Đầu Báo Khói Có Được Lắp Sát Tường Không?

Đầu báo khói có được lắp sát tường không? Câu trả lời là có thể bố trí đầu báo khói gần tường trong những điều kiện phù hợp, nhưng không nên lắp tùy ý ngay tại góc tiếp giáp giữa tường và trần. Vị trí lắp đặt phải bảo đảm khói có thể tiếp cận đầu báo, đồng thời đáp ứng khoảng cách theo tiêu chuẩn và tài liệu kỹ thuật của thiết bị.

Theo TCVN 5738:2021, vị trí lắp đầu báo khói phụ thuộc vào kết cấu trần, chiều cao khu vực bảo vệ, khoảng cách giữa các đầu báo và điều kiện môi trường. Vì vậy, khi thi công hệ thống báo cháy cho nhà xưởng, văn phòng, nhà kho hoặc công trình dân dụng, cần xác định đúng vị trí thay vì chỉ dựa vào sự thuận tiện khi đi dây và lắp đặt.

1. ĐẦU BÁO KHÓI CÓ ĐƯỢC LẮP SÁT TƯỜNG KHÔNG?

Đầu báo khói dạng điểm thông thường được lắp dưới trần hoặc mái nhà để phát hiện khói có xu hướng tích tụ tại khu vực phía trên khi xảy ra cháy. Trong một số trường hợp đặc biệt, đầu báo có thể được bố trí gần tường hoặc trên tường, nhưng phải tuân thủ các điều kiện kỹ thuật liên quan.

Theo mục 6.4 của TCVN 5738:2021, khi đầu báo được lắp trên tường, vị trí lắp nên nằm trong khoảng 0,1–0,3 m tính từ mái nhà xuống. Tiêu chuẩn cũng nêu không được lắp đầu báo trong vùng tam giác cách góc tiếp giáp giữa tường và mái 0,1 m trong các trường hợp đặc biệt được đề cập tại mục này.

Điều đó có nghĩa là không nên đặt đầu báo khói ngay sát góc tường, trần theo thói quen thi công. Khu vực này có thể hình thành vùng không khí ít lưu thông, khiến khói tiếp cận đầu báo chậm hơn so với vị trí phù hợp.

Cần phân biệt hai trường hợp:

• Lắp đầu báo trên trần, gần tường: phải xác định vị trí dựa trên bố trí mặt bằng, khoảng cách bảo vệ và điều kiện kết cấu.

• Lắp đầu báo trên mặt tường đứng: chỉ xem xét khi phù hợp với điều kiện lắp đặt được quy định, không nên tự ý thay thế phương án lắp dưới trần.

2. KHOẢNG CÁCH TỪ ĐẦU BÁO KHÓI ĐẾN TƯỜNG THEO TCVN 5738:2021

Một điểm thường bị hiểu nhầm là khoảng cách từ đầu báo đến tường trong tiêu chuẩn được xem như khoảng cách tối thiểu. Thực tế, tại mục 6.13 và Bảng 1 của TCVN 5738:2021, các giá trị này là khoảng cách tối đa từ đầu báo khói kiểu điểm đến tường nhà, đồng thời phải xét giới hạn về diện tích bảo vệ và khoảng cách giữa các đầu báo.

Nguồn: TCVN 5738:2021, mục 6.13, Bảng 1.

Các trị số trên là giới hạn trong bảng tiêu chuẩn, không phải hướng dẫn để mặc định đặt đầu báo ở khoảng cách lớn nhất. Khoảng cách thực tế còn phải đáp ứng tài liệu kỹ thuật của đầu báo được sử dụng và điều kiện hình học của khu vực bảo vệ.

Ví dụ: trong một căn phòng có chiều cao 3 m, khoảng cách tối đa từ đầu báo khói kiểu điểm đến tường theo Bảng 1 là 4,5 m. Giá trị này không có nghĩa đầu báo phải đặt cách tường đúng 4,5 m, cũng không có nghĩa được phép lắp sát góc tường mà không xem xét điều kiện tại vị trí đó.

