Nhiều người nghĩ Beam chỉ là "đầu báo khói có tầm xa", nhưng thực tế không phải vậy
Khi thiết kế hệ thống báo cháy cho nhà xưởng hoặc kho hàng có diện tích lớn, câu hỏi được đặt ra khá thường xuyên là:
"Một đầu báo Beam có thể thay thế bao nhiêu đầu báo khói điểm?"
Nếu chỉ nhìn vào số lượng thiết bị lắp trên trần, rất dễ có cảm giác rằng Beam giúp giảm rất nhiều đầu báo khói. Có những công trình chỉ lắp vài bộ Beam nhưng nếu sử dụng đầu báo khói điểm thì phải bố trí hàng chục thiết bị trên cùng một diện tích.
Tuy nhiên, dưới góc độ của người thiết kế và thi công hệ thống PCCC, cách so sánh theo số lượng thiết bị chưa phản ánh đúng bản chất.
Đầu báo Beam không được tạo ra để thay thế từng đầu báo khói điểm. Thiết bị này được phát triển nhằm giải quyết bài toán phát hiện khói trong không gian lớn, trần cao và khó tiếp cận để bảo trì. Vì vậy, việc lựa chọn Beam hay đầu báo khói điểm phải dựa trên đặc điểm của công trình, chiều cao lắp đặt, kết cấu mái và yêu cầu của hồ sơ thiết kế, chứ không chỉ dựa vào số lượng đầu báo.
>> BEAM DETECTOR HOẠT ĐỘNG NHƯ THẾ NÀO? KHI NÀO NÊN DÙNG ĐẦU BÁO KHÓI BEAM?
ĐẦU BÁO BEAM HOẠT ĐỘNG KHÁC HOÀN TOÀN ĐẦU BÁO KHÓI ĐIỂM
Muốn biết một đầu Beam có thể thay thế bao nhiêu đầu báo khói điểm, trước tiên cần hiểu nguyên lý hoạt động của hai loại thiết bị.
Đầu báo khói điểm phát hiện cháy bằng cách cảm nhận các hạt khói đi vào buồng cảm biến. Mỗi đầu báo chỉ giám sát khu vực xung quanh vị trí lắp đặt. Nếu muốn bảo vệ diện tích lớn, cần bố trí nhiều đầu báo theo khoảng cách quy định.
Trong khi đó, đầu báo Beam hoạt động theo nguyên lý phát và thu tia hồng ngoại. Một đầu phát sẽ truyền tia đến gương phản xạ hoặc đầu thu đặt ở khoảng cách hàng chục mét. Khi khói xuất hiện trên đường truyền và làm suy giảm cường độ tia sáng đến ngưỡng cài đặt, đầu Beam sẽ gửi tín hiệu báo cháy về trung tâm.
Điều này có nghĩa là Beam không phát hiện khói tại một điểm, mà giám sát toàn bộ không gian nằm trên đường truyền của tia hồng ngoại. Đây là ưu điểm rất lớn đối với các công trình có khẩu độ rộng hoặc chiều cao lớn, nơi việc bố trí nhiều đầu báo khói điểm vừa tốn chi phí vừa gây khó khăn cho công tác bảo trì.
Đó cũng là lý do các dòng Beam Tanda TX7130 thường được sử dụng tại nhà xưởng, kho logistics, trung tâm triển lãm, nhà thi đấu, nhà ga hoặc các công trình có chiều cao từ khoảng 8 m trở lên.
VÌ SAO NHÀ XƯỞNG CAO THƯỜNG ƯU TIÊN SỬ DỤNG BEAM?
Trong các công trình dân dụng như văn phòng, khách sạn hoặc căn hộ, đầu báo khói điểm hoạt động rất hiệu quả vì chiều cao trần thấp và luồng không khí tương đối ổn định.
Tuy nhiên, ở nhà xưởng hoặc kho hàng, điều kiện hoàn toàn khác.
