhựa dùng lâu ngày ngoài trời, chịu nắng nóng, va đập hoặc môi trường nước không ổn định. Một số trường hợp phao bị kẹt vào thành bồn, dây điện, đường ống hoặc vật cản bên trong bể, khiến phao không thể nổi đúng hành trình.
Khi kiểm tra, có thể tháo quả phao ra lắc thử. Nếu bên trong có tiếng nước, phao đã bị vô nước và cần thay mới. Đồng thời cần kiểm tra vị trí lắp đặt để đảm bảo phao không bị cấn vào thành bồn hoặc các phụ kiện xung quanh.
5. ÁP LỰC NƯỚC QUÁ CAO SO VỚI KHẢ NĂNG CỦA VAN
Không phải van phao nào cũng chịu được mọi mức áp lực. Mỗi loại van đều có giới hạn áp lực làm việc riêng. Nếu áp lực nước đầu vào quá cao, lực nước đẩy qua van lớn hơn lực đóng của cơ cấu phao, van sẽ rất khó đóng kín. Có trường hợp van mới lắp vẫn bị rò, không phải do van hư mà do chọn sai loại van so với áp lực hệ thống.
Lỗi này thường gặp ở các công trình dùng bơm tăng áp, bồn đặt thấp hơn đường cấp áp lực cao hoặc hệ thống cấp nước công nghiệp. Khi áp lực dao động mạnh, van phao cũng dễ bị rung, đóng mở không ổn định và nhanh mòn gioăng.
Cách xử lý là kiểm tra áp lực thực tế bằng đồng hồ áp. Nếu áp lực cao hơn khuyến nghị của van, cần chọn van phao có cấp áp phù hợp hơn hoặc lắp thêm van giảm áp trước cụm van phao. Với hệ thống công trình, không nên chọn van chỉ dựa vào kích thước DN mà phải xem cả áp lực làm việc, lưu lượng và điều kiện vận hành.
6. LẮP VAN SAI CHIỀU HOẶC SAI TƯ THẾ LÀM VIỆC
Một lỗi khá cơ bản nhưng vẫn gặp ngoài công trình là lắp van sai chiều dòng chảy hoặc lắp ở tư thế không phù hợp. Trên thân van phao thường có mũi tên chỉ hướng nước vào – ra. Nếu lắp ngược chiều, van có thể vẫn có nước chảy qua nhưng cơ cấu đóng mở sẽ hoạt động không đúng, dẫn đến đóng không kín hoặc đóng mở bất thường.
Ngoài ra, một số loại van phao yêu cầu vị trí lắp đặt ổn định, cần phao phải có khoảng trống để nâng hạ. Nếu lắp sát thành bồn, sát nắp bồn hoặc bị vướng đường ống, phao sẽ không hoạt động hết hành trình. Khi đó van không thể khóa nước hoàn toàn dù các bộ phận bên trong chưa hư.
Vì vậy, khi lắp van phao cần chú ý đúng chiều dòng chảy, đúng tư thế, đúng khoảng cách thao tác và có không gian để bảo trì sau này.
7. ĐẾ VAN BỊ XƯỚC, RỖ HOẶC ĂN MÒN
Đế van là nơi tiếp xúc với gioăng để tạo độ kín. Nếu bề mặt đế van bị xước, rỗ, mòn hoặc ăn mòn do nước có tạp chất, van sẽ rất khó đóng kín. Lỗi này thường gặp ở van đã sử dụng lâu năm hoặc hệ thống có nước nhiều cặn, nước giếng, nước nhiễm phèn, nhiễm mặn nhẹ.
Khi đế van bị hư, việc thay gioăng mới đôi khi vẫn không giải quyết triệt để vì bề mặt tiếp xúc không còn phẳng. Nếu vết xước nhẹ, có thể vệ sinh và xử lý tạm. Nhưng nếu đế van đã rỗ sâu hoặc mòn nhiều, nên thay van mới để đảm bảo độ kín và tránh rò rỉ tái diễn.
8. CHỌN SAI KÍCH THƯỚC VAN SO VỚI LƯU LƯỢNG CẤP NƯỚC
Nhiều người chỉ chọn van phao theo đường ống có sẵn, ví dụ ống DN50 thì chọn van DN50. Tuy nhiên, nếu lưu lượng cấp quá lớn, áp lực cao hoặc bồn có yêu cầu cấp nước nhanh, van phao nhỏ hoặc không đúng chủng loại có thể hoạt động quá tải. Khi đóng mở liên tục trong điều kiện dòng chảy mạnh, gioăng và cơ cấu bên trong sẽ nhanh xuống cấp.
Ngược lại, nếu chọn van quá lớn so với nhu cầu, lực đóng mở có thể không ổn định ở một số điều kiện vận hành. Vì vậy, khi chọn van phao cho công trình, cần xem xét đồng thời kích thước đường ống, lưu lượng cấp, áp lực nước, dung tích bồn và tần suất hoạt động.
>> XEM THÊM: HƯỚNG DẪN CHỌN VAN PHAO ĐÚNG THEO TỪNG BỂ NƯỚC
CÁCH KIỂM TRA NHANH KHI VAN PHAO BỊ ĐÓNG KHÔNG KÍN
Khi gặp tình trạng van phao không ngắt nước, có thể kiểm tra theo thứ tự từ ngoài vào trong.