3. VÌ SAO KHÔNG NÊN LẮP ĐẦU BÁO KHÓI NGAY GÓC TƯỜNG – TRẦN?

Khi đám cháy phát sinh, khói nóng thường di chuyển lên cao và lan theo bề mặt trần. Tuy nhiên, dòng khói tại khu vực sát tường, góc trần hoặc phía dưới kết cấu nhô ra có thể không phân bố đồng đều.

Nếu đầu báo được đặt ngay tại góc tiếp giáp giữa tường và trần, khả năng khói tiếp cận đầu báo có thể bị ảnh hưởng bởi vùng không khí ít lưu thông. Khi đó, đầu báo có thể phản ứng chậm hơn so với vị trí lắp đặt phù hợp.

Ngoài yếu tố hình học, một số điều kiện khác cũng cần được xem xét:

• Dầm, xà hoặc kết cấu nhô xuống từ trần có thể cản trở sự lan truyền của khói.

• Miệng cấp gió điều hòa có thể làm lệch hướng dòng khói.

• Bụi, hơi ẩm hoặc môi trường không phù hợp có thể ảnh hưởng đến hoạt động của thiết bị.

• Trần giật cấp hoặc trần treo có thể tạo ra những vùng cần tính toán bố trí đầu báo riêng.

​​​​​​​

Theo mục 6.5 của TCVN 5738:2021, phải lắp bổ sung đầu báo khói hoặc đầu báo nhiệt kiểu điểm bên dưới cấu trúc có chiều cao lớn hơn 0,4 m tính từ trần đến vị trí thấp nhất của phần nhô ra và chiều rộng từ 0,75 m trở lên. Đây là một trong những điều kiện cần kiểm tra khi bố trí đầu báo gần dầm hoặc kết cấu trần.

4. KHOẢNG CÁCH ĐẾN TƯỜNG CÓ GIỐNG NHAU VỚI MỌI LOẠI ĐẦU BÁO KHÔNG?

Cần phân biệt đầu báo khói kiểu điểm và đầu báo khói tia chiếu vì nguyên lý hoạt động, cách bố trí và thông số kỹ thuật của hai loại khác nhau.

• Đầu báo khói kiểu điểm

Đây là loại đầu báo được lắp phổ biến trong phòng làm việc, hành lang, phòng kỹ thuật và nhiều khu vực nhà xưởng. Vị trí lắp đặt và khoảng cách đến tường cần căn cứ mục 6.13, Bảng 1 của TCVN 5738:2021, đồng thời không vượt quá giới hạn của nhà sản xuất.

• Đầu báo khói tia chiếu

Đầu báo khói tia chiếu sử dụng đường truyền quang giữa bộ phát – bộ thu hoặc giữa bộ thu phát và gương phản xạ. Do đó, cần xem xét khoảng cách giữa tia chiếu với tường, khoảng cách giữa các tia và khả năng bị vật cản che khuất.

Theo mục 6.14.1 của TCVN 5738:2021, đầu báo khói tia chiếu được sử dụng cho khu vực bảo vệ có chiều cao đến 21 m; khoảng cách từ tia chiếu đến tường không lớn hơn 4,5 m và khoảng cách giữa các tia chiếu không lớn hơn 9,0 m. Với mái dốc hoặc mái chữ A, các khoảng cách này được xác định theo phương ngang.

Vì vậy, không nên lấy khoảng cách dành cho đầu báo khói kiểu điểm để áp dụng trực tiếp cho đầu báo tia chiếu.