- Chiều cao mái có thể từ 10 đến 20 m, thậm chí lớn hơn. Bên trong còn có hệ thống thông gió công nghiệp, quạt hút, cửa xuất nhập hàng, cầu trục và nhiều kết cấu thép lớn. Khi xảy ra cháy, khói không đi thẳng lên đầu báo mà thường bị ảnh hưởng bởi dòng đối lưu và luồng gió trong nhà xưởng.
- Nếu chỉ bố trí đầu báo khói điểm trên mái, khói có thể bị loãng hoặc thay đổi hướng trước khi tiếp cận cảm biến, làm kéo dài thời gian phát hiện cháy.
- Beam khắc phục nhược điểm này bằng cách tạo ra một vùng giám sát liên tục trên chiều dài hàng chục mét. Chỉ cần khói đi qua vùng tia hồng ngoại là hệ thống có thể phát hiện và gửi tín hiệu báo cháy.
Đây là điểm khác biệt quan trọng khiến Beam được xem là giải pháp tối ưu cho không gian lớn.
VẬY MỘT ĐẦU BEAM CÓ THỂ THAY THẾ BAO NHIÊU ĐẦU BÁO KHÓI ĐIỂM?
Đây là phần dễ gây hiểu nhầm nhất.
Trong thực tế, không có bất kỳ tiêu chuẩn nào quy định một đầu Beam tương đương với một số lượng cố định đầu báo khói điểm.
Lý do là hai thiết bị hoạt động theo hai nguyên lý hoàn toàn khác nhau”
- Đầu báo khói điểm được tính theo vùng bảo vệ của từng đầu báo.
- Beam lại được tính theo chiều dài tuyến bảo vệ và bề rộng vùng giám sát.
Nói cách khác, Beam không thay thế theo số lượng thiết bị, mà thay thế theo không gian cần bảo vệ.
Ví dụ, một kho logistics có kích thước:
- Chiều dài: 90 m
- Chiều rộng: 36 m
- Chiều cao: 14 m
Nếu áp dụng phương án dùng đầu báo khói điểm, kỹ sư có thể phải bố trí hàng chục đầu báo để đáp ứng yêu cầu thiết kế và bảo đảm khoảng cách giữa các đầu báo theo tiêu chuẩn.
Trong khi đó, nếu điều kiện công trình phù hợp để sử dụng Beam, số lượng thiết bị có thể giảm đáng kể vì mỗi tuyến Beam bảo vệ được một vùng không gian lớn hơn.
Chính vì vậy, nhiều người có cảm giác một đầu Beam "thay được rất nhiều đầu báo khói". Thực chất, điều được thay thế ở đây là vùng bảo vệ, chứ không phải số lượng đầu báo.
CÓ THỂ TÍNH SƠ BỘ SỐ LƯỢNG BEAM NHƯ THẾ NÀO?
Trong giai đoạn lập phương án thiết kế ban đầu, kỹ sư thường ước tính số tuyến Beam dựa trên kích thước công trình.
Một cách tính sơ bộ thường được áp dụng là:
Số tuyến Beam ≈ Chiều rộng công trình / Chiều rộng vùng bảo vệ của mỗi tuyến
Ví dụ:Kho hàng rộng 36 m. Nếu phương án thiết kế xác định mỗi tuyến Beam bảo vệ khoảng 18 m chiều rộng, ta có:
36 ÷ 18 = 2 tuyến Beam
Mỗi tuyến gồm:
- 01 đầu Beam.
- 01 gương phản xạ.
Như vậy, toàn bộ nhà kho chỉ cần 02 tuyến Beam để bao phủ theo phương ngang.
Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng đây chỉ là cách tính sơ bộ để hình dung quy mô hệ thống. Khi triển khai thiết kế chính thức, kỹ sư phải căn cứ vào: chiều cao lắp đặt; kết cấu mái; vật cản; khoảng cách truyền tia theo catalogue của nhà sản xuất; các yêu cầu trong TCVN 5738:2021 cùng hồ sơ thiết kế được thẩm duyệt.
QUY ĐỊNH HIỆN HÀNH NÓI GÌ VỀ VIỆC SỬ DỤNG ĐẦU BÁO BEAM?