- Đầu tiên, quan sát xem phao có bị kẹt, cấn thành bồn hoặc vướng vật cản không. Sau đó dùng tay nâng cần phao lên cao hơn vị trí bình thường. Nếu nước ngưng chảy, khả năng cao là cần phao chỉnh sai, phao yếu hoặc hành trình đóng chưa đủ.
- Tiếp theo, khóa nước và tháo van để kiểm tra bên trong. Cần quan sát kỹ gioăng cao su, đế van, đĩa van và các vị trí có thể bám cặn. Nếu thấy cát, rỉ sét hoặc rác nhỏ, cần vệ sinh sạch rồi lắp lại thử. Nếu gioăng đã chai cứng, nứt, mòn hoặc biến dạng thì nên thay mới.
- Cuối cùng, kiểm tra áp lực nước đầu vào. Nếu hệ thống có bơm tăng áp hoặc áp lực đường ống quá mạnh, cần cân nhắc dùng van phao chịu áp tốt hơn hoặc lắp thêm van giảm áp để bảo vệ thiết bị.
KHI NÀO NÊN THAY VAN PHAO MỚI?
- Không phải trường hợp nào cũng nên cố sửa van phao. Nếu van chỉ bị cặn bẩn hoặc lệch cần phao, có thể vệ sinh và chỉnh lại. Nhưng nếu van đã dùng lâu năm, gioăng chai cứng, đế van rỗ, thân van ăn mòn hoặc đã sửa nhiều lần vẫn rò, nên thay van mới.
- Với hệ thống dân dụng, thay van mới giúp tiết kiệm thời gian và hạn chế rò nước tái diễn. Với hệ thống công trình, nhà máy, bể nước lớn hoặc hệ thống cấp nước có yêu cầu ổn định, việc thay đúng loại van phao chất lượng tốt sẽ giúp giảm chi phí bảo trì về lâu dài.
- Van phao bị đóng không kín có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân như cặn bẩn kẹt trong đế van, gioăng cao su bị mòn, cần phao chỉnh sai, quả phao bị vô nước, áp lực nước quá cao, lắp sai chiều hoặc chọn sai loại van. Muốn xử lý đúng, không nên chỉ nhìn bên ngoài mà cần kiểm tra cả cơ cấu đóng mở, bề mặt làm kín và điều kiện vận hành thực tế của hệ thống.
Dưới góc độ thợ kỹ thuật, người dùng nên vệ sinh định kỳ van phao, lắp lọc rác nếu nguồn nước nhiều cặn, chọn van đúng áp lực – đúng kích thước và kiểm tra lại vị trí lắp đặt sau một thời gian sử dụng. Một van phao nhỏ nhưng nếu hoạt động không ổn định có thể gây tràn nước, hao điện, hư bơm và ảnh hưởng đến cả hệ thống cấp nước.
Đối với công trình dân dụng, nhà máy hoặc hệ thống bể chứa có yêu cầu vận hành ổn định, việc chọn đúng loại van phao ngay từ đầu sẽ giúp hạn chế rò rỉ, giảm chi phí bảo trì và đảm bảo hệ thống cấp nước hoạt động an toàn, hiệu quả hơn.
CẦN MUA VAN PHAO CHO BỒN NƯỚC, BỂ CHỨA LIÊN HỆ SÔNG XANH
Nếu hệ thống của bạn thường xuyên gặp tình trạng van phao đóng không kín, nước tràn bồn, van nhanh hư hoặc chưa biết nên chọn loại van nào cho đúng áp lực và lưu lượng, hãy liên hệ Công ty TNHH Thương mại XNK Sông Xanh để được tư vấn.
Sông Xanh cung cấp các dòng van phao dùng cho hệ thống cấp nước, bồn chứa, bể mái, bể ngầm và công trình dân dụng – công nghiệp. Tùy theo nhu cầu sử dụng thực tế, khách hàng có thể được tư vấn chọn đúng kích thước van, đúng cấp áp, đúng kiểu kết nối và phù hợp với điều kiện vận hành của hệ thống.
Với kinh nghiệm cung cấp van công nghiệp, vật tư ngành nước và thiết bị PCCC cho nhiều công trình, Sông Xanh không chỉ hỗ trợ khách hàng chọn sản phẩm phù hợp mà còn tư vấn thêm các phụ kiện đi kèm như lọc rác, van khóa, đồng hồ áp, van giảm áp hoặc các thiết bị cần thiết để hệ thống vận hành ổn định hơn.
Ngoài van phao, Sông Xanh còn cung cấp nhiều dòng van công nghiệp và vật tư ngành nước phục vụ cho nhà thầu, công trình, dự án, nhà máy, kho xưởng và hệ thống cấp thoát nước.
CÔNG TY TNHH THƯƠNG MẠI XUẤT NHẬP KHẨU SÔNG XANH
Chuyên cung cấp: Van cấp nước ShinYi, Máy bơm Windy, Vật tư PCCC ( bình chữa cháy, đầu phun, lăng vòi phun... )
- Địa chỉ: 15 đường 179, Phường Tăng Nhơn Phú, TP. Hồ Chí Minh
- Hotline: 0971.037.040
- E-mail: info@songxanhvietnam.com