5. NHỮNG LƯU Ý KHI LẮP ĐẦU BÁO KHÓI GẦN TƯỜNG

Để hạn chế sai sót khi thi công, cần kiểm tra các yếu tố sau trước khi cố định thiết bị:

• Thứ nhất, xác định đúng loại đầu báo. Kiểm tra thiết bị là đầu báo khói kiểu điểm hay đầu báo khói tia chiếu, sau đó đối chiếu tài liệu kỹ thuật tương ứng.
• Thứ hai, khảo sát kết cấu trần và tường. Xác định vị trí dầm, xà, trần giật cấp, trần treo và các phần nhô xuống có thể ảnh hưởng đến việc phân bố khói.
• Thứ ba, kiểm tra khoảng cách bảo vệ. Đối với đầu báo khói kiểu điểm, đối chiếu chiều cao khu vực, diện tích bảo vệ, khoảng cách giữa các đầu báo và khoảng cách đến tường theo mục 6.13, Bảng 1 của TCVN 5738:2021.
• Thứ tư, tránh vị trí có luồng gió ảnh hưởng. Theo mục 6.10 của TCVN 5738:2021, khoảng cách từ đầu báo đến mép ngoài của miệng thổi gió của hệ thống thông gió hoặc điều hòa không khí không được nhỏ hơn 1 m. Không lắp đầu báo ngay phía trước miệng thổi gió.
• Thứ năm, kiểm tra môi trường lắp đặt. Theo mục 6.12 của TCVN 5738:2021, khu vực có độ ẩm cao hoặc nhiều bụi cần sử dụng đầu báo phù hợp với điều kiện môi trường; giải pháp chống côn trùng cũng không được làm ảnh hưởng đến hoạt động của thiết bị.
• Thứ sáu, nghiệm thu theo hồ sơ thiết kế. Sau khi lắp đặt, cần kiểm tra vị trí, đấu nối, tín hiệu về trung tâm và thử nghiệm hoạt động theo quy trình áp dụng cho công trình.

​​​​​​​

6. CÁC LỖI THƯỜNG GẶP KHI LẮP ĐẦU BÁO KHÓI GẦN TƯỜNG

Một số lỗi thường gặp trong quá trình thi công gồm:

• Lắp đầu báo sát góc tường, trần mà không xem xét vùng không khí ít lưu thông.

• Chỉ kiểm tra khoảng cách giữa các đầu báo mà bỏ qua khoảng cách đến tường.

• Bố trí đầu báo ngay gần miệng thổi gió điều hòa.

• Không xem xét ảnh hưởng của dầm, xà hoặc kết cấu nhô xuống.

• Áp dụng cùng một cách bố trí cho đầu báo khói kiểu điểm và đầu báo tia chiếu.

• Không đối chiếu thông số của thiết bị với yêu cầu trong hồ sơ thiết kế.

​​​​​​​

Các lỗi này có thể làm giảm hiệu quả phát hiện khói hoặc khiến hệ thống không đáp ứng yêu cầu kỹ thuật của công trình.

Khi thiết kế hoặc thi công hệ thống báo cháy, cần đánh giá tổng thể kết cấu trần, chiều cao khu vực, luồng gió và phạm vi bảo vệ để xác định vị trí đầu báo phù hợp, thay vì chỉ dựa vào khoảng cách đến tường.
--------------------

Công ty TNHH Thương mại Xuất nhập khẩu Sông Xanh tiếp nhận yêu cầu báo giá đầu phun sprinkler và vật tư PCCC, van cấp nước, báo khói,... theo mã hàng, số lượng và yêu cầu công trình.

CÔNG TY TNHH THƯƠNG MẠI XUẤT NHẬP KHẨU SÔNG XANH

Chuyên cung cấp: Van cấp nước ShinYi, Máy bơm Windy, Vật tư PCCC, bình chữa cháy, đầu phun, lăng vòi phun và các thiết bị phục vụ công trình.

• Hotline: 0988 814 153 

• Email: info@songxanhvietnam.com 

• Địa chỉ: 13 - 15 đường 179, Phường Tăng Nhơn Phú, TP. Hồ Chí Minh​​​​​​​