Trong thiết kế hệ thống báo cháy tự động, việc lựa chọn loại đầu báo không dựa trên sở thích của chủ đầu tư hay đơn vị thi công mà phải căn cứ vào đặc điểm công trình và tiêu chuẩn kỹ thuật hiện hành.
Tại Việt Nam, việc bố trí đầu báo cháy thường tham khảo các tài liệu như:
- TCVN 5738:2021 – Hệ thống báo cháy tự động – Yêu cầu kỹ thuật
- TCVN 3890:2023 – Phương tiện phòng cháy và chữa cháy cho nhà và công trình – Trang bị, bố trí
- QCVN 06:2022/BXD và các sửa đổi hiện hành về an toàn cháy cho nhà và công trình.
- Đối với một số dự án có vốn đầu tư nước ngoài, hồ sơ còn có thể tham khảo NFPA 72 – National Fire Alarm and Signaling Code.
Các tiêu chuẩn này không quy định theo kiểu:
"Nhà xưởng cao 12 m bắt buộc dùng Beam" hay "Một Beam bằng bao nhiêu đầu báo khói."
Thay vào đó, tiêu chuẩn yêu cầu thiết bị phải đảm bảo phát hiện cháy phù hợp với đặc điểm của khu vực bảo vệ, đồng thời đáp ứng khoảng cách lắp đặt, chiều cao, điều kiện môi trường và khả năng bảo trì trong suốt quá trình vận hành.
Nói cách khác, Beam được lựa chọn vì phù hợp với điều kiện công trình, chứ không phải vì muốn giảm số lượng đầu báo.
BEAM GIÚP TIẾT KIỆM CHI PHÍ Ở ĐÂU?
Nhiều người nghĩ Beam tiết kiệm vì mua ít thiết bị hơn. Thực tế, giá trị lớn nhất của Beam lại nằm ở chi phí thi công và chi phí vận hành lâu dài.
Ví dụ một kho logistics có chiều cao 16 m. Nếu sử dụng đầu báo khói điểm, đơn vị thi công phải bố trí rất nhiều thiết bị trên mái.
Điều đó kéo theo:
- nhiều mét dây tín hiệu hơn;
- nhiều hộp nối hơn;
- nhiều vị trí treo hơn;
- nhiều công lắp đặt hơn;
- nhiều lần sử dụng xe nâng người hoặc giàn giáo.
Sau khi công trình đi vào hoạt động, công tác bảo trì cũng trở nên phức tạp. Chỉ riêng việc vệ sinh hàng chục đầu báo trên độ cao hơn 15 m đã mất rất nhiều thời gian và nhân công.
Trong khi đó, với Beam, số lượng điểm cần kiểm tra giảm đi đáng kể.
- Kỹ thuật viên chỉ cần kiểm tra đầu phát, đầu thu hoặc gương phản xạ, vệ sinh bề mặt quang học và thực hiện căn chỉnh nếu cần.
- Đối với những nhà xưởng đang hoạt động sản xuất, việc giảm số lần đưa xe nâng vào khu vực làm việc còn giúp hạn chế ảnh hưởng đến hoạt động của doanh nghiệp.
Đó mới là khoản tiết kiệm mà nhiều chủ đầu tư chỉ nhận ra sau vài năm vận hành.
NHỮNG SAI LẦM THƯỜNG GẶP KHI QUY ĐỔI BEAM SANG ĐẦU BÁO KHÓI ĐIỂM
- Sai lầm đầu tiên là cho rằng chỉ cần biết diện tích nhà xưởng là có thể tính ngay số lượng Beam.
Thực tế, ngoài diện tích còn phải xem xét chiều cao, kết cấu mái, khoảng cách giữa các dầm thép, hướng truyền của tia hồng ngoại và cả luồng lưu thông không khí trong công trình.
- Sai lầm thứ hai là cố quy đổi:
1 Beam = 20 đầu báo khói hoặc 1 Beam = 30 đầu báo khói.
Không có bất kỳ tiêu chuẩn nào đưa ra phép quy đổi này. Nếu hai công trình có cùng diện tích nhưng một công trình cao 9 m, một công trình cao 18 m thì phương án bố trí Beam sẽ hoàn toàn khác nhau.
- Sai lầm thứ ba là chỉ so sánh giá thiết bị.
Có trường hợp Beam có giá cao hơn một đầu báo khói điểm, nhưng nếu tính cả dây tín hiệu, nhân công, xe nâng, bảo trì và thời gian thi công thì tổng chi phí của cả hệ thống lại thấp hơn.
- Sai lầm thứ tư là lắp Beam ở nơi không phù hợp.
Ví dụ:
- hành lang nhỏ;
- văn phòng;
- phòng họp;
- phòng ngủ khách sạn.
Đây đều là những khu vực đầu báo khói điểm hoạt động hiệu quả hơn.
- Sai lầm cuối cùng là bỏ qua hướng dẫn của nhà sản xuất.
Mỗi dòng Beam đều có giới hạn về khoảng cách truyền, loại gương phản xạ, góc lệch cho phép và điều kiện môi trường. Nếu chỉ dựa vào kinh nghiệm mà không đọc catalogue kỹ thuật, hệ thống rất dễ phát sinh báo lỗi hoặc báo giả sau khi đưa vào vận hành.
Một đầu báo Beam có thể bao phủ một vùng không gian tương đương rất nhiều đầu báo khói điểm, nhưng không thể quy đổi theo công thức cố định như "1 Beam bằng 20 hay 30 đầu báo". Điều cần quan tâm không phải là số lượng thiết bị được thay thế, mà là khả năng bảo vệ không gian theo đúng yêu cầu của tiêu chuẩn thiết kế.
Đối với các công trình có trần cao, diện tích lớn hoặc khó tiếp cận để bảo trì, Beam là giải pháp mang lại nhiều lợi ích về kỹ thuật và kinh tế. Thiết bị giúp giảm số lượng đầu báo, giảm dây tín hiệu, rút ngắn thời gian thi công và đơn giản hóa công tác bảo trì trong quá trình vận hành.
Tuy nhiên, Beam không phải là lựa chọn cho mọi công trình. Với văn phòng, khách sạn, trường học hoặc các khu vực có trần thấp, đầu báo khói điểm vẫn phát huy hiệu quả tốt hơn. Vì vậy, giải pháp được nhiều đơn vị thiết kế áp dụng hiện nay là kết hợp nhiều loại đầu báo trong cùng một hệ thống, lựa chọn đúng thiết bị cho đúng khu vực thay vì cố gắng sử dụng một giải pháp cho toàn bộ công trình.
Từ kinh nghiệm thi công thực tế, có thể thấy rằng một hệ thống báo cháy hiệu quả không phải là hệ thống sử dụng ít thiết bị nhất, mà là hệ thống được tính toán đúng ngay từ giai đoạn thiết kế, tuân thủ các quy định hiện hành và phù hợp với điều kiện vận hành của từng công trình.
-------
Sông Xanh hiện có sẵn đầu báo khói Beam Tanda TX7130 tại kho, đáp ứng nhu cầu cung cấp cho nhà thầu, đơn vị M&E và các dự án công nghiệp. Ngoài Beam Tanda TX7130, Sông Xanh còn cung cấp đầy đủ các thiết bị báo cháy như đầu báo khói, đầu báo nhiệt, trung tâm báo cháy và phụ kiện đồng bộ cho hệ thống.
Liên hệ để được hỗ trợ ngay:
CÔNG TY TNHH THƯƠNG MẠI XUẤT NHẬP KHẨU SÔNG XANH
Chuyên cung cấp: Van cấp nước ShinYi, Máy bơm Windy, Vật tư PCCC, bình chữa cháy, đầu phun, lăng vòi phun và các thiết bị phục vụ công trình.
- Hotline: 0988 814 153 - 0971.037.040
- Email: info@songxanhvietnam.com
- Địa chỉ: 15 đường 179, Phường Tăng Nhơn Phú, TP. Hồ Chí Minh